«Մենք ոչինչ չենք կարող անել, եթե չկարողանանք ազատվել այս իշխանություններից»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Սյունիքի մարզի գյուղերի հարևանությամբ ադրբեջանական զինվորականները շարունակում են տարբեր տեսակի սադրանքների դիմել: Նրանք կրակոցներ էին արձակել նաև Ստեփանակերտի ու Արցախի մի քանի համայնքների բնակելի տների ուղղությամբ: Զուգահեռ՝ Ալիևը շարունակում է կոշտացնել իր հռետորաբանությունը՝ հայտարարելով, որ եթե Հայաստանը չուզենա Զանգեզուրի միջանցք ստեղծել, ապա իրենք դա կանեն ուժով։ Ցանցային հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Գագիկ Հարությունյանն իրավիճակը դիտարկում է՝ հաշվի առնելով նախ աշխարհաքաղաքական իրողությունը, որից և բխում են Թուրքիայի ու Ադրբեջանի քայլերը:

«Դեռ 18-րդ դարում անգլոսաքսերը մի մարտավարություն էին կիրառում. ունեին իրենց ծովահենները, որոնք հենց Բրիտանիայի շահերից բխող գործողություններ էին կատարում: Այսօր աշխարհում ստեղծվել են մի քանի պետություններ, որոնք, կարծես, թեպետ չեն խրախուսվում անգլոսաքսերի կողմից, բայց կատարում են այն գործողությունները, որոնք իրենց պետք են: Այս տեսանկյունից նրանց համար շատ կարևոր է Հարավային Կովկասում հակառուսական ալ յանսը, որն արդեն ստեղծվել է՝ ի դեմս Ադրբեջանի և Թուրքիայի, և որոնք մշտապես անհանգստացնելու են Ռուսաստանին»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Նա հիշեցրեց դեռ 1992 թվականին Ռուսաստանի կողմից Թուրքիային արված զգուշացումն առ այն, որ եթե իրենք խառնվեն հայ-ադրբեջանական հակամարտությանը, ապա դրան համաշխարհային պատերազմ կհետևի: «Այդ սպառնալիքից հետո միայն թուրքերը չմտան Հայաստան: Հիմա նույն քաղաքականությունն է, ինչն այն տարիներին: Եթե չլինեին ռուսական խաղաղապահները, չէին լինելու նաև Արցախից մնացած հատվածները: Մեծ հաշվով, Ադրբեջանը, ինչպես նաև Թուրքիան երկու խնդիր են փորձում լուծել. առաջինը խոշոր աշխարհաքաղաքական խնդիրն է, և այդ առումով Հայաստանը վերացնելն ու նոր օսմանական կայսրություն ստեղծելն իրենց շահերից է բխում: Բացի այդ, մեկ խնդիր էլ կա: ԱՄՆ-ն մեծ գումարներ է տվել Ադրբեջանին, որ իրենց մոտ քաղաքացիական հասարակություն ստեղծեն: Սա շատ վտանգավոր ձևակերպում է, որովհետև մենք գիտենք, թե ինչ է նշանակում քաղաքացիական հասարակություն, օրինակ՝ Ուկրաինայում: Այս իմաստով Թուրքիան և Ադրբեջանը կատարում են նույն ֆունկցիան, ինչը կատարում է Ուկրաինան՝ Ռուսաստանի դեմ»,-ասաց նա:

Քաղաքագետը հիշեցրեց նաև Թուրքիայի ցեղասպան քաղաքականության ու այն մասին, որ մենք մեր քաղաքակրթական արժեքներով անհամատեղելի ենք թուրք-ադրբեջանական գաղափարների ու արժեհամակարգի հետ. «Թուրքիան և Ադրբեջանը մշտապես սպառնալու են ՀՀ-ին և Արցախից մնացած մասին, և այն, ինչ անում են, միանգամայն բխում է թե՛ իրենց, թե՛ իրենց մոտ ներմուծված անգլոսաքսոնյան շահերից»: Քաղաքագետը շեշտեց նշվածից բխող վտանգի մասին՝ միևնույն ժամանակ նշելով, որ Հայաստանից համարժեք արձագանքի խնդիր կա. «Հայաստանից համարժեք արձագանք չկա ու, ըստ ամենայնի, չի կարող լինել, քանի որ հանրապետությունը գտնվում է օտարերկրյա կազմակերպությունների կողմից նշանակված մարդկանց կառավարման ներքո: Նիկոլ Փաշինյանն այս առումով կատարում է ինչ-որ պարտականություններ և իդեալական է կատարում: Հոգեբանական ու մտավոր խնդիրներ ունենալով՝ նա դեռ մի բան էլ ավելին է անում, քան իրեն հրամայում են անել: Այնպես որ, չպետք է մտածել, որ մի օր այս իշխանություն կոչվածը ադրբեջանա-թուրքական սպառնալիքների դեմ կարող է ադեկվատ գործել»:

Ինչ վերաբերում է այս փուլում հնարավոր ելքերին, մեր զրուցակիցը շեշտեց Ռուսաստանի հետ կապերը խորացնելու կարևորության մասին: Գագիկ Հարությունյանի խոսքով, պատմությունը ցույց է տվել, որ երբ այդ կապը կտրվում է, մենք լուրջ խնդիրներ ենք ունենում:«Հիմա էլ եթե չլինեին ռուսական սահմանապահները, մենք այսօր ընդհանրապես այլ իրադրության մեջ էինք հայտնվելու: Եթե չլիներ 102-րդ ռազմաբազան Գյումրիում, ապա ընդհանրապես կարելի էր չխոսել ՀՀ-ի մասին: Այդ դեպքում Երևանի փողոցներում ասկյարներ էին ման գալու: Հիմա, հաշվի առնելով թե՛ նշվածը, թե՛ հայ-ռուսական քաղաքակրթական կապերը, մենք պետք է ձգտենք առավել ու հնարավորինս սերտ կապեր հաստատել Ռուսաստանի հետ: Հակառակ պարագայում, լինելով փոքր, քաղաքակիրթ ազգ ու շրջապատված լինելով օսմանյան վտանգով, մեզ շատ դժվար է լինելու: Դա ցույց է տվել նաև պատմությունը: Մյուս կողմից էլ՝ մենք ոչինչ չենք կարող անել, եթե չկարողանանք ազատվել այս իշխանություններից»: Ինչ վերաբերում է Ալիևի վերոնշյալ հայտարարությանը, Սյունիքին սպառնացող հնարավոր վտանգին, քաղաքագետը շեշտեց, որ նման հայտարարություններն այսօր հոգեբանական ազդեցության դեր են կատարում: Մյուս կողմից՝ այս պարագայում ևս քաղաքագետը ռուսական զորքերի տեղակայմանն այլընտրանքը չի տեսնում: «Եթե Սյունիքը հանձնենք, կհանձնենք ամբողջ Հայաստանը: «Մեղրիի միջանցքը» Թուրքիայի վիլայեթ դառնալ է ենթադրում. սրանք խոսքեր չեն, կարող են լինել իրողություն՝ իրենց ամենայն սրությամբ ու դաժանությամբ»,-հավելեց քաղաքագետը:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում