«Արդեն իսկ արհավիրք է այն, որ այս իշխանությունն ամեն գնով վերարտադրվեց». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայաստանում հետընտրական որոշակի զարգացումներ են տեղի ունենում: Խոսքը հատկապես որոշ համայնքապետների նկատմամբ թե՛ մամուլում տարածվող, թե՛ հենց իրենց կողմից բարձրաձայնվող ճնշումների մասին է: Որոշ իրավական գործընթացներ ևս կան, որոնք քաղաքական հետապնդում որակումն են ստացել: Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի հետ զրույցում անդրադարձել ենք այդ ճնշումներին, խոսել նաև հետընտրական փուլի մի շարք այլ հարցերի մասին:

«Նիկոլ Փաշինյանը երեք տարվա մեջ իր թիմով չհասկացավ, որ իշխանություն է: Միշտ հանդես էր գալիս ընդդիմադիր դիրքերից, և բացառություն չէր նաև այս քարոզարշավը: Իր ընտրազանգվածի մեծ մասն իրեն հենց ընդդիմադիր էլ ընկալում է: Իր երկրպագուների մոտ այն պատկերացումն է, թե Փաշինյանին չեն թողնում, որ աշխատի: Սա տգիտության նշան է: Նորմալ մարդու մոտ չի կարող այդ տեսակետն ամրապնդվել զուտ այն պատճառով, որ իշխանությանն ինչ-որ մեկը չի կարող խանգարել աշխատելու տեսանկյունից: Իհարկե, եթե անգամ խանգարում են՝ դա առնվազն երկու բան է ապացուցում. կա՛մ իշխանությունն իր տեղում չէ, կա՛մ զբաղված է դեմագոգիայով ու կեղծ թեզեր առաջ տանելով է բացատրում իր անգործությունը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Քաղաքագետի խոսքով՝ Փաշինյանը լավ գիտի, որ 53 տոկոս ձայն չի ստացել: «Սա Նիկոլի «պյուռոսյան» հաղթանակն է: Համոզված եմ՝ ընտրությունները կեղծված են: Միայն այն կադրերը, որտեղ զինվորներն արդեն պատրաստի քվեաթերթիկներով մոտենում են քվեատուփին, բավական են, որ պատկերացնենք, թե մասնավորապես բանակում ընտրություններն ինչպիսի մակարդակով են կազմակերպվել: Պատահական չէ, որ, օրինակ՝ Սյունիքի մարզում Նիկոլի ստացած ձայները պայմանավորված էին զինվորականների քվեարկությամբ: Երկրորդ ցուցիչը բազմաթիվ տեղամասերում տեղի ունեցած վերահաշվարկների արդյունքներն են, երբ, օրինակ՝ «Հայաստան» դաշինքը ստանում է 49 ձայն, բայց 0 է գրվում: Ինչպես ենթադրում էի, այդ ամենը որպես վրիպում ներկայացրեցին՝ ասելով, թե, իբրև, վերջին թվերը չեն նշվել: Վերջին թվերը ոչ թե չեն նշվել, այլ միտումնավոր չեն գրանցվել: Մեծ հաշվով՝ իշխանության վերարտադրման համար օգտագործվեց ամբողջ ադմինիստրատիվ ռեսուրսը, թեպետ պարզվեց, որ Փաշինյանը քսան տոկոս պակաս ձայն է ստացել, քան երեք տարի առաջ: Նիկոլ Փաշինյանն այս քարոզարշավի ընթացքում մուրճը ձեռքն առած պտտվում էր, «պողպատե մանդատ» էր ստանում, իբրև թե, հասարակության կողմից»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ ընտրությունների չեն մասնակցել գրանցված ընտրողների 50,59%-ը, իսկ ընտրության մասնակցածների ընդամենը 53 տոկոսն է իրեն ձայն տվել:

«Իրականում նա ընդհանուր ընտրողների ընդամենը 26 տոկոսի անունից է «պողպատե մանդատ» ստացել: Նա ընդամենը սահմանային տոկոսներով է անցել, իսկ «պողպատն» օգտագործելն ուղղակի աղետալի հետևանքներ կարող է ունենալ ՀՀ-ի համար: Ես հիշում եմ, թե Լևոն Տեր-Պետրոսյանի իշխանության գալուց հետո ինչ իրավիճակ ստեղծվեց ՀՀ-ում, երբ կուսակցական պատկանելիության համար տասնյակ հազարավոր պետական պրոֆեսիոնալ ծառայողներ հայտնվեցին փողոցներում, իսկ պաշտոններ ստանձնեցին անկիրթ, փողոցից եկած, այն ժամանակ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողքին կանգնած հեղափոխականները, որոնց գործունեության հետևանքն ուղղակի աղետալի եղավ ՀՀ-ի համար: Հիմա նույնն է: Ընտրություններից հետո, օրինակ՝ Օձունի համայնքապետը հայտարարեց Լոռու մարզպետարանում իրեն ծեծի ենթարկելու մասին, իսկ մարզպետ կոչեցյալը հայտարարեց, թե նման բան չկա: Նմանատիպ դեպքերի մասին այլ տեղեկություններ ևս կան: Մեծ հաշվով՝ ապրում ենք «նիկոլական բեսպրեդելային» Հայաստանում, որտեղ քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ արդեն ֆիզիկական ուժի կիրառումը նորմալ երևույթ է դիտարկվում: Ու սա արվում է 21-րդ դարում, մի երկրում, որը փորձում են համեմատել «եվրոպական քաղաքակիրթ երկրների» հետ»,- ասաց Համբարյանը՝ նշելով, որ պետք է սպասել նաև հետագա գործընթացների:

«Խայտառակություն է սա: Ես որոշ անձանց ինտելեկտուալ մակարդակը շատ լավ գիտեմ: Եթե դավաճան Նիկոլը փորձում է այդ մասսայի միջոցով ղեկավարել երկիրը, ապա ընդամենը ամիսներ անց ՀՀ-ում սոցիալական ու քաղաքական իրավիճակի նոր լարում, «պայթյուն» կլինի, որի հետևանքները կարող են անկանխատեսելի լինել, թեպետ ինձ համար արդեն արհավիրք է այն, որ այս իշխանությունն ամեն գնով վերարտադրվեց:Այս փուլում ավելի շատ արտաքին քաղաքական դաշտում սպառնացող վտանգների պետք է սպասենք»,-ասաց նա:

Մինչ արտաքին վտանգներին անդրադառնալը՝ նա հավելեց. «Ես որևիցե լավ բան չեմ սպասում՝ հաշվի առնելով Փաշինյանի կադրային քաղաքականությունը: Նա բացարձակ հաշվի չի առնում մարդկանց պրոֆեսիոնալիզմը, իր համար ամենակարևորը յուրային, քծնող և քայլիստ լինելն է: Իսկ մենք լավ գիտենք իր կադրերի մակարդակը: Ու պատահական չէ, որ նույն Էդուարդ Աղաջանյան կոչված երևույթը բացահայտ ցույց է տալիս իր ատելությունն ինտելեկտուալ մարդկանց նկատմամբ: Իսկ ինչո՞ւ չպետք է ատեն, եթե այդ ինտելեկտուալները բացահայտել են իրենց դիլետանտությունը, ստախոսությունը, կեղծարարությունը»:

Անդրադառնալով հիասթափության մասին վկայող որոշակի տրամադրություններին՝ Համբարյանը մի քանի տեսանկյունից այն դիտարկեց: «Վերջին օրերին մարդիկ ինքնակամ լքում են պետական ապարատը: Սա ցույց է տալիս, որ իրենք իրենց տեղերում պայքարելու մտադրություն չունեն: Սա հատկապես այն պայմաններում, երբ տեսնում են, որ հասարակության ինչ-որ զանգված կորցրել է ինքնապահպանման բնազդը և կործանման է գնում: Շատ շատերը մտադրություն չունեն այս հասարակության հետ ինքնակործանման գնալ: Չի բացառվում նաև, որ լքեն նաև երկիրը: Ինչ վերաբերում է ընդդիմադիր շարքերում առկա հուսախաբությանը, ապա այն, կարծես, բոլորի մոտ է: Բայց հետաքրքիրն այն է, թե սա ով ինչպես է ընկալում: Մարդիկ կան՝ հուսալքված հայտարարում են՝ ինչ ուզում է՝ թող լինի: Ես այստեղ մի դրական հանգամանք եմ ուզում նշել. Նիկոլին սատարողները և երկրպագողները, ըստ իրենց պատկերացումների, այս պարագայում կտեսնեն, որ պայքարող չկա, և այդ դեպքում մնում է միայն տեսնել, թե Փաշինյանն ինչպես է իր խոստումները կատարում: Թեպետ 100 տոկոսով համոզված եմ՝ ոչ մի խոստում չի կատարելու և իրեն երկրպագողներին կրկին կեղծիքով ու ստերով է կերակրելու: Ամեն դեպքում, մարդկանց մի հատված էլ կարծում է, որ պետք է շարունակել պայքարը: Ես չեմ կարող գնահատել՝ ով է ճիշտ, ով սխալ: Յուրաքանչյուրն իր կարծիքն ունի տեղի ունեցող գործընթացների վերաբերյալ: Ինքս կարծում եմ, որ պետք է շարունակել պայքարը և չհուսահատվել»,-ասաց նա:

Ամփոփելով՝ նա շեշտեց. «Եթե որևէ մեկը մտածում է, որ ՀՀ-ում ճգնաժամը լուծված է, չարաչար սխալվում է: Հայաստանում ճգնաժամն էլ ավելի է խորանալու՝ հաշվի առնելով նաև մեր արտաքին քաղաքական բացթողումները: Փաշինյանն իր դեմագոգիայով, իր ստերով ու մանիպուլ յացիաներով Հայաստանում կարող է պահպանել իշխանությունը, բայց կապիտուլ յանտ Նիկոլը չի կարող հավասարը հավասարին բանակցել Ադրբեջանի կամ որևիցե այլ երկրի ղեկավարի հետ, քանի որ դրսում նրա լեգիտիմությունը, որը, իբրև թե, տրված է հայ ժողովրդի կողմից, առոչինչ է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում