Թե­մա­յին հա­ճախ են անդ­րա­դառ­նում այն դեպ­քում, երբ իրոք այդ­տեղ խնդիր ունեն

Վարչապետ Փաշինյանի` ավելի քան երեք ժամ տևած ուղիղ եթերից կարելի է բազմաթիվ յուրահատուկ դրվագների անդրադառնալ, սակայն ամենահետաքրքիրն այն է, որ կան թեմաներ, որոնց Փաշինյանը իշխանափոխությունից հետո անընդհատ անդրադառնում է՝ կրկնելով նույն թեզը։

Այստեղ խոսքը մասնավորապես վերաբերում է 2018 թվականին տեղի ունեցած իշխանափոխության աշխարհաքաղաքական կոնտեքստին։ Եվ Փաշինյանը ամեն պատեհ առիթի կրկնում է, թե իրենց կատարած հեղափոխությանը ոչ մի արտաքին ուժ մասնակցություն չի ունեցել։ Իսկ ինչո՞ւ է Փաշինյանը սրա հետ մեկտեղ դեռևս դժգոհում, որ հանրության մի մասն այս ամենը մինչև հիմա չի ընկալել։

Խնդիրն այն է, որ հանրության շրջանում դեռևս պահպանվում են այն կասկածները, որ իշխանափոխության գործընթացին իրենց ակտիվ մասնակցությունն են ունեցել դրսի ուժերը։ Իսկ այդ կասկածների համար բազմաթիվ հիմքեր կան, որոնց մասին անընդհատ խոսվում է։

Եթե Փաշինյանի ու իր թիմակիցների իրականացրած հեղափոխությունը զուտ հայկական երևույթ էր, ապա պետք էր ենթադրել, որ իշխանափոխությունից հետո պետք է հայությանը համախմբելու և ազգային արժեհամակարգը ամրապնդելու քաղաքականություն տարվեր։

Սակայն հասարակությանը համախմբելու փոխարեն մենք ականատես եղանք հանրությանը սեգմենտավորելու, սևի ու սպիտակի բաժանելու և թշնամություն քարոզելու երևույթին, իսկ համահայկական, ազգային արժեհամակարգի ամրապնդման փոխարեն տիրապետող դիրք ստացավ լրիվ հակառակը։

Պետական կառավարման համակարգի ամենաբարձր օղակներում հայտնվեցին մարդիկ, որոնց հանրությունը վաղուց որակել է որպես «գրանտակերներ» կամ, այսպես կոչված, սորոսականներ, որոնք ակնհայտ արևմտյան կողմնորոշում ունեն և կասկածելի շահեր էին առաջ մղում և մղելու։ Եվ նույնիսկ Փաշինյանն իր հարցազրույցներից մեկում խոստովանում է, որ այդ մարդկանց նկատմամբ ռուս գործընկերներն անվստահություն ունեն։

Իշխանությունների վարած քաղաքականությունը ևս ի ցույց է դնում, որ արտաքին ուժերը կուլիսներից իրենց մասնակցությունն են ունեցել իշխանափոխության իրականացման հարցում։ Այլապես ինչպե՞ս է ստացվում, որ հարվածների տակ են հայտնվում Արցախյան պատերազմի հերոսները, եկեղեցին, հայագիտական առարկաները և այլն։

Իշխանությունների նպատակադրումներից երևում է վաղուց մերժված արժեհամակարգ ներարկելու ակնհայտ մտադրությունը։ Իսկ դրա համար իշխանությունները կոնկրետ աջակցություն են ակնկալում դրսից։ Թերևս այս հանգամանքով է նաև պայմանավորված, որ տխրահռչակ Ստամբուլ յան կոնվենցիայի վավերացման հարցը դուրս չի գալիս իշխանությունների օրակարգից։

Եվ սրանից հետո ինչպե՞ս պետք է հանրությունը հավատա ու վստահի իշխանություններին։ Երևի թե Փաշինյանն էլ է սա գիտակցում, դրա համար էլ անընդհատ շեշտում է իշխանափոխության աշխարհաքաղաքական կոնտեքստի բացակայության պահը։ Ընդ որում, որպես կանոն, մարդիկ հաճախակի որևէ թեմայից խոսում են այն դեպքում, երբ այդտեղ լուրջ խնդիր ունեն:

Լիովին այլ է վիճակը արտաքին գործընկներների հետ կառուցողական հարաբերությունների տեսակետից։ Եվ այս կոնտեքստում հետաքրքրական էր, որ Փաշինյանը իր ուղիղ եթերում մեջբերում կատարեց 2016 թվականի հանրահավաքներից մեկում իր ունեցած ելույթից, թե ինքը վտանգավոր է համարում ոչ միայն պրոամերիկյան, պրոեվրոպական և պրոռուսական ուժերին, այլև հակաամերիկյանությունը, հակաեվրոպականությունը և հակառուսականությունը, քանի որ անհրաժեշտ է արժանապատիվ հարաբերություններ կառուցել այդ բևեռների հետ։

Բայց եկեք տեսնենք, թե արդյոք Փաշինյանին հաջողվե՞լ է արժանապատիվ հարաբերություններ կառուցել արտաքին բևեռների հետ։ Հայ-ռուսական հարաբերություններում ռազմավարական գործընկերներին հատուկ ջերմությունը չի նկատվում, ավելին՝ որոշակի անվստահություն ու անորոշություններ կան։ 

Եվրամիության հետ մեր հարաբերություններում նույնպես տեսանելի տեղաշարժ չկա, իսկ 2017 թ. կնքված Հայաստան-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը դեռևս ուժի մեջ չի մտել։ Հայաստանի հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ շարունակում են մնալ ցածր մակարդակում, քանի որ ներկայիս իշխանություններին այդպես էլ չի հաջողվում հանդիպումներ ունենալ ամերիկյան ներկայիս վարչակազմի ներկայացուցիչների հետ և որոշակի պայմանավորվածություններ ձեռք բերել։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ