Խաղաղ պայմաններում Տիգրանակերտի գտածոները վերադարձվելու են Ստեփանակերտ. Համլետ Պետրոսյան
CULTURE
Տիգրանակերտի պեղումների արշավախմբի ղեկավար, ԵՊՀ մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը Տիգրանակերտի հայտնագործումը համարում է Արցախի ազատագրական պայքարի եւ հաղթանակի անմիջական արդյունքը:
Այս եւ Տիգրանակերտի հայկական լինելու անհերքելի փաստերին է անդրադարձել ռեժիսոր, սցենարիտ Սամվել Թադեւոսյանն իր` «Իմ Արցախ» ֆիլմաշարում:
«Արցախի ժողովրդին իր մշակութային ժառանգությունից զրկելու ադրբեջանական մտավարժանքը հայ մշակութային ժառանգության գենոցիդի շարունակությունն է: Գենոցիդ, ինչի ականատեսն ենք եղել տասնամյակներ շարունակ, գենոցիդ, որի գագաթնակետը եղավ 2005-2006 թթ. Ջուղայի հազարավոր խաչքարերի ոչնչացումը, գենոցիդ` ինչն ավելի մեծ թափ է ստացել Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի վերջին ագրեսիաի ժամանակ եւ շարունակվում է ամեն օր: Եվ այն չի կարող արդարացվել կեղծ քաղաքական հայտարություններով ու շինծու մեղադրանքներով»:
Համլետ Պետրոսյանը պատասխանել է ադրբեջանական մամուլում շրջանառվող տեղեկությանը, թե իբր Տիգրանակերտի պեղումների նյութերը ադրբեջանի մշակութային ժառանգության գողություն են:
Համլետ Պետրոսյանը գրում է.
«Իմ պատասխանը Բաքվի հերթական զրպարտությանը:
Ադրբեջանական մեդիա տիրույթում իմ ՖԲ էջից նկարներ են դնում, որտեղ պատկերված են ի թիվս այլոց նաեւ Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանի նյութերի փաթեթավորումը: Տիգրանակերտի պեղումների նյութերը ադրբեջանցիները ներկայացնում են որպես «անօրեն պեղումների արդյունք» եւ այդ իրերի տարհանումը ռազմական գործողությունների գոտուց որակում որպես «ադրբեջանի մշակութային ժառանգության գողություն»:
Ուզում եմ հիշեցնել ագրեսիվ պետության կիսագրագետ քարոզիչներին, որ Տիգրանակերտի հնագիտական հետազոտությունն իրականացվել է Արցախի իշխանությունների պաշտոնական հրավերով ու թույլատրությամբ, որ դրանք ֆիանսավորվել են Արցախի պետական բյուջեից:
Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանն էլ ստեղծվել եւ գործել է Արցախի օրինական իշխանությունների որոշմամբ եւ ֆինանսավորումով: Տիգրանակերտի հնագիտական հետազոտությունն իրականացվել է լիարժեք իրավական հիմքով, բարձր պրոֆեսիոնալիզմով, հետազոտության արդյունքները պարբերաբար ներկայացվել են միջազգային գիտական հանրույթին: Խոսել գաղտնի ինչ-որ ընթացքի մասին` ուղղակի ծիծաղելի է:
Նշեմ, նաեւ, որ ադրբեջանցի հնագետները, որոնք անցած դարի 60-80-ական թվականների աշխատել են այդ տարածքում, ոչ էլ տեսել են հին քաղաքի հնագիտական հետքերը: Հորդորում եմ նրանց այդքան խանդոտ չվերաբերվել նրան, ինչն իրենք ի վիճակի չեն եղել հայտնաբերել:
44-օրյա պատերազմի ժամանակ Տիգրանակերտը դարձել էր թշնամու հրետակոծության տարածք, ինչ մասին մի անգամ չէ, որ ահազանգել ենք: Արդյունքում ամբողջովին ոչնչացվել է Տիգրանակերտի հնագիտական հանգրվանը: Արցախի իշխանությունները, ես եւ մեր հետազոտական թիմը չէինք կարող թույլ տալ, որ նման ճակատագրի արժանանա նաեւ Տիգրանակերտի հնագիտական թանգարանը:
Տիգրանակերտի պեղումների հնագիտական գտածոները Արցախի ժողովրդի սեփականությունն են, նրա պահպանության խնդիրները գտնվում են ոչ թե Բաքվի, այլ Ստեփանակերտի իշխանությունների իրավասության ոլորտում: Խաղաղ պայմանների դեպքում դրանք վերադարձվելու են Ստեփանակերտ եւ ցուցադրվելու են դրա համար ստեղծվելիք թանգարանում:
Արցախի քաղաքականապես չճանաչված լինելը չի զրկում նրա բնիկ ժողովրդին մշակույթի իրավունքից: Այդ թվում եւ մշակութային ժառանգությունը հետազոտելու եւ հանրահռչակելու իրավունքից: Այնպես որ Տիգրանակերտի հնագիտական հետազոտությունն իրականացվել է բացարձակապես իրավական հիմքով:
Արցախի ժողովրդին իր մշակութային ժառանգությունից զրկելու ադրբեջանական մտավարժանքը հայ մշակութային ժառանգության գենոցիդի շարունակությունն է: Գենոցիդ, ինչի ականատեսն ենք եղել տասնամյակներ շարունակ, գենոցիդ, որի գագաթնակետը եղավ 2005-2006 թթ. Ջուղայի հազարավոր խաչքարերի ոչնչացումը, գենոցիդ` ինչն ավելի մեծ թափ է ստացել Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի վերջին ագրեսիաի ժամանակ եւ շարունակվում է ամեն օր: Եվ այն չի կարող արդարացվել կեղծ քաղաքական հայտարություններով ու շինծու մեղադրանքներով:
Ես եւ իմ գործընկերնեը հետայսու էլ շարունակելու ենք Արցախի մշակութային ժառանգության հետազոտությունը, հանրահռչակումն ու ադրբեջանական վանդալիզմի բացահայտումները: Ագրեսիան, ռազմական գերակայությունը, միջազգային ատյաններին ուղղված հոխորտանքը իրավասու չեն եւ չեն կարող Արցախի ժողովրդին զրկել իր մշակութային ժառանգությամբ իր ինքնությունը պահպանելու իրավունքից»:
Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address
Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation Memorandum
Create your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project Signed
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams
First Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream Launched
Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine
Rate.Trading. New Digital Culture of Currency Exchange
Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with Forbes
Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 
A Birthday in Italy with Unibank
Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17
Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH
Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner
IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17
New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom
35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its Customers
Business and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Afeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program
Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership
“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attack
Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference 
BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 
Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations
Unibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6%
Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026
Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation
Unibank Joins the Armenian Solar Energy Association
The Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of Yerevan
Ameriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking Awards
Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for Children
Unibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%
Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria
A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old Yerevan
Converse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference
Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference
You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a Reality 
