«Պետական ողջ ապարատը սպասարկում է մեկ մարդու շահերը և առաջնորդվում նրա քմահաճույքներով». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Քաղաքագետ Արմեն Բադալ յանը նշում է՝ խորհրդարանական ընտրությունները չլուծեցին մեր երկրում առկա քաղաքական ճգնաժամը, իշխանությունը շարունակում է նույն քաղաքականությունը վարել, ինչ 2018 թ.-ից հետո:

«Այն, ինչ տեղի է ունենում Ազգային ժողովում, ցույց է տալիս, որ ճգնաժամը, որպես այդպիսին, չի հաղթահարվել: Հաղթահարվելու դեպքում նման ծեծկռտուքներ, մենամարտեր տեղի չէին ունենա: Եթե դիտարկում ենք եվրոպական երկրների խորհրդարանները, տեսնում ենք, որ այնտեղ նման բաներ հազվադեպ են լինում: Իսկ մեր խորհրդարանում դա արդեն ձեռք է բերում կայուն բնույթ, շարունակություն է ունենում: Խորհրդարանում տեղի ունեցածը ցույց է տալիս, որ երկրում քաղաքական ճգնաժամը չի ավարտվել: Ի դեպ, վերջին ծեծկռտուքները տեղի ունեցան այն ժամանակ, երբ ԱԺ-ում պետք է քննարկեին և քվեարկեին կառավարության ծրագիրը, այսինքն՝ ինչ է արել կառավարությունը երեք տարվա ընթացքում՝ նոյեմբերի 9-ին կնքված կապիտուլ յացիոն ակտից հետո: Երբ պետք է քննարկվեին այդ կարևոր հարցերը, և արդյունքում պարզ դառնար, որ ոչինչ չի արվել, իշխող քաղաքական ուժի կողմից սադրանք տեղի ունեցավ, և ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացվեց սադրանքի և ոչ թե կառավարության գործունեության ծրագրի քննարկման վրա: Սա առկա քաղաքական ճգնաժամի մասին է վկայում: Եվրոպայի հետ համեմատություններ են փնտրում միշտ: Նույն եվրոպական երկրներում նման ծրագրեր ներկայացնելիս ողջ ուշադրությունը սևեռում են ծրագրի վրա, երբեք նման մենամարտեր տեղի չեն ունենում, իսկ Հայաստանում դա արվեց: Սա ցույց է տալիս մեկ բան՝ կառավարությունը ոչինչ չի արել»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Բադալյանը:

Ընդգծում է՝ ԱԺ-ում սադրանքներ էլի կլինեն, ամեն ինչ այսքանով չի ավարտվի: Իհարկե, այս ամենի պատճառը նաև այն է, որ իշխանությունները չունեն պետության ապագայի տեսլական, այդ պատճառով նաև առաջ են քաշվում կեղծ օրակարգեր: «2018 թ.-ի ապրիլ-մայիս ամիսների իրադարձություններից հետո, երբ վարչապետ դարձավ այն անձը, որը հիմա ևս վարչապետ է, նա և իր քաղաքական թիմն այն ժամանակ ցույց չտվեցին Հայաստանի զարգացման հեռանկարային վեկտորը: Այսինքն, Հայաստանը դատաիրավական, տնտեսական, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, կրթական, սոցիալական ապահովության, առողջապահության ինչպիսի՞ համակարգեր էր ունենալու: Պետք է հստակ նախանշեին, թե ի՞նչ զարգացում և զարգացման տեսլական էին ունենալու երկրի բոլոր ոլորտները 5-10 տարի հետո, և ամենակարևորը՝ ինչպե՞ս էինք դրան հասնելու: Ավելին, Հայաստանը միջազգային թատերաբեմում ի՞նչ դերակատարություն էր ունենալու:

Քանի որ չկա զարգացման վեկտոր, կա­ ռավարությունը որեւէ դրական բան չի արել, որ ներկայացնի, դրա փոխարեն շոուներ ու կռիվներ են ստեղծում եւ իրականացնում: Սա է ամբողջ պատկերը Հայաստանում: Քանի դեռ գլխավոր անձնիշխանը չի փոխվել, սա շարունակվելու է, էլի կռիվներ են լինելու:

Մեկ բան հավելեմ. նախորդ երեսուն տարի­ ներին էլ շատերին թվում էր, որ իրենք երկար են մնալու իշխանության, հիմա էլ են այդպես կարծում, բայց պետք չէ մոռանալ, որ գալու է նաեւ պատասխանատվության առջեւ կանգ­ նելու ժամանակը, այն միշտ գալիս է: Օրի­նակ՝ պատասխանատվության կկանչվի այն մարդը, որը հարվածել եւ վնասել էր որդեկո­ րույս հոր աչքը եւ այլն: Նրանց երբեմն թվում է, որ իրենք կարող են փախչել, գնալ, ասենք, Ամերիկա, բայց այդպես չի լինում»,­նշում է մեր զրուցակիցը:

Կարծիք կա, որ այս ԱԺ­ն երկար «կյանք» չի ունենալու: Բադալ յանն ընդգծում է՝ ԱԺ­ն իրենից որեւէ կարեւորություն չի ներկայաց­ նում կառավարման այս՝ անձնիշխան համա­ կարգում:

«ԱԺ­ն այստեղ բուտաֆորիայի դեր է կատարում, տասներորդական նշանակու­ թյուն ունեցող մարմին է: Երբ հասարակու­ թյունը նայում է տեղի ունեցող իրադարձու­թյուններին, չի ասելու՝ խորհրդարանը վատ է աշխատում, եկեք լուծարենք այն: Այն պա­ հին, երբ գլխավոր անձնիշխանն այլեւս վար­ չապետ չի լինի, խորհրդարանը կլուծարվի,

հետո էլ լրիվ նոր կազմով խորհրդարան կու­ նենանք: Խորհրդարանի այս կազմով եւ նրա օգտակարության գործակցի բարձր կամ ցածր ցուցանիշով չի որոշվում՝ խորհրդարա­ նը երկար կյանք կունենա՞,թե՞ոչ,այլ թե վար­ չապետն ով է»,­շեշտում է փորձագետը:

Հա­վելում է՝ անձնիշխան համակարգում վարչա­ պետն ընդհանրապես այլակարծությունը հաշվի չի առնում:

«Նա ոչնչացնում կամ ճնշում է այն: Ներկայիս ընդդիմությունն էլ գնացել է խորհրդարանի ամբիոնն օգտա­ գործելու եւ իր նպատակին հասնելու համար, ինչպես օգտագործում է փողոցը եւ այլ օղակ­ներ: Օգտագործելով խորհրդարանի ամբիո­նը՝ միջազգային կառույցներում բարձրա­ ձայնելու է Հայաստանում տեղի ունեցող անօրինականությունների մասին: Քննարկե­ լու է նաեւ ԱԺ բերված նախագծերը, բայց
«ձեռքի հետ»»,­նշում է մեր զրուցակիցը:

Չնայած ներկայիս իշխանությունները նա­
խընտրական շրջանում հանդես եկան «ապագա կա» կարգախոսով, բայց ՀՀ քա­ ղաքացին այն կարծիքին է, որ մեր երկրում այլեւս ապագա չկա, դա նկատելի է անգամ Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձու­ թյունների նկատմամբ մարդկանց անտար­ բերության փաստից: «Սա նոր բան չէ: Միշտ ասել եմ՝ մի կեղծեք ընտրությունները: 1995 թ.­ից, երբ սկսեցին կեղծել ընտրությունները, եւ հասարակությունը դիմադրեց, իշխանու­ թյունը սկսեց բռնություն կիրառել եւ բառիս բուն իմաստով ծեծել բոլոր նրանց, ովքեր բո­
ղոքում էին կեղծված ընտրությունների դեմ:

1995 թ.­ին ԱԺ ընտրություններն էին, ՀՀՇ­ն էր: Հիմա շատ է խոսվում արդար ընտրու­թյունների մասին, Հայաստանում ընտրա­ կեղծարարության հիմքը հենց իրենք դրեցին՝ 1995 թ.­ին այդ ընտրությունները կեղծելով:

Առաջին նախագահն այն ժամանակ նույն քաղաքականությունն էր իրականացնում, ինչ այսօրվա գործող վարչապետը: Բացար­ ձակ արհամարհում էին այլ կարծիքները, ընդդիմության կարծիքը, մարդիկ հարյուր հազարներով ցույցեր էին անում, նա արհա­ մարհում էր դրանք եւ նրանց ներկայացուցիչ­ ներին խիստ դժկամությամբ էր ընդունում եւ քամահրանքով խոսում նրանց մասին: Այն ժամանակվանից սկսեցին հասարակության
մեջ ջարդել պայքարողի ոգին: 1996 թ.­ին կեղծեցին ընտրությունները, հետո՝ 2000­ականներին:

Այդ ամենն ազդեց մեր հասարակության վրա, մի մասը դարձավ անտարբեր, մյուս մասը արտագաղթում էր: Այսինքն՝ երեսուն տարվա ընթացքում հասա­ րակության դիմադրողականությունը ոչնչաց­ րել են, ընտրությունները կեղծել են, քաղա­ քացուն ասել՝ ինչ ուզենք՝ կանենք, սա քո պետությունը չէ: Երեսուն տարի հետո հա­ սան իրենց նպատակին:

Հասարակությունը Գորիս­Կապան ճանապարհն իրենը չի հա­ մարում, ասում է՝ ով այնտեղ ապրում է, թող նա մտածի: Ի վերջո, համարյա ամբողջ Ար­ ցախը հանձնեց, ձայն չհանեցին, բացի գի­ շերային մեկ ցույցից: Շատերն ասում են, որ գործող իշխանությունն է վերջին երեք տար­ վա ընթացքում հասարակությանն անտար­ բեր դարձրել, բայց հնարավոր չէ մարտու­ նակ հասարակությանը երեք տարվա ըն­ թացքում հասցնել ամորֆ վիճակի:

Դա արվել է երեսուն տարվա ընթացքում: Հասարակու­ թյունը պետականությունից իջել է գյուղի մա­ կարդակի, երբ ամեն գյուղ իր խնդիրն ունի: Հասել ենք ուշ միջնադարի ժամանակաշր­ ջան՝ մեր գյուղ չմտնեն, մնացածը կարեւոր չի: Նման մտածելակերպ ունենք այժմ: Դա կարող է փոխվել այն դեպքում, երբ գլխավոր անձնիշխանը կհեռանա: Քանի դեռ չի հեռա­ ցել, սա շարունակվելու է, իսկ թե որքան, ասել չեմ կարող»,­եզրափակում է Արմեն Բա­դալյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում