«Ամեն տեղ բախվում ենք թերի կառավարման հետ, որը խորացնում է եղած ճգնաժամը և թույլ չի տալիս, որ երկիրն այս իրավիճակից դուրս գա»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Գնաճի մակարդակը բարձրանում է: Եթե մենք վերջին հինգ տարվա ընթացքում ունեցել ենք գնաճի շատ ցածր մակարդակ, ապա հիմա այն մեծանալու է: Երևի թե, 1 կամ 2 տոկոսանոց գնաճի մակարդակն այլևս պահպանել չի ստացվի: «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայել յանը: «Գները կանխատեսելու համար, իհարկե, մի քիչ ավելի խորը ուսումնասիրություն է պետք, բայց ենթադրում եմ, որ, ընդհանուր առմամբ, չի ստացվի պահպանել գների այն մակարդակը, որը եղել է երկու ամիս առաջ»,-ընդգծեց փորձագետը, որն այս պայմաններում աղքատության մակարդակի բարձրացումն անխուսափելի է համարում: «2019 թվականին, ըստ էության, աղքատության մակարդակն արդեն բարձրացավ, ինչը կառավարության նեոլիբերալ քաղաքականության հետևանքն էր, որը, այսպես ասած, միտված է IT ոլորտին աջակցելուն, ինչի հետևանքով էլ, օրինակ՝ գյուղատնտեսությունը շատ մեծ վնաս է կրել:

Նշվածի հաշվին 2019 թվականին անհավասարության բավականին մեծ աճ գրանցվեց: Անշուշտ, նույնը տեղի է ունեցել նաև 2020 թ.ին: 2021 թ.-ին ևս կարող ենք անհավասարության աճ սպասել, բացի այդ, նաև աղքատության մակարդակի աճ: Ցավոք, լավ կանխատեսում այս առումով չեմ կարող անել»,նշեց մեր զրուցակիցը: Անդրադառնալով կորոնավիրուսի և պատերազմի տնտեսական հետևանքներին, որոնք մինչև վերջ դեռ գնահատված չեն, Հ. Միքայել յանը նկատեց. «Տնտեսության համար արտաքին շոկերի վնասները չեզոքացնելու հարցում տնտեսագետները շատ հաճախ կենտրոնանում են տնտեսական, նաև ֆինանսական գործիքների վրա: Ես մի փոքր այլ տեսակետ ունեմ. ամենաճիշտ քաղաքականությունը հենց ճգնաժամը չեզոքացնելը կլիներ: Այսինքն, եթե հնարավոր լիներ, օրինակ՝ պատերազմի առումով չեզոքացնել այդ ռիսկը, թույլ չտալ, որ դա սկսվի, ապա այլ պատկեր կլիներ: Այստեղ, մասնավորապես, դիվանագիտական աշխատանքի մասին է խոսքը:

Նույն տրամաբանությամբ, եթե կորոնավիրուսի առումով Հայաստանն աշխարհում կորոնավիրուսի ամենամեծ տարածումն ունեցող երկրներից մեկը չդառնար, ապա դա կնպաստեր նույն կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքները չեզոքացնելուն: Մեծ հաշվով, ոչ տնտեսական ճգնաժամերի համար տնտեսական ռեակցիան միայն ինքն իրենով չի կարող ամբողջությամբ լուծել ճգնաժամերը, անգամ դրանց թողած հետևանքները: Այստեղ պետությունն ու ինստիտուտները ամբողջությամբ պետք է աշխատեին, որ ստիպված չլինեինք խոսել այսքան խորը հետևանքների մասին»: Փորձագետի դիտարկմամբ, ընդհանուր առմամբ, առկա ճգնաժամը բավականին խորն է: «Արժույթի միջազգային հիմնադրամը 2020 թ.-ի համար 7,3 տոկոսի տնտեսական անկում է կանխատեսել, և չի բացառվում, որ անգամ դրանից ավելի վատ արդյունք ունենանք:

Բացի այդ, 2021 թ.-ի համար կանխատեսվում է 1 տոկոս տնտեսական աճ, ինչը նշանակում է, որ առնվազն տարվա սկզբում ևս անկում կունենանք: Այսպիսով, այս ճգնաժամը երկարատև հետևանքներ է ունենալու: Այն միանգամից ամբողջ ծավալով չի արտահայտվում, բայց կարծում եմ, որ աճի տեմպերի երկարատև նվազում տեղի կունենա. տնտեսությունը շատ ավելի դանդաղ կզարգանա, քան կարող էր, եթե չլիներ պատերազմն ու նաև կորոնավիրուսը, կամ եթե այդ մարտահրավերներին պետությունը ուրիշ ավելի որակյալ արձագանք տված լիներ»,-նշեց նա: Գնահատելով 2020թ. տնտեսական միտումները՝ Հ. Միքայել յանը հավելեց. «2020 թվականը ցույց տվեց, որ կառավարման մակարդակը շատ թերի է, ինչն իր անդրադարձն է ունենում նաև տնտեսության վրա:

Բացի այդ, 2020 թվականին ավարտվեցին այն աճի միտումները, որոնք ՀՀ տնտեսությունում գրանցվեցին Հայաստանի՝ Եվրասիական միությունում անդամակցությունից հետո: Դա թույլ էր տալիս տարեկան մոտ մեկից մեկուկես տոկոս հավել յալ աճ ունենալ: Այս տարին նաև աչքի ընկավ նրանով, որ կառավարությունը շատ թերի հաշվարկներ էր ներկայացրել. օրինակ՝ բյուջեի սեկվեստոր չարվեց, իսկ այն գնահատականները, որոնք արվել են բյուջեի եկամտային մասի առումով, ճիշտ չէին: Բացի այդ, հաշվարկման տեսանկյունից հիմա ևս կունենանք շատ թերի բյուջե՝ շատ մեծ դեֆիցիտով: Մեծ հաշվով, ամեն տեղ բախվում ենք թերի կառավարման հետ, որը խորացնում է եղած ճգնաժամը և թույլ չի տալիս, որ երկիրն այս իրավիճակից դուրս գա»:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում