Yerevan, 31.May.2026,
00
:
00
BREAKING


Ինչ-որ բան անելու պարզապես ունակ չեն․ «Փաստ»

ANALYSIS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Գլոբալ կամ տարածաշրջանային ընդգրկում ունեցող ժամանակակից մարտահրավերներին անհնար է դիմագրավել առանց այլ պետությունների հետ փոխգործակցության։ Խնդիրն այն է, որ ներկայիս աշխարհում պետությունները միմյանց փոխկապակցված են բազմաթիվ թելերով, ուստի եթե մի երկրում որևէ ցնցում է տեղի ունենում, ապա այն կարող է իր ազդեցությունն ունենալ ողջ աշխարհի վրա։ Անցած տարի ականատես եղանք, թե ինչպես Չինաստանում սկսված կորոնավիրուսի համավարակը հետո տարածվեց ամբողջ աշխարհով մեկ՝ սկիզբ դնելով գլոբալ պանդեմիային, որի հետևանքները մինչև այսօր շարունակվում են։ Իսկ շատ երկրներում էլ անգամ կորոնավիրուսի տարածման երրորդ ալիքն է նոր թափ հավաքում։ Այնպես որ, ներկայիս յուրաքանչյուր լուրջ սպառնալիք ինչ-որ առումով իրենից կարող է նաև համամարդկային սպառնալիք ներկայացնել։

Ու սա վերաբերում է նաև կլիմայի փոփոխությանը, տնտեսական ճգնաժամերին, միջազգային ահաբեկչությանը, միջուկային զենքի տարածմանը, տարածաշրջանային հակամարտություններին և այլ հարցերի։ Եվ այս առումով Հարավային Կովկասը բավական խոցելի է, քանի որ գտնվում է տարածաշրջանային և համաշխարհային մակարդակով ազդեցություն ունեցող ուժերի շահերի բախման կիզակետում։ Իսկ Արցախյան հակամարտությունն այն հանգույցն է, որն իր մեջ տարածաշրջանի ապակայունացման լուրջ ռիսկ է պարունակում։ Անցած տարվա աշնանը Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում փոխվեց ստատուս քվոն՝ ի շահ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի և ի վնաս հայկական կողմի։ Եվ հայկական կողմի պարտությունն օգտագործելով՝ Թուրքիան սկսել է նոր լիցք հաղորդել իր վաղեմի պանթուրքական ծրագրերին։

Անկարան մեծացնում է իր ազդեցությունն ինչպես Ադրբեջանում, այնպես էլ Կենտրոնական Ասիայի երկրներում։ Իսկ այս իրողության համատեքստում Ադրբեջանի կողմից Արցախի տարածքների զավթումը խորհրդանշական կարևորություն է ձեռք բերել։ Պատահական չէ, որ հենց «Գորշ գայլեր» ծայրահեղական խմբավորման քաղաքական թևը՝ «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունն է որոշել դպրոց բացել Շուշիում։ Եվ նախատեսվում է, որ այդ դպրոցի հիմնարկեքի արարողությանը Շուշի են մեկնելու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և «Ազգայնական շարժում» կուսակցության առաջնորդ Դևլեթ Բահչելին։ Թուրքիայի ծրագրերի մեջ են մտնում Ադրբեջանը, Կենտրոնական Ասիայի երկրները տարբեր նախագծերի միջոցով իր հետ կապելու պլանները։ Դրա համար էլ Անկարան հատկապես վերջին շրջանում մեծ ջանքեր է ներդնում թուրքմենական գազն ու նավթն իր տարածքով Եվրոպա հասցնելու նպատակով։

Իսկ առաջիկայում Մեղրիով Ադրբեջանը Նախիջևանին, ապա նաև Թուրքիան Ադրբեջանին կապող տրանսպորտային միջանցքի գործարկումը տարածաշրջանում, ըստ տարբեր վերլուծությունների, ուժերի բալանսի էական փոփոխություն է խոստանում։ Պատահական չէ, որ վերջին շրջանում անգամ արևմտյան վերլուծական կենտրոնների կողմից շրջանառության մեջ են դրվում քարտեզներ, որոնցում պատկերված է, որ Հարավային Կովկասը տարիներ անց լիովին հայտնվելու է թուրքական ազդեցության տիրույթում։ Եվ ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունն ի նպաստ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի, բնական է, չի բխում տարածաշրջանում ազդեցություն ունեցող դերակատարների մեծամասնության շահերից, քանի որ Թուրքիան օգտագործելու է Արցախում տեղի ունեցածի փորձը ապակայունության ավելի լայն աղեղ գծելու համար՝ հատկապես որ նկատելի է թուրքական ակտիվությունը Սիրիայում, Լիբիայում, Իրաքի հյուսիսում։

Հայկական կողմը թեև պարտվել է, բայց դեռևս իր ներուժը վերականգնելու և թուրքադրբեջանական տանդեմի ազդեցությանը որոշ առումով հակակշռելու պոտենցիալ ունի, իսկ դրա համար Հայաստանը պետք է իր արտաքին գործընկերների հետ շատ լուրջ աշխատանք տանի։ Մեզ համար ներկա իրավիճակում առաջնահերթ նշանակություն ունի մեր ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանի հետ հարաբերություներում անորոշութան վերացումը և ռազմատեխնիկական ու տնտեսական փոխգործակցության ընդլայնումը։ ՀՀ-ԵՄ հարաբերություններին պետք է նոր թափ հաղորդել՝ հատկապես նկատի ունենալով, որ ՀՀ-ի և ԵՄ-ի միջև կնքված «Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության» համաձայնագիրը լիարժեք ուժի մեջ կմտնի մարտի 1-ից, որը նոր գործընկերային մակարդակի է բարձրացնում երկկողմ հարաբերությունները ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական ուղղություններով։

Հայաստանի համար փոխգործակցության կարևոր ուղղություն են նաև ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները։ Անհրաժեշտ է ուժեղացնել ԱՄՆ-ում գործող հայկական լոբբին, ինչպես նաև օգտվել ԱՄՆ-Իրան հարաբերություններում նկատվող լարվածության թուլացան միտումներից։ Աշխատանքներ պետք է տանել նաև Չինաստանի ուղղությամբ, որի տնտեսությունը անգամ համավարակի պայմաններում կարողացել է պատկառելի աճ գրանցել։ Եվ հաշվի առնելով այն, որ Թուրքիան պարբերաբար շահարկում է Չինաստանի համար այնպիսի նուրբ թեմա, ինչպիսին ույղուրների հարցն է, ապա չինական կողմը շահագրգռված կլինի Հայաստանի հետ համագործակցությունը խորացնելու և մեր երկրում ներդրումներ կատարելու հարցում։

Հատուկ կարևորություն ունի նաև հարևան Վրաստանի և Իրանի հետ համագործակցության ընդլայնումը։ Այս տեսանկյունից հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Իրանի մտադրությունը ԵԱՏՄ մշտական անդամ դառնալ հարցում, որի մասին օրերս հայտարարեց Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամադ Բաղեր Ղալիբաֆը։ Եվ այստեղ հարցն այն է, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ միակ երկիրն է, որը ցամաքային սահման ունի Իրանի հետ։ Մյուս կողմից էլ ուշագրավ է Աբխազական երկաթուղու հնարավոր վերագործարկման մասին խոսակցությունների ակտիվացումը։ Սակայն թե ինչ ձեռքբերումներ կարող է ունենալ Հայաստանը, կախված է մեր աշխատանքից։ Բայց ցավալին այն է, որ 2018 թվականից հետո Հայաստանը չի կարգավորել արտաքին գործընկերների հետ փոխգործակցությունը։ Այս իշխանությունները պարզապես ունակ չեն:

Արտակ Գալստյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian championWith IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yield