Աթոռից կառչելը՝ ձախողված իշխանությունների վերջին փրկօղակ․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արցախյան պատերազմում կրած պարտությունից հետո պետությունը ոչ թե փորձում է կենտրոնացնել իր ներուժը և ինչ-որ կերպ ուշքի գալ կատարվածից, այլ ժամանակի ընթացքում ավելի ենք գլորվում դեպի անիշխանություն։ Աստիճանաբար արմատավորվում է այն տպավորությունը, որ մենք երկրում ընդհանրապես իշխանություն չունենք։ Իշխանություններն ի վիճակի չեն պատշաճ կերպով իրականացնել իրենց գործառույթները և, ըստ այդմ, նաև պաշտպանել քաղաքացիների ու երկրի շահերը։ Եվ բնական է, որ այսպիսի պայմաններում իշխող քաղաքական ուժը չի կարող արժանանալ հանրության վստահությանը։ «Իմ քայլի» վարկանիշը աստիճանաբար հողին է հավասարվել։ Չէ, սխալվեցինք, «Իմ քայլը» երբեք էլ վարկանիշ չի ունեցել, խոսքը կոնկրետ մեկ անձի մասին է: Դրա համար էլ ընտրություններ անցկացնելու «առաջարկից» շատ չանցած Նիկոլ Փաշինյանի անվան խմբակցությունը հայտարարություն տարածեց ընտրություններից հրաժարվելու մասին:

Մենք, իհարկե, այնքան միամիտ չենք, որ «հալած յուղի» տեղ ընդունենք Փաշինյանի ու իր թիմի որևէ հայտարարություն: Այսօր շատերն են կարծում, որ հաշվի առնելով Փաշինյանի անհավասարակշիռ բնավորությունը և պահի ազդեցության տակ որոշումներ ընդունելու սովորությունը, հնարավոր է, որ նա մի օր արթնանա ու հերթական անգամ իր միտքը փոխի ու հրաժարական տա, կամ իր ողջ թիմին կանգնեցնի փաստի առջև ու հեռանա պաշտոնից։ Բայց «վերադառնանք մեր ոչխարներին», այն է՝ անիշխանությանը, որը միայն պատերազմից հետո չէ, որ առկա է մեր երկրում: Պարզից էլ պարզ է, որ իշխանությունները լիովին տապալել են իրենց առաքելությունը։ Եվ ընդհանրապես, յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ հանրության վստահության քվեն ստանալու համար ներկայացնում է իր նախընտրական ծրագիրը, իսկ ընտրողները, քվե տալով այդ քաղաքական ուժին, հավանություն են տալիս նրանց ծրագրի իրականացմանը։ Եվ եթե նայում ենք «Իմ քայլի» 2018 թ. նախընտրական ծրագիրը, ապա տեսնում ենք, որ նրանք տապալել են այդ ծրագրում նախանշված կետերը։

Օրինակ՝ նախընտրական ծրագրում գրված է, որ Արցախը պետք է վերականգնի բանակցային կողմի իր կարգավիճակը, ինչն էլ Փաշինյանը հետագայում դարձրել էր Արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման հարցում իր քաղաքականության հիմնասյունը, բայց արդյունքում հասանք նրան, որ Արցախը այդպես էլ բանակցային կողմ չդարձավ, իսկ բանակցային գործընթացը ձախողեցինք՝ իր ծանր հետևանքներով հանդերձ։ Ավելին՝ պատերազմի արդյունքում հազարավոր զոհեր տվեցինք, Արցախը տարածքային մեծ կորուստներ ունեցավ, իսկ կարգավիճակի հարցը դեռևս անորոշ է։ Մյուս կողմից էլ՝ Ադրբեջանը շարունակում է իր օրակարգը թելադրել։ Մեր իշխանություններն անգամ Հայաստանի սահմանների անվտանգությունը և տարածքային ամբողջականությունը չեն կարողանում պաշտպանել, ուր մնաց, թե մյուս հարցերը ընդունակ լինեն լուծել։ Եվ տեսնում ենք, թե Սյունիքի սահմանամերձ հատվածներում հակառակորդն ինչքան է լկտիացել, որ այսօր կարող է իրեն թույլ տալ դիրքերն առաջ բերել կամ անկանոն կրակոցներ արձակելով՝ փորձել խախտել սյունեցիների անդորրը։ Այսպես շարունակվելու դեպքում վաղն էլ հակառակորդի զինված ուժերը կարող են ավելի մեծ սադրանքների դիմել։

Օրինակ՝ գողանալ գույք, ընտանի կենդանիներ, կարող է նոր գերիներ վերցնել։ Ի՞նչ երաշխիք կա, որ մենք ապահովագրված ենք այսպիսի սադրանքներից։ Այս պայմաններում՝ ոչ մի երաշխիք։ Իսկ Փաշինյանի ներկայացրած վեցամսյա ճանապարհային քարտեզի կետերը նույնիսկ իրականություն դառնալուն մոտ չեն, թեպետ նշյալ ժամկետի կեսն անցել է: Փաշինյանը իր կառավարության օրախնդիր հարցերից էր համարում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում բանակցային գործընթացի շուտափույթ վերականգնման հարցը, բայց մենք տեսանք, թե Մինսկի խմբի համանախագահներին Բաքվում ինչպիսի սառը ընդունելություն ցույց տվեց Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը՝ հայտարարելով, թե Ղարաբաղի հարցն իր համար արդեն լուծված է։ Եվ բանակցային գործընթաց այսօր, ըստ էության, չկա։ Իր ճանապարհային քարտեզում Փաշինյանը հատուկ անդրադարձել էր նաև գերեվարված զինվորականների և քաղաքացիական անձանց շուտափույթ վերադարձի հարցին, սակայն մինչ այժմ չեն կարողանում հասնել նրան, որ Ադրբեջանը վերադարձնի հարյուրավոր գերիներին։ Իսկ ճանապարհային քարտեզով նախանշված տնտեսական ակտիվության միջավայրի վերականգնման, ժողովրդագրական խնդիրների լուծման ծրագրերի ակտիվացման, զինված ուժերի բարեփոխումների մեկնարկի և մյուս կարևոր հարցերի մասին խոսելն ուղղակի անիմաստ է։ Եվ ահա, իշխանությունները կարևորագույն խնդիրների լուծման ուղղությամբ ջանքեր գործադրելու փոխարեն զբաղված են «թիթեռ նկարելով», այն է՝ այնպիսի երկրորդական հարցեր առաջ քաշելով, որոնք այս պահին որևէ նշանակություն չունեն: Կարևորը՝ ամուր կառչած մնան աթոռներից:

Թերևս իշխանություններն էլ վստահ են, որ պատասխանատվություն են կրելու, ինչին, բնականաբար, պատրաստ չեն։ Ուստի հույս ունեն, թե այս ամենը կարող է «հենց այնպես» անցնել ու գնալ։ Հաշվի առնենք, որ այս պահին իշխող ուժի ներկայացուցիչներին որևէ փրկօղակ է պետք, իսկ դա կարող է լինել իրենց պաշտոնավարումը երկարաձգելն ու արհեստական օրակարգերով կապիտուլ յացիան աստիճանաբար մոռացնելը, կամ գոնե դրա հետ կապված զայրույթի ալիքը մեղմելը։ Սակայն փաստ է, որ ինչքան համառ են նրանք կառչում իրենց աթոռներից, այնքան մեծ վնասներ են կրում երկիրն ու ժողովուրդը, քաղաքացիներին պատում է հուսահատությունը և հուսալքությունը։ Իսկ ամեն պատեհ առիթի ժողովրդի իշխանության մասին խոսող ու ժողովրդի անունով երդվող իշխանություններին ժողովրդի վիճակը հետաքրքիր չէ։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում