Ոչ միայն ներսում, այլև «դրսում». «Փաստ»
ANALYSIS
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ներկայիս վիճակը օրհասական է ոչ միայն Արցախի ու Հայաստանի համար, այլև ողջ հայության, ներառյալ՝ սփյուռքի։ Խնդիրն այն է, որ պատերազմից հետո սփյուռքն սկսել է շատ արագ տարրալուծվել ու կորցնել իր ինքնությունը։ Նախապես նշենք՝ բարեբախտաբար, համընդհանուրի մասին չէ խոսքը, բայց միտումներն արդեն հստակ նկատելի են: Եթե նախկինում սփյուռքահայերը հպարտանում էին իրենց ազգային պատկանելիությամբ, անընդհատ շեշտում դրա մասին, ապա հիմա նրանցից շատերը չեն ցանկանում ասոցացվել կապիտուլ յացիայի ենթարկված Հայաստանի հետ ու նախընտրում են այլ ինքնություն իրենց վերագրել։
Կամ՝ եթե նախկինում բազմաթիվ սփյուռքահայերի շրջանում հայրենիք վերադառնալու ցանկություն կար, ոմանք նույնիսկ իրենց ապագան տեսնում էին հենց Հայաստանում, ապա հիմա այդ ցանկությունը հիմնականում վերացել է, քանի որ ՀՀ-ն նույնիսկ իր սահմանների անձեռնմխելիությունը և քաղաքացիների անվտանգությունն ի վիճակի չէ ապահովել, ուր մնաց, որ կարողանա սփյուռքահայերի պահանջները բավարարել։ Այո, ոմանք ուզեն թե չուզեն, անհնար է չընդունել, որ նախկինում իրավիճակն այլ էր։ Դրա համար էլ՝ երբ տարիներ առաջ Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմ սկսվեց, բազմաթիվ սիրիահայեր նախընտրեցին տեղափոխվել Հայաստան, սակայն ներկայումս, երբ Ուկրաինայում ռազմական գործողություններ են ընթանում, տեղի մեծաթիվ հայկական համայնքի ներկայացուցիչները գլխավորապես նախընտրում են գնալ Ռուսաստան, Լեհաստան և այլ եվրոպական երկրներ, քան տեղափոխվել Հայաստան։ Անգամ հարցականի տակ է սփյուռքահայ համայնքների համախմբման հարցը, արդյունավետորեն չեն գործում համապատասխան կոորդինացնող կառույցները, և սփյուռքը վերակազմակերպելու հարցում այնպիսի մի կետի ենք հասել, որ Արամ Ա կաթողիկոսը ստիպված է եղել 2022 թվականը հռչակել Սփյուռքի տարի։
Սփյուռքում տեղի ունեցող այսպիսի գործընթացները պատահական լինել չեն կարող։ Հենց իրենց պաշտոնավարման սկզբից էլ այս իշխանությունները չկարողացան աշխատել սփյուռքահայ համայնքների հետ՝ չնայած սփյուռքի անունը անընդհատ շահարկում էին։ Նրանք սփյուռքի նախարարությունը փակեցին, հետո բացեցին ձևական մի կառույց՝ Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը, իսկ բովանդակային առումով տարբեր երկրներում մեր ունեցած համայնքները համախմբելու ու հայապահպանության հարցում գրեթե ոչինչ չարեցին։ Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարն այդ ընթացքում հարկատուների հաշվին միայն պարգևավճարներ էր բաժանում ու արտասահման ուղևորությունների մեկնում։
Իսկ Փաշինյանը, խոշոր հայկական համայնքներ ունեցող երկրներում դիլետանտ քպականներին դեսպանների պաշտոններ նվիրելով, մարեց այդ համայնքները հայրենիքի շուրջ համախմբելու վերջին հույսերը, քանի որ այդ մարդիկ միայն պաշտոնները վայելելով են զբաղված։ Ինչպես ցանկացած հարցում, սփյուռքի հետ աշխատանքում ևս ամեն ինչ միայն փուչ փիառի վրա է հիմնված. օրինակ՝ երբ մի քանի տարիքով կանայք սոցցանցերում հայհոյում էին ընդդիմադիրներին, տպավորություն էր ստեղծվում, թե իշխանություններն աջակցություն են վայելում սփյուռքում։ Սակայն իրականում, եթե սփյուռքը վստահեր Փաշինյանին ու իր թիմին, ապա 4 տարվա ընթացքում բավական թվով Հայաստան վերադարձողներ կլինեին, ներդրումներ կլինեին և այլն։ Սփյուռքի ունեցած ներուժը նույնիսկ ճիշտ չօգտագործվեց պատերազմի ժամանակ։ Օրինակ՝ կարելի էր սփյուռքահայության ունեցած հնարավորությունների միջոցով կոնկրետ խնդիրներ լուծել, լոբբիստական գործունեության միջոցով ճնշում գործադրել թուրք-ադրբեջանական տանդեմի վրա։ Սակայն իշխանությունների մտածողությունը ցույցերից ու փողոց փակելուց այն կողմ չի անցնում, դրա համար էլ ռազմական գործողությունների թեժ փուլում նրանք հորդորում էին հայկական համայնքի ներկայացուցիչներին փողոցներ փակել, բայց դրա արդյունքում որևէ հարց չէր լուծվում։
Իսկ հետո սփյուռքի կողմից հանգանակված գումարներն իշխանությունները Հայաստան համահայկական հիմնադրամի հաշվից վերցրեցին ու բյուջե մուտքագրեցին, որ ինչպես ուզեն, այնպես էլ օգտագործեն՝ առանց հաշվետու լինելու։ Մյուս կողմից էլ՝ զարմանալ ի է, որ սփյուռքահայերը 2018 թ.-ի գարնանը իշխանափոխության օրերին բողոքի ցույցեր, պիկետներ էին կազմակերպում, սակայն երբ այսօր Հայաստանի ու Արցախի համար գոյաբանական խնդիր է դրված, և իշխանությունները մեկը մյուսի հետևից զիջումներ են կատարում հակառակորդին՝ խաղաղության դարաշրջան բացելու անվան տակ, մեկ-երկու բացառություններով, որևէ ծանրակշիռ ակցիա չեն կազմակերպում իրենց բողոքն արտահայտելու և տեղ հասցնելու համար։ Մի՞թե սփյուռքահայությունն այնքան հիասթափված է, որ անտարբեր է դարձել։ Կամ էլ հնարավոր է՝ կայծ է պետք, որ սփյուռքահայության շրջանում ևս զարթոնք սկսվի ու բողոքի ալիքը թափ հավաքի։ Տեսնենք...
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California 
