Թուրքական նկրտումները բախվում են ավելի խոշոր խաղացողների շահերին
ANALYSISՀունիսի 12-ին հայ-ադրբեջանական բախումները Տավուշում շատ մեծ միջազգային արձագանք ունեցան։ Ադրբեջանական կողմը, ռազմի դաշտում լուրջ անհաջողություններ ունենալով, փորձեց հակամարտության հարցը տեղափոխել նաև այլ հարթություններ։
Հայաստանի վրա ճնշում գործադրելու նպատակով Ադրբեջանը սկսել է օգտագործել իր ողջ դիվանագիտական զինանոցը։ Դրանով էր պայմանավորված նաև Թուրքիայի՝ չափից ավելի ակտիվությունը և այդ երկրի պաշտոնական շրջանակների կողմից խիստ հակահայկական դիրքորոշումը։
Թուրքիային ձեռնտու է էսկալացիոն իրավիճակը Ադրբեջանի վրա իր ազդեցությունը մեծացնելու համար՝ հատկապես Նախիջևանի հատվածում։ Եվ դրանով է պայմանավորված, որ տևական ժամանակ է, ինչ խոսվում է, որ Թուրքիան Սոմալիից և Կատարից հետո մտադիր է իր երրորդ արտասահմանյան ռազմաբազան հիմնել Նախիջևանում։
Պետք է նկատել, որ ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող Նախիջևանը Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է անցել Մոսկվայի ու Կարսի պայմանագրերով, որոնցում Թուրքիան պայման էր դրել, որ այդ տարածքը հետագայում չպետք է անցնի երրորդ կողմին՝ նկատի ունենալով Հայաստանին։
Խնդիրն այն է, որ Նախիջևանը պատմական Հայաստանի մասն է եղել։ Այնտեղ մեծ զարգացում է ապրել հայկական մշակույթը, որի վառ ապացույցն են Ջուղայի հայկական գերեզմանոցի հազարավոր խաչքարերը և ոչ միայն։ Սակայն ներկայումս Նախիջևանը հայաթափված է և ապօրինաբար բռնակցված Ադրբեջանին։
Եվ Նախիջևանի բազմադարյա հայկական հետքը վերացնելու նպատակով է, որ Ադրբեջանը նախաձեռնել է հայկական մշակութային ժառանգության՝ Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացումը։
Նախիջևանը անկլավային տարածք է, որը բաժանված է Ադրբեջանի ընդհանուր սահմանից, և դրանով է պայմանավորված, որ Ադրբեջանն անընդհատ բարձրացնում է այն հարցը, թե ցանկանում է ցամաքային կապ ունենալ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ։
Սակայն թուրքական կողմը տարիներ շարունակ փորձում է օգտվել Նախիջևանի՝ անկլավային տարածք լինելու հանգամանքից ու այդ տարածքը, ինչքանով որ հնարավոր է, վերցնել իր վերահսկողության տակ։ Նախիջևանը Թուրքիայի համար կարող է դառնալ այն բանալին, որի միջոցով հնարավոր է հասնել տարածաշրջանային գերիշխանության։
Թերևս պատահական չէ, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը օրերս լրատվամիջոցների հետ զրույցում հայտարարեց, թե «Նախիջևանը Հայաստանի կողմից բռնազավթված է»։ Շատ վերլուծաբաններ կարծեցին, թե Էրդողանն ուղղակի շփոթել է և Արցախի փոխարեն Նախիջևան է ասել։
Հնարավոր է, որ Թուրքիայի նախագահը շփոթել է, բայց նա դրանով ակնարկել է այն, ինչ կա իրենց մտքում։ Մեծ հաշվով Թուրքիային ձեռնտու է, որ հայ-ադրբեջանական բախումները շարունակվեն ու ավելի մեծ մասշտաբ ստանան՝ ընդգրկելով նաև Նախիջևանի հատվածը, որի ժամանակ էլ թուրքական կողմը առիթը կօգտագործի հակամարտության մեջ ներգրավվելու համար ու դրանով հնարավորություն կստանա բարձրացնել այդ ինքնավար հանրապետության տարածքում ռազմաբազա տեղակայելու և մշտական զորք ունենալու հարցը։
Բայց այս հարցում Թուրքիայի շահերը բախվում են տարածաշրջանում մեծ ազդեցություն ունեցող երկու երկրների՝ Ռուսաստանի և Իրանի շահերի հետ։ Նախ՝ Ռուսաստանը, որը Հարավային Կովկասը համարում է իր շահերի տեսանկյունից գերակա գոտի, հակված է թույլ չտալ, որ Թուրքիայի ազդեցությունը տարածաշրջանում մեծանա իր ազդեցության հաշվին։
Իսկ Իրանի հետ սահմանակից Նախիջևանում թուրքական ներգրավվածության ավելացումը ոչ միայն փոխում է տարածաշրջանում հաստատված ուժերի հավասարակշռությունը, այլև մեծացնում է պանթուրքական վտանգը Իրանի համար, քանի որ այդ երկրում բազմամիլիոն թուրքախոս բնակչություն է ապրում, և Թուրքիան Նախիջևանից հետո կփորձի իր ազդեցությունը տարածել նաև այդ թուրքախոս շրջանների վրա։ Դրա համար էլ Իրանը հակակշռում է Թուրքիային և փորձում Նախիջևանում մեծացնել հենց իր ազդեցությունը։
Այնպես որ, հայկական կողմն այս իրավիճակում պետք է համագործակցի ռուսական և իրանական կողմերի հետ, որպեսզի թույլ չտա, որ Թուրքիան Նախիջևանի կողմից փորձի անկայունություն, բախումներ հրահրել ու փորձել դիվիդենտներ շահել իր համար այդ իրավիճակից։
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank
Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders
IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026
Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference
“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”
Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1
Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in Armenia
Love Is… card from Unibank can win a trip to Paris
Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education
Unisport – Armenian Futsal Cup holder
Summer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank
AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customers
Team Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App
Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League
IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”
Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card Issuance
Ucom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia
Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBank
Unibank Offers 50% Discount on Cards During Weekends
Planning your trip from a scratch: tips from IDBank
IDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” Campaign
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers
AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market
“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’
Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future
Grant Akopian has been elected to the AmCham Board
Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”
EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee
The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation
The international chess tournament supported by IDBank has concluded
AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy
FINTECH360 International Conference Held in Armenia
Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages
Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 Years
Bell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG
AraratBank Announces Change in Executive Leadership
Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian Genocide
AraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar
“Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone Scams
Soft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26
Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank
A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with Oracle
International Mother Earth Day. Idram&IDBank
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program
Unibank issues USD bonds with a 5.6% yield 
