«Տպա­վո­րու­թյուն է, որ տար­բեր լե­զու­նե­րով են խո­սում».գա­զի գնի հնա­րա­վոր բարձ­րա­ցու­մը՝ լուրջ հար­ված

«Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունը, ինչպես հայտնի է, դիմել է Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին՝ սպառողների համար գազի սակագինը վերանայելու հայտով։ 

Անդրադառնալով ներկայացված հայտին, ավելի վաղ տեղի ունեցած բանակցություններին ու վերջին զարգացումներին՝ էներգետիկ աշխարհաքաղաքականության և միջազգային անվտանգության մասնագետ Արմեն Մանվելյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշեց, որ առաջին հերթին պետք է երկու հանգամանք տարբերակել:

Շատերը կարծում են, որ գազի գնի ներհայաստանյան բարձրացումը ուղղակիորեն կապված է Ռուսաստանի հետ: Իրականում Ռուսաստանի հետ կապված է գազի այն գինը, որը ստանում ենք սահմանին: 

Այս հարցում, այո, Հայաստանը պետք է ակտիվ բանակցություններ վարի Ռուսաստանի հետ, թեպետ այս առումով վերջին երկու տարիներին հաջող գործընթաց չկա: Այս տեսանկյունից գոնե էական առաջընթաց ես չեմ տեսնում: Եվ հատկապես 2018 թվականին կատարված մի քանի կոպիտ սխալների հետևանքը եղավ այն, որ 2019թ. հունվարի 1-ից գազի գինը սահմանին բարձրացավ»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Ինչ վերաբերում է վերոնշյալ հնարավոր բարձրացմանը, Ա. Մանվելյանը խնդիրը կապեց նաև նշված սխալների հետ. «Սրանից խուսափելու համար նախ պետք է թույլ չտային 2018թ. սխալները կամ գոնե արդեն 2019թ.-ին ակտիվ բանակցային գործընթացի մեջ մտնեին, հասկանային, թե փոխհամաձայնության սկզբունքով ի՞նչ լուծումներ կարելի է գտնել: Բայց նման գործընթաց, որպես այդպիսին, չի եղել: 

Ինչպես տեսնում ենք, ժամանակ առ ժամանակ տեղի ունեցած հանդիպումներում այս թեմայի մասին բարձրաձայնելը արդյունքների չի հանգեցրել»: Նա հիշեցրեց՝ ապրիլին գազի սակագնի բարձրացման վերաբերյալ Հայաստանի գործող իշխանությունների և «Գազպրոմ Արմենիայի» միջև համաձայնություն կար. 

««Գազպրոմ Արմենիան» ցանկանում էր այդ մասով դիմել հունվարի 1-ից, բայց երկկողմ համաձայնությամբ որոշվել էր, որ դա կիրականացվի ապրիլի 1-ից: Այնպես որ, «Գազպրոմ Արմենիայի» հայտը պատահական և հանկարծակի չէր: Անգամ սպասելի էր: Այլ բան է, որ կորոնավիրուսի համաճարակի հետևանքով խնդիրներ առաջացան, և ամբողջ տնտեսության ու սպառողների վիճակը շատ ավելի վատթարացավ»:

Նա շեշտեց, որ Հայաստանի իշխանությունները երկու տարբեր գործընթացներ պետք է վարեն՝ մեկը Մոսկվայի, մյուսը՝ «Գազպրոմ Արմենիայի» հետ՝ ներքին պայմանավորվածությունների տրամաբանության համատեքստում:

Փոխվարչապետի մակարդակով ավելի վաղ «Գազպրոմ Արմենիային» ուղղված նամակը Արմեն Մանվել յանը ճիշտ քայլ է համարում. 

«Իսկ Կրեմլի հետ բանակցություններ պետք է վարել վարչապետի մակարդակով: Ինչ վերաբերում է Բելառուսի հետ գազի գնի շուրջ քննարկումներին, չեմ կարծում, որ դա խելացի կամ, առավել ևս, մտածված քայլ էր: Սա ավելի շատ չմտածված, անիմաստ քաղաքական ինչ-որ որոշում էր, որը բավականին բացասաբար պետք է ազդեր հենց Մոսկվայի վրա: 

Դրա համար պետք է տարբերակել հարցերը: «Գազպրոմի հետ պետք է բանակցություններ վարել, բայց քանի որ գազի գնի կարևորագույն բաղկացուցիչ մասը քաղաքական է, քաղաքական բանակցությունները պետք է վարվեն ՀՀ վարչապետ-ՌԴ նախագահ մակարդակներով: Այլ կերպ հնարավոր չէ: 

«Գազպրոմի» հետ կարելի է բանակցություններ վարել ավելի շատ տեխնիկական խնդիրների լուծման շուրջ, որոնք ևս կարևոր են: Ես դժվարանում եմ ասել՝ հիմա այդ գործընթացն ո՞ւմ պատասխանատվության տակ է, լա՞վ են պատկերացնում արդյոք գործընթացը, դժվարությունները և խնդիրները»:

Փորձագետը տեխնիկական հարցի մի օրինակ բերեց. «Կարեն Կարապետյանի կառավարման ժամանակ ռուսների հետ կնքված պայմանագիր ունեինք և իրենցից 150 դոլարով գազ էինք գնում: Բայց կար նաև ներքին պայմանավորվածություն արդեն «Գազպրոմի» հետ, ըստ որի՝ «Գազպրոմին» մենք վճարում էինք ոչ թե 150, այլ 135 դոլար: Սա արվում էր ի հաշիվ իրենց կողմից արվող ներդրումների, որոնցից մենք հրաժարվում էինք՝ գազի գնի էժանացման դիմաց: 

Սրա հաշվին էլ փորձում էին Հայաստանում ջերմոցային տնտեսությունները զարգացնել: Նմանատիպ տեխնիկական հարցերի մասին է խոսքը, որոնք կարելի է լուծել, եթե պայմանավորվածություն կամ փոխհասկացողություն կա: Բայց հիմա տպավորություն է, որ թե՛ Երևանում, թե՛ Մոսկվայում տարբեր լեզուներով են խոսում, որ այդ մարդիկ իրար չեն հասկանում: Մի կողմից հստակ չեն կարողանում բացատրել, թե իրենց ինչ է պետք, մյուս կողմից էլ չեն հասկանում, թե իրենցից ինչ են ուզում»:

Անդրադառնալով, ըստ էության, ամենակարևորին՝ գազի գնի թանկացման դեպքում հնարավոր սոցիալական խնդիրներին, Արմեն Մանվել յանն ընդգծեց. 

«Առանց այդ էլ սոցիալական վիճակը արդեն վատ է, իսկ հնարավոր բարձրացումը առաջին հերթին կհարվածի սոցիալապես անապահով խավերին: Սոցիալապես անապահով խավերին «Գազպրոմ Արմենիան» գազը ավելի էժան էր վաճառում, բայց ներկայացված հայտով սոցիալական այդ բաղադրիչը վերացվում է: Ու հաշվի առնելով, որ այս շրջանում մարդկանց վիճակն ավելի է վատացել, սա շատ լուրջ հարված կլինի թե՛ տնտեսությունների, թե՛ բնակիչների համար: Ինչ վերաբերում է խոշոր բիզնեսին, ապա նրանք չեն տուժում, որովհետև իրենց համար բարձրացում նախատեսված չէ: Ավելին, խոշոր սպառողների համար չնչին իջեցում կա»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ