Ստացվում է, որ կիրթ և հայրենասեր մարդիկ հարկավոր չեն․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վերջին օրերին ակտիվ քննարկումների թեմա է դարձել ակադեմիական քաղաք կառուցելու թեման։ Արժե նկատել, որ Երևանից դուրս ակադեմիական կենտրոններ ստեղծելու գաղափարը նոր չէ, քանի որ դեռ նախորդ դարի կեսերից սկսած այդ մասին առաջարկներ եղել են։ Սակայն այնպես չէ, որ ուղղակի առանձին ակադեմիական քաղաք է կառուցվելու, քանի որ Փաշինյանն իր մարզային այցելության ժամանակ հայտարարեց, թե այն պետք է տեղի ունենա բուհերի շենքերի վաճառքի հաշվին, իսկ դա նշանակում է, որ այդ բուհերը պետք է տեղափոխվեն ակադեմիական քաղաք։ Բայց բուհերի շենքերը վաճառելու և փոխարենը ակադեմիական քաղաք ստեղծելու գաղափարը բազմաթիվ փորձագետների համոզմամբ, մի կողմից՝ խնդրահարույց է, իսկ մյուս կողմից՝ մեր ունեցած ռեսուրսների պարագայում՝ անիրատեսական։

Անգամ իրենց ԿԳՄՍ նախարար Վահրամ Դումանյանն է հայտարարում, թե ակադեմիական քաղաք կառուցելու համար մեծ ներդրումներ են անհրաժեշտ, միայն շենքերի մի մասի վաճառքից ձևավորված գումարով հնարավոր չէ ստեղծել նման կառույց: Բացի այդ, մասնագետները բարձրաձայնում են, որ ոչ մի երկրում նման նախադեպ չի եղել, որ երկրում գործող բուհերի շենքերը վաճառեն, դուրս բերեն կրթական համակարգի հաշվեկշռից ու հենց այդ միջոցների հաշվին նոր կրթական քաղաք ստեղծեն։ Հիմնականում, եթե որոշվում է, որ պետք է ժամանակակից պահանջներին համապատասխան առանձին կրթական համալիր կառուցել, ապա այն կատարվում է հատուկ դրա համար նախատեսված ֆինանսական միջոցների հաշվին։ Անհրաժեշտ է նաև հաշվի առնել, որ բուհական շենքերի մեծ մասն իրենից պատմական և ճարտարապետական արժեք է ներկայացնում։

Եվ այդ է պատճառը, որ եվրոպական շատ երկրներում անգամ միջնադարյան ոճի բազմաթիվ համալսարանական շենքերը պահպանվել են որպես պատմական և մշակութային արժեք։ Իսկ որոշ դեպքերում էլ հենց հնությունն է մի յուրահատուկ բրենդ դարձել նրանց համար։ Հաջորդը. միայն մայրաքաղաքից դուրս համալսարանական քաղաք կամ ժամանակակից կրթական համալիր կառուցելը բավարար չէ, անհրաժեշտ է լինելու ստեղծել բազմաթիվ լրացուցիչ ենթակառուցվածքներ, որոնք թույլ կտան, որ ուսանողները կարողանան հարմարվել նոր պայմաններին։ Իսկ թե այդ ի՞նչ միջոցների հաշվին պետք է հնարավոր լինի ստեղծել այդ ենթակառուցվածքները, մնում է հարցական։ Մյուս կողմից էլ՝ միայն ակադեմիական քաղաքի կառուցմամբ երկրում կրթության որակը չի բարելավվի, դրա համար շատ լուրջ ներդրումներ և նախաձեռնություններ են անհրաժեշտ, բայց, ինչպես ցույց է տվել ժամանակը, իշխանությունները ոչ թե բարեփոխել, այլ ավելի են քանդել բուհական համակարգը, մատնել բարձիթողի վիճակի։

Ավելին, համակարգն իբր մի լավ վիճակում էր, կորոնավիրուսի տարածումից ի վեր գրեթե ամբողջությամբ անուշադրության է մատնվել։ Այս պարագայում կրթության որակից խոսելն ուղղակի անիմաստ է, քանի որ իշխանությունները հասցրեցին հայագիտական առարկաների նշանակությունը իջեցնել, կրթությունից ջնջել ազգային արժեհամակարգի ամրապնդմանը նպաստող բաղադրիչներից շատերը։ Մի խոսքով, իրենց քաղաքականությամբ ցույց են տալիս, որ իրենց կիրթ և հայրենասեր մարդիկ հարկավոր չեն, ինչքան պրիմիտիվ մտածելակերպ ունենան, այնքան հեշտ կլինի նրանց համոզել։ Կրթական համակարգի արժեզրկման վկայություններից մեկն էլ այն է, որ տեսնում ենք, թե ինչպիսի ցածր մասնագիտական որակներ ունեցող մարդիկ են բարձր պաշտոններ ստացել։ Դրա համար էլ այսօր մատաղ սերնդի ներկայացուցիչները չեն ձգտում գերազանց սովորել, քանի որ իրենց աչքի առաջ ունեն, թե ինչպես կարելի է, օրինակ՝ «քայլողների» մաս կազմել ու դրա միջոցով բարձր պաշտոն ստանալ։ Կրթությանը նոր բովանդակություն հաղորդելու համար անհրաժեշտ է, որ մասնագիտական բարձր որակներ ունեցող մարդիկ խրախուսվեն, իսկ այս ոլորտին հատկացվող գումարներն ավելացվեն, բայց դրա փոխարեն կրթության համար նախատեսված պետական հատկացումները կրճատվում են։

Հետո էլ Փաշինյանը խոսում է ուսուցիչների աշխատավարձերի նախատեսվող բարձրացումից։ Այդ որտեղի՞ց պետք է ակնկալել, որ ուսուցիչների ֆինանսավորումն իրոք կավելանա, երբ կրթությանը նախկինից ավելի քիչ միջոցներ են հատկացվելու։ Ու եթե այս համատեքստում Փաշինյանը խոսում է ուսուցիչների ատեստավորման մասին, ապա պետք է ակնկալել, որ նրա կողմից առաջ քաշվող գաղափարների տակ կրթական համակարգում կրճատումների նոր վտանգ է քողարկված։ Եվ վերջապես, պատահական չէ, որ հանկարծ իշխանությունները սկսել են կրթության մասին անիրական և խնդրահարույց ծրագրեր առաջ քաշել. թերևս դրանով ևս մեկ անգամ կփորձեն նոր քննարկումների թեմա նետել հանրային դաշտ՝ մարդկանց ուշադրությունը իրական խնդիրներից ու պարտության արհավիրքներից շեղելու նպատակով։

Արթուր Կարապետյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում