«Քչերն են օգտվում այն դրականից, որ կարող են քաղել այս արտակարգ դրության պայմաններում»

CULTURE 24 April, 2020 16:22

Արտակարգ դրության պայմաններն ու մեկուսացած աշխատելը ստիպեց մարդկանց փոխել իրենց կյանքի բնականոն ռիթմը, իրերին ու իրադարձություններին այլ կերպ նայել: Հաճախ ենք խոսում այն մասին, որ լավ կլինի, եթե այս ժամանակաշրջանը դառնա հասարակությունների ու պետությունների կյանքը վերարժևորելու ժամանակ: Ակնհայտ է՝ այսօրվա փոփոխություններն իրենց ազդեցությունն են ունենալու մեր կյանքի հետագա ընթացքի վրա: Այստեղ, իհարկե, կարևոր է մեր ինքնագիտակցության բարձրացումը, այն, որ գուցե ինչ-որ մի ուժ ստիպեց կանգ առնել և փոխել մեր կյանքի ընթացքը: Բայց ամենակարևորն այն է, որ կարողանանք օգտվել այս «հնարավորությունից»:

Գրականագետ Արքմենիկ Նիկողոսյանն ասում է՝ ստեղծված իրավիճակը շատ բան է փոխելու և արդեն փոխել է համաշխարհային տնտեսության, մարդկանց գիտակցության, վարք ու բարքի մեջ: «Բայց կցանկանայի շեշտել մի հանգամանք, որ մեզանից քչերն են օգտվում այն դրականից, որ կարող են քաղել այս արտակարգ դրության պայմաններում: Եթե սկզբնական շրջանում փոքր-ինչ հույս կար, բայց հիմա եկա այն համոզման, որ ցանկացած լավ բան մեր հասարակության մեջ ներդնելը բարդ է, որովհետև գիտակցության մակարդակը շատ բարձր չէ՝ և՛ անվտանգության, և՛ իրավիճակից դրականը քաղելու տեսանկյունից: Երբ նախկինում լինում էին դրական նախաձեռնություններ՝ կապված ինքնազարգացման, ինտելեկտի, գրքի ընթերցանության հետ, էլի, ըստ էության, արձագանքում էր հասարակության այն մասը, որն այսօր արձագանքում է «տանը մնալու» կոչերին: Հիմա շատ են ասում՝ փողոցները բազմամարդ են, դա ևս ինքնագիտակցության մակարդակ է, դրա հետ ուղղակի չես կարող կռվել: Այսօր տեսնում ենք «տանը մնացած», իր և հասարակության համար որևէ արդյունավետ գործով զբաղվող մարդկանց, նրանք այն նույն մարդիկ են, որոնց հետ մշտապես աշխատել ենք, հաշվի առել ու նկատի ունեցել: Գիտակից մարդիկ այսօր կատարում են այն պայմանները, որոնք թելադրում է պարետը՝ պայմանավորված արտակարգ դրությամբ՝ մնում են տանը, աշխատանքի են գնում բացառապես այն դեպքում, երբ դա թույլատրված է պարետատան որոշումներով, իսկ եթե չեն գնում, ապա տանը զբաղվում են որևէ օգտակար գործունեությամբ: Այս ընթացքում որքան տաղանդավոր մարդիկ ուղիղ միացումների միջոցով մեզ հետ կիսեցին իրենց տաղանդը: Նախկինում միշտ չէ, որ մարդիկ հնարավորություն են ունեցել կենդանի համերգների հաճախել, պետք էր վճարել, գնալ թատրոն և այլն: Այսօր ամեն ինչ բաց է մարդկանց համար: Շատերը կարող են ուղիղ եթերում ունկնդրել Անդրեա Բոչելիի համերգը: Սա բացառիկ բան էր, քանիսի՞ն էր նախկինում այս հնարավորությունն ընձեռվում: Բայց ցավալի է, որ դրանից օգտվում են այն մարդիկ, որոնք նախկինում էլ են օգտվել: Եթե, օրինակ՝ Բոչելիի համերգին անձամբ ներկա չեն գտնվել, ապա համացանցի միջոցով նրա կատարումներն ունկնդրել են: Թվում էր, թե այս օրերին ընթերցողների քանակը պետք է ավելանար, բայց շարունակում են կարդալ այն մարդիկ, որոնք նախկինում էլ կարդում էին կամ ցանկանում էին գիրք ընթերցել, բայց ուղղակի դրա ժամանակը չունեին: Այսինքն՝ հասարակության մեջ շերտավորումը, ցավոք, դրանից չի փոխվել»,- Past.am-ի հետ զրույցում ասում է գրականագետ Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Նա նշում է՝ լավատես մարդ է և կարծում է՝ այս ընթացքը մարդը կարող է օգտագործել երկուստեք օգտակար գործողություն անելու համար: «Առաջին՝ մնալով տանը և չվտանգելով իր և մյուսների առողջությունը, կորոնավիրուսի հետ կապված թվերը, որոնք տեսնում ենք վերջին օրերին, կարող էին չլինել և երկրորդ՝ տանը մնալով մարդիկ կարող էին զարգացնել տարբեր ոլորտներում իրենց կարողությունները, ով կրթության պակաս ուներ, կարող էր կրթվել, ճաշակն էր թերի, կարող էր այս ընթացքում փորձել այդ բացը լրացնել: Այս պարագայում արտակարգ դրությունից դուրս կգայինք քիչ թե շատ շահած: Բայց վախենամ, որ, այնուամենայնիվ, մեր մտածողությունը հաշվի առնելով՝ այս համավարակից դուրս կգանք նույն պատկերով՝ պարզապես կունենանք հիվանդներ և, ցավոք, մահեր»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Ակնհայտ է՝ մշակույթը տեղափոխվել է օնլայն հարթակ, ինչը դրական արդյունքներ կտա արվեստի տարբեր ճյուղերի հեղինակների ճանաչելիության տեսանկյունից: Նիկողոսյանը նշում է՝ վստահ է, որ մարդկանց որոշակի տոկոս ինչ-որ բան քաղեց այս ամենից, իսկ մշակույթը շատ կարևոր մի բան ցույց տվեց: «Աշխարհաքաղաքական ինչ-որ զարգացումներ, մարդկության կյանքում ինչ-որ փոփոխություններ լինեն, թե ոչ, մշակույթը շարունակում է մնալ ամենագործուն դերն ունեցող երևույթը մարդկության պատմության մեջ, այն մարդու ինտելեկտուալ ժամանցի ամենակարևոր միջոցն է: Կարևորում եմ այն, որ այս ընթացքում թե՛ մեր ժողովրդին, թե՛ մյուս ազգերին ու պետություններին մշակույթը հրամցրեց իր լավագույնը: Օրինակ՝ կառավարության էջում հեռարձակվող ոչ պաշտոնական համերգներում ուղղակի չկան պատահական մարդիկ: Սա հրաշալի առիթ է, որ ճանաչենք մեր կողքին գտնվող արվեստագետներին: Մեր կողքին Տիգրան Համասյանի, Նարեկ Հախնազարյանի պես երաժիշտներ ունենք, և ապշում եմ, որ շատերը կարող է ուղղակի նրանց անունը լսած չլինեն կամ չճանաչեն: Մեկ-մեկ հնչում էին հոռետեսական մտքեր՝ ո՞ւր է այսօր գրող, երաժիշտ կամ դերասան, հանճարները մնացել են 19-րդ դարում, լավագույն դեպքում 20-րդ դարասկզբին կամ էլ երկրորդ կեսին: Սա հրաշալի առիթ է, որ տեսնենք, թե այսօր ինչ տաղանդավոր մարդիկ ունենք մեր կողքին: Հուսով եմ՝ թերահավատների մոտ այդ «բարիեր» կոչվածը ջնջվեց և հուսով եմ, որ այս ամեն ինչից հետո մարդիկ ավելի հաճախ կգնան թատրոն, համերգասրահներ: Մյուս կողմից սա մշակույթի համար գովազդվելու լավ առիթ էր»,-եզրափակում է Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Լուսինե Առաքելյան