«Փա­շի­նյա­նի օրոք ամեն ինչ հնա­րա­վոր է. նրա պահ­ված­քը հա­ճախ սադ­րանք է հի­շեց­նում»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

svpressa.ru-ն «Երևանում սպասում են ռուսական ջախջախիչ հարվածին Բաքվին» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանը կից Ֆինանսների համալսարանի քաղաքագիտության ամբիոնի դոցենտ, քաղաքագետ Գևորգ Միրզայանը svpressa.ru-ի հետ զրուցում ասել է, որ ստեղծված սահմանային լարված իրավիճակը այն պատճառով է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը ներկայիս սահմաններում են հայտնվել ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, Ադրբեջանը որպես պետություն գոյություն չի ունեցել, Հայաստանն ունեցել է այլ սահմաններ, համապատասխանաբար, սահմանները գծվել են որպես վարչական տարածքներ Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում, և հիմա երկու կողմն էլ աշխատում է քարտեզներով, ընդ որում, Հայաստանի դիրքն իրավաբանորեն ավելի ուժեղ է, բայց Հայաստանի իշխանությունը, ի դեմս Նիկոլ Փաշինյանի, վախենում է պաշտպանել իր տեսակետը:

Հարց- Ադրբեջանական ալիքները գրում են, որ ենթադրաբար սահմանների հստակեցման մասին պայմանավորվածություններ եղել են դեռ նոյեմբերի 10-ին, բայց Հայաստանի իշխանությունները դա թաքցրել են: Որքանո՞վ է դա իրատեսական:

Միրզայան- Փաշինյանի օրոք ամեն ինչ հնարավոր է: Մարդը հանձնեց Ղարաբաղը, ինչո՞ւ չպետք է հանձնի Հայաստանի տարածքը: Այնուամենայնիվ, հիշեցնեմ, որ Հայաստանի վարչապետն իրավունք չունի որոշումներ կայացնել երկրի տարածքը այլ երկրին հանձնելու վերաբերյալ: Նման համաձայնագիրը պետք է անցնի խորհրդարանով:

Հարց- Կարո՞ղ է այս սրացումը կապված լինել Հայաստանում ընտրությունների հետ: Համենայն դեպս, ինչպե՞ս կարող են այն օգտագործել տարբեր քաղաքական ուժեր:

Միրզայան - Նրանք արդեն օգտագործում են դա: Փաշինյանը փորձում է խնդրի լուծումը գցել Ռուսաստանի վրա: Եթե Մոսկվան որոշում ընդունի, ապա Փաշինյանը կասի, որ դա իր վաստակն է, իսկ եթե չընդունի, ապա կսկսեն բղավել, որ «Ռուսաստանը կրկին դավաճանել է», և «մենք պետք է այլ դաշնակիցներ փնտրենք»: Թեկուզ հենց նույն ֆրանսիացիներին, որոնք միանշանակորեն պաշտպանել են հայկական դիրքորոշումը:

Հարց- Իսկ իրական պատերազմի դեպքում ՀԱՊԿ-ը կպայքարի՞ հանուն Հայաստանի:

Միրզայան- ՀԱՊԿ-ը պարտավոր է պայքարել հանուն Հայաստանի, եթե հարձակվեն նրա տարածքի վրա: Եվ սխալ է հասկացվում ՀԱՊԿ-ի էությունը: Դա Ռուսաստանի միակողմանի երաշխիքների հովանու ներքո անդամ պետությունների կառույց է: Երևանը Մինսկի ռազմական մասնակցության կարիքը չունի. Ռուսաստանը բավական է: Եվ Մոսկվան ստիպված է համակերպվել, քանի որ վտանգված է ՀԱՊԿ-ի հեղինակությունը և այդ կազմակերպության սուբյեկտիվությունը:

Հարց- Այս ամբողջ պատմության մեջ կա՞ թուրքական հետք:

Միրզայան-Իհարկե, թուրքերի ականջները տեսանելի են: Նրանք կարող են հրահանգել Ադրբեջանին զորք ուղարկել: Կապ է պետք Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև:

Հարց- Սյունիքի այս միջանցքը, ընդհանուր առմամբ, շատ նեղ է, այն կտրելը ադրբեջանական կողմի համար պատառ է, բայց դա արդեն ուղղակի հարձակում կլինի Հայաստանի և ոչ թե Ադրբեջանի տարածք համարվող Ղարաբաղի վրա: Այսինքն, ՀԱՊԿ երկրները ստիպվա՞ծ կլինեն միջամտել: Դուք ընդունո՞ւմ եք նման սցենարը:

Միրզայան- Այս պահին դա չեմ ընդունում: Առանց Ռուսաստանի կարծիքը հաշվի առնելու ՀԱՊԿ-ը չի կարողանա նման որոշում կայացնել: Բայց Ռուսաստանը մտադիր չէ ներքաշվել հակամարտության մեջ որպես կռվող կողմ: Ռուսաստանը պատրաստ չէ ավելին լինել, քան խաղաղարար և միջնորդ բանակցություններում, քանի որ Մոսկվան Բաքվի հետ ոչ պակաս բարեկամական հարաբերություններ ունի, քան Երևանի հետ: Ներկայիս պայմաններում ես չեմ պատկերացնում ռուս-ադրբեջանական ռազմական բախում: Դա ձեռնտու չէ որևէ կողմին: Հետևաբար, կարծում եմ, որ Ռուսաստանը դիվանագիտություն կբանեցնի ռազմական միջամտությունից խուսափելու համար:

Հարց- Փաշինյանը դիմել է Ռուսաստանին ռազմական օգնություն ստանալու համար: Ի՞նչ կպատասխանի Պուտինը:

Միրզայան-Պուտինը կապահովի, որ Սյունիքի միջանցքի խնդիրը լուծվի խաղաղ ճանապարհով՝ բանակցությունների սեղանի շուրջ: Ռազմական օգնությունը կարող է տրամադրվել օտարերկրյա պետության կողմից ուղղակի ագրեսիայի դեպքում: Մինչև հիմա Ադրբեջանից ոչ մի հայտարարություն չի լսվել Հայաստանին պատերազմ հայտարարելու վերաբերյալ:

Հարց- ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան պահանջել են հետ քաշել ադրբեջանական զորքերը Հայաստանի հետ սահմանից: Իսկ եթե ոչ, ապա ի՞նչ: Արդյո՞ք նրանց աջակցությունը Հայաստանին խոսքից ավելի է գնալու:

Միրզայան- Առանց Հայաստանի համաձայնության ես չեմ պատկերացնում Ֆրանսիայի կամ Միացյալ Նահանգների ռազմական միջամտությունն այս հակամարտությունում: Իսկ Փաշինյանը չի կարողանա այս համաձայնությունը տալ, թեկուզ միայն Հայաստանի՝ ՀԱՊԿ-ին անդամակցության պատճառով: Այդ հարցում Հայաստանի դիրքորոշմանը միակողմանի աջակցելը սպառնում է նաև Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների սրմամբ: Այնպես որ, հարցը հռետորաբանությունից այն կողմ չի անցնի, և կլուծվի միայն բանակցություններին Ռուսաստանի՝ որպես միջնորդ մասնակցելու արդյունքում:

Հարց- Այս ամենը սադրանք չի՞ հիշեցնում, որի նպատակն է ռուսական զորքերը դուրս բերել Անդրկովկասից: Հայաստանն արդեն մեղադրում է Ռուսաստանին չօգնելու մեջ և կոչ է անում ռուս խաղաղապահներին փոխարինել...

Միրզայան- Նախ՝ արմատական ընդդիմության կարծիքը հայերի մեծամասնության կարծիքը չէ: Երկրորդ՝ ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը հետ է պահում Հայաստանին նման անզգույշ գործողություններից: Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանի պահվածքը, իրոք, հաճախ սադրանք է հիշեցնում: Դա նյարդայնացնում է հայ հասարակության մի ստվար հատվածի, ինչը, իհարկե, հետք է թողնում Հայաստանում Ռուսաստանի նկատմամբ վերաբերմունքի և Հարավային Կովկասում ռուսական քաղաքականության վրա:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում