«Մի տե­սակ ան­տար­բե­րու­թյուն կա. ղե­կա­վա­րը պետք է հաս­կա­նա, թե Հա­յաս­տանն ուր է տա­նում»

Համաճարակային վիճակն ամբողջ աշխարհում շատ մեծ փոփոխություններ մտցրեց: Փակ են գրեթե բոլոր երկրների սահմանները, մարդիկ ապրում և աշխատում են արտակարգ պայմաններում: Որևէ մեկը չի կարող հստակ ժամկետներ նշել, թե երբ աշխարհը կվերադառնա իր բնականոն կյանքին:

շ Ակնհայտ է, որ այս իրավիճակում տուժում է համաշխարհային տնտեսությունը, աշխարհում տեղի ունեցող փոփոխություններն իրենց վրա զգում են հատկապես փոքր երկրների տնտեսությունները, որոնք մինչ այդ էլ խնդիրներ են ունեցել: 

Ակնհայտ է, որ Հայաստանում մեկ տեքստիլ գործարանի ժամանակավոր փակումը հատկապես մարզում բողոքի լայն ալիք է բարձրացնում, առաջարկվող տնտեսական ծրագրերից երբեմն դուրս են մնում մարդիկ, որոնք առավել ունեն այդ օգնության կարիքը: Իհարկե, երկար կարելի է քննարկել, թե ինչն է սխալ արվում, ինչը՝ ճիշտ, սակայն մեկ բան ակնհայտ է, որ այս տարի ՀՀ քաղաքացիների սոցիալական վիճակը կվատթարանա նաև այն պատճառով, որ կնվազի դեպի Հայաստան հոսող տրանսֆերտների քանակը:

Վերջին տվյալներով, այս տարվա մարտի 1-ից Հայաստան է վերադարձել 63 000 մարդ: Նրանք, որոնք արտերկիր, հատկապես Ռուսաստանի Դաշնություն էին մեկնել արտագնա աշխատանքի: Վերադառնում են այն մարդիկ, որոնք այլևս չեն կարողանալու այնտեղ իրենց գոյությունը պահպանել, դեռ մի բան էլ օգնել այստեղ բնակվող ընտանիքներին: 

Բայց այստեղ առաջ է գալիս հաջորդ՝ ամենակարևոր հարցը. ի՞նչ անել այս անելանելիության պայմաններում, երբ պետք է մարդկանց ապահովել աշխատանքով: 

Իրավիճակը մեղմելու համար նախաձեռնությամբ հանդես եկան մարզպետարանները, որոնք նախաձեռնել են աջակցել համաճարակային իրավիճակով պայմանավորված արտագնա աշխատանքի մեկնելու հնարավորություն չունեցած անձանց՝ մարզերում աշխատանք գտնելու հարցում: 

Այսպիսով, այն բնակիչները, որոնք ստեղծված համաճարակային իրավիճակում չեն կարողացել մեկնել արտագնա աշխատանքի և ցանկություն ունեն աշխատել մարզերում, կարող են լրացնել համապատասխան հարցաթերթիկը: 

Հավաքագրված տվյալները մարզպետարանները կփոխանցեն համայնքների ղեկավարներին և շինարարական աշխատանքներ իրականացնող կազմակերպություններին՝ 2020 թվականի ընթացքում կատարվող աշխատանքներում մարզերի բնակիչներին ներգրավելու նպատակով: 

Այս դեպքում խոսքը բացառապես շինարարական աշխատանքների մասին է:

 

Բայց ակնհայտ է, որ 60 հազարից ավելի մարդու ուղղակի անհնար կլինի տեղավորել աշխատանքի հենց շինարարության ոլորտում: Այս հարցում կարող է օգնության գալ գյուղատնտեսության ոլորտը: Տարբեր հաշվարկներով Հայաստանի տարածքում այսօր հողերի շուրջ 60 տոկոսը չի մշակվում, ընդ որում, ամենատարբեր պատճառներով: 

Արդյոք ստեղծված իրավիճակում պետությունը չպե՞տք է հաշվարկված քայլ անի՝ երկրում պահելով վերադարձած քաղաքացիներին, նրանց համար շահավետ պայմաններ ստեղծելով գյուղատնտեսական աշխատանքներով զբաղվելու համար: «Ագրարագյուղացիական միավորում» ՀԿ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը նշում է, որ կառավարությունը վաղուց տեղյակ է այս խնդրին, իրենք պարբերաբար հանդիպումների ժամանակ տեղյակ են պահել, որ մարդիկ վերադարձել են Հայաստան և այժմ չեն կարող այլևս մեկնել արտագնա աշխատանքի: 

«Այստեղ այդ մարդիկ, ամենայն հավանականությամբ, պետք է գյուղատնտեսական աշխատանքներով զբաղվեն, բայց նրանց համար անհասանելի են թե՛ գյուղատնտեսական վարկերը, թե՛ այլ ծրագրերը: Մեծ հաշվով, կառավարությունը գյուղատնտեսական ծրագիր չունի: Նա մատը մատին չտվեց, բայց գյուղացին հասկացավ, որ մի բանով պետք է զբաղվի: Օրինակ՝ Շիրակի մարզում բանկերի մոտ հսկայական հերթեր են գոյացել վարկեր ստանալու համար: 

Տեսեք՝ Շիրակի գոտում անցած տարվա համեմատ մոտ 10 տոկոսով ավելացել են կարտոֆիլի ցանքատարածությունները, մինչդեռ մենք սպասում էինք, որ դրանք կպակասեն: Հարց է, սակայն, թե մարդիկ ի՞նչ են ցանել: 

Հիմնականում՝ անորակ սերմեր, և ռեկորդային բարձր բերքի մասին խոսելն ուղղակի ավելորդ է: Բայց ստացվում է, որ մարդիկ զբաղվում են գյուղատնտեսությամբ առանց կառավարության աջակցության: Կառավարությունն այստեղ ոչ մի կապ չունի»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Բերբերյանը: 

Նշում է՝ գյուղացիները փորձում են «իրենց գլխի ճարը տեսնել»: «Մարդիկ պետք է իրենց հացը վաստակեն,մինչև ճանապարհները բացվեն: Գաղտնիք չէ, որ մեր աշխատուժը գնում և, շեշտեմ, էժան գներով աշխատում է օտարների համար:

 Ասենք, որ սա միայն հայերին բնորոշ բան չէ: Եվրոպայում էլ մարդիկ գնում են աշխատելու էլ ավելի զարգացած երկրներում: Այս գործընթացը կա: Բայց մեր կառավարության գործն այն պետք է լիներ, որ մեր աշխատուժը պահեր Հայաստանում: Նման գործելաոճը պետք է բխի կառավարության պետական մտածելակերպից, համապատասխան գիտելիքներից, որոնք շատ դեպքում չենք տեսնում: Ընդ որում, սա ոչ միայն այս կառավարությանն է վերաբերում: 

Յուրաքանչյուր կառավարություն պետք է մտածեր այդ մասին, որ էժան աշխատուժը ոչ թե գնար այլ երկրներում աշխատեր, այլ տեղում ստեղծվեին պայմաններ, որ մարդիկ մնան և իրենց երկրում աշխատեն: Այդ աշխատուժը գնացել է ու գնալու է, քանի որ կառավարությունները ճիշտ գործելաոճ չեն ընտրում: 

Մի տեսակ անտարբերություն կա: Այստեղ կարևոր է հարցը՝ որո՞նք են երկրի համար ստրատեգիական ուղղությունները: 

Մենք հայտարարեցինք, որ գյուղատնտեսությունը ստրատեգիական ուղղություն է, սակայն եկան կառավարողներ, որոնք գյուղատնտեսությանը սկսեցին այլ կերպ վերաբերվել: Ղեկավարը պետք է հասկանա, թե Հայաստանն ուր է տանում»,-եզրափակում է Հրաչ Բերբերյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ