«Եվս մեկ անգամ թիրախավորվում է զինվորականը». ի՞նչն է մեր երկրի համար ավելի առաջնահերթ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Նախօրեին մամուլում տեղեկատվություն էր շրջանառվում, որ Սյունիքի մարզի Իշխանասարի հատվածում մայիսի 12-ից գտնվող ադրբեջանական զինված ուժերը հետ են քաշվել։ Այդ տեղեկությունը պաշտոնական հաստատում այդպես էլ չստացավ, ավելին՝ առաջ քաշվեց ինչ-որ «հովվի» պատմություն: Ընդհանրապես, կարևոր է հասկանալ, թե ադրբեջանական կողմը մայիսի 12- ից սկսած ի՞նչ խնդիր է փորձում լուծել։

«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, ռազմական փորձագետ Վիտալի Մանգասարյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշեց, որ թշնամական երկրի առաջին խնդիրն է զբաղեցնել հնարավորինս նպաստավոր բարձունքներ ստրատեգիական խնդիրներ լուծելու համար, և երկրորդ՝ գրանցված արդյունքները հարմար պահի դարձնել առևտրի առարկա։ Առաջիկայում, եղանակային վատ պայմաններով պայմանավորված, արդյո՞ք հնարավոր է հայկական զինուժի դիրքային փոփոխություն, թե՞ հերթական անգամ «չկրակելու» հրամանի կոնտեքստում մեր դիրքերը կմնան նույն տեղում։ Սա կարևոր է հատկապես նրանով, որ առաջիկայում սպասվող դեմարկացիան և դելիմիտացիան իրականացնելու համար առանցքային է մեկնարկային լավ դիրքերում լինելը։ Կա տեսակետ, որ, ամենայն հավանականությամբ, սահմանազատման աշխատանքները կսկսվեն գարնանը, մինչ այդ ի՞նչ քայլեր սպասել հայկական կողմից։ «Դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի պրոցեսը լինելու է շատ երկար, նույնիսկ կարող է տևել տասնյակ տարիներ։

Մեր ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը պետք է հասկանա, որ այդ տարիների ընթացքում ռազմական բնույթի սադրանքները թշնամու կողմից չեն պակասելու։ Տարբեր ուղղություններով, տարբեր մեթոդներով և տարբեր ձեռագրերով ադրբեջանական կողմը փորձելու է իրեն հարմար պահին խնդիր լուծել՝ օգտագործելով այդ պահին իր առջև դրված խնդիրը լուծելու համար անհրաժեշտ միջոցներ։ Այստեղ պետք է հասկանալ, թե հայկական կողմը կարճաժամկետ և երկարաժամկետ կտրվածքով ի՞նչ խնդիրներ է դնելու իր առջև։ Զորամասի հրամանատարից մինչև առաջնագծում կանգնած զինվոր հստակ պետք է իմանա՝ իր առջև ի՞նչ խնդիր է դրված, անհրաժեշտության դեպքում ի՞նչ միջոցներով պետք է լուծել այդ խնդիրը, և որքա՞ն ժամանակ է պահանջվում այն կատարելու համար։ Առաջին հայացքից թվում է, թե հարցերը բավականին պարզունակ են, և նույնիսկ նման հարցերի առաջանալն արդեն իսկ տարօրինակ է, սակայն ստեղծված իրողություններում, ըստ իս, դրանք առավել քան ակտուալ և կարևոր են», - ասաց Մանգասարյանը։

Անդրադառնալով օրերս Սոչիում կայացած հանդիպումներին՝ մեր զրուցակիցը նշեց, որ Սոչիում ստորագրված փասթաթղթում նորությունը այն էր, որ դելիմիտացիայի պրոցեսի մեկնարկի նախնական համաձայնություն կա կողմերի միջև: «Մնացածը 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի և 2021թ. հունվարի 11-ի կետերի կատարման մասին համաձայնություններ են, ուստի չափազանց դժվար է հայանպաստ որակել այդ փաստաթուղթը։ Այդ հայտարարությունների մեջ միակ «հայանպաստ» կետն այն կարող է համարվել, որ զորքերը պետք է կանգնեին այնտեղ, որտեղ կանգնած են եղել, և ռազմագերիները, պատանդները և այլ պահվող անձինք պետք է հետ վերադառնային, սակայն արդեն մեկ տարուց ավելի է՝ այդ կետերը խախտվել են և իրականություն չեն դարձել, ուստի այդքանից հետո որտե՞ղ է երաշխիքը, որ հիմա պետք է կատարվեն այդ կետերը»։

Ինչ վերաբերում է առաջ քաշվող «3+3» ֆորմատին, ապա Մանգասարյանը նշեց. «Ինչպես հայտնի է, այդ ֆորմատի շուրջ հստակ դեմ դիրքորուշում հայտնել է Վրաստանը, որը ֆորմատի մասնակիցներից Ռուսաստանի հետ նորմալ հարաբերություններ չունի։ Ընդհանուր առմամբ, հայկական կողմից էլ հստակ դիքորոշումներ չեն հնչում, ուստի այդ ֆորմատը, կարելի է ասել, դեռ սաղմնային փուլում է, և մեծ ակնկալիքներ ունենալը նրանից այս պահին իրատեսական չէ»։

Իշխանություններն անընդհատ խոսում են բանակում բարեփոխումների մասին, սակայն այս մեկ տարվա ընթացքում կոնկրետ ոչ մի քայլ չի արվել։ Նախօրեին ականատես եղանք, թե իշխանությունն ինչպես մերժեց Թագուհի Թովմասյանի նախաձեռնությունը:

«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավարին հարցնում ենք՝ ինչպե՞ս կմեկնաբանեք նման գոծելաոճն ու անհեռատես քաղաքականությունը։

«ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերով մշտական հանձնաժողովի և կառավարության կողմից բացասական եզրակացություն տրվեց այն օրենքի նախագծին, որով պետք է զինծառայողներն արտահերթ օգտվեին քաղաքացիական բուժհաստատությունների ծառայություններից։ Գիտենք, որ առողջական խնդիրներ ունենալու դեպքում զինծառայողներն օգտվում են զինվորական հոսպիտալներից, սակայն շատ հաճախ լինում են դեպքեր, երբ տվյալ զինվորական հոսպիտալը, տարբեր խնդիրներով պայմանավորված, չի կարողանում անհրաժեշտ բուժում ապահովել և հիվանդին ուղեգիր է տալիս, որպեսզի բուժումը շարունակի քաղաքացիական հիվանդանոցում։ Առաջարկվող նախագծում ասվում էր, որ նման դեպքերում այդ զինծառայողների բուժումը պետք է կազմակերպել արտահերթ։ Իշխանության ներկայացուցիչների կողմից բերված հակափաստարկները հիմնականում վերաբերում էին նրան, որ հնարավոր է այնպիսի իրավիճակ լինի, երբ զինծառայողի կողքին հերթում կանգնածը կյանքին վնասող լուրջ խնդիրներ ունենա, ուստի, ըստ իրենց, անարդար է նման օրենք ընդունելը։

Անկեղծ ասած, այնպիսի տպավորություն ունեմ, որ այս կերպ ևս մեկ անգամ թիրախավորվում է զինվորականը, որովհետև, երբ իշխանության ներկայացուցիչները հարցին մոտենում են այն կանխավարկածով, թե հնարավոր է՝ այս կամ այն զինվորականի կողքին հերթում կանգնած ինչ-որ մեկը մահվան շեմին լինի, և այդ դեպքում տվյալ զինվորականն իր տեղը չզիջի այդ ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվող հիվանդին, ապա այդ մոտեցումն ուղղակի և անուղղակի ոչ միայն տվյալ զինվորականին, այլև, ընդհանրապես, այդ ինստիտուտը մարդկային իր բոլոր հատկություններով հանդերձ, արժեզրկում է։ Զրույցի վերջում անդրադարձանք Նիկոլ Փաշինյանի արդարացումներին, թե դիրքերում ինժեներական անբավարար աշխատանքները կապված են նաև այն հանգամանքի հետ, որ Հայաստանում շինարարական գործունեություն ծավալած ընկերությունները գերծանրաբեռնված են աշխատում:

«Եթե անգամ տեսականորեն պատկերացնենք, որ երկրի բոլոր տրակտորները և այլ տեխնիկաները զօր ու գիշեր աշխատում են ողջ հանրապետությունով մեկ, ապա այդ դեպքում ևս տրամաբանական հարց է առաջանում. ո՞րն է մեր երկրի համար ավելի առաջնահերթ՝ Սոթք-Խոզնավար դիրքերում ինժեներական ենթակառուցվածքների ստեղծո՞ւմը, Տաթև-Կապան այլընտրանքային նոր ավտոճանապա՞րհը, թե՞, պայմանական վերցրած, Էջմիածնի կամ Աբովյանի շենքերի բակերում կատարվող շին աշխատանքները՝ հիմնականում ասֆալտի տեսքով, որտեղ բավական մեծ թվաքանակով տեխնիկա է աշխատում, այնինչ դրանք շատ արդյունավետ են դիրքերում համապատասխան ինժեներական աշխատանքներ կատարելու համար»,- ասաց Վ.Մանգասարյանը։

ԱՐՄԵՆ ՀՈՎԱՍԱՓՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում