«Այսօր մեկ հարց է որոշվում՝ հայ ժողովուրդն արժանի՞ է պետություն ունենալու, թե՞ ոչ. այս իշխանությունը նահանջի տեղ չունի». «Փաստ»

INTERVIEW 5 May, 2022 8:36

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Այսօր տեսնում ենք, որ ժողովրդի մի զգալի հատված, հասկանալով, թե ինչ վտանգներ են սպառնում թե՛ Արցախին, թե՛ Հայաստանին, փորձում է դիմակայել, որ այս վիճակից հնարավորինս քիչ կորուստներով դուրս գանք:

Անդրադառնալով Հայաստանում տեղի ունեցող անհնազանդության ակցիաներին՝ «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց քաղաքական վերլուծաբան Արծրուն Պեպանյանը:

Իրավիճակը դիտարկելով 2020 թ. նոյեմբերի 9-ից հետո տեղի ունեցած գործընթացների համատեքստում՝ Ա. Պեպանյանը շեշտեց. «Նոյեմբերի 9-ից հետո որոշակի շարժում եղավ, ինչն արդյունք չունեցավ գլխավորապես այն պատճառով, որ դիտորդներն ավելի շատ էին, քան հրապարակներ դուրս եկածները: Հետո մարդիկ համակերպվեցին, բավականին երկար ժամանակ ընկան դեպրեսիայի մեջ: Եվ այս վերջին փուլում արդեն որոշ ուժեր, զգալով, որ մոտենում ենք վերջին, փորձ են անում ակտիվացնել ժողովրդի անհանգիստ ու մտահոգ հատվածին: Չգիտեմ, թե Հայաստանի քաղաքացիները որ չափով են հասկանում, թե ինչ խնդիրների առաջ ենք ու ինչ վտանգներ կարող են լինել, բայց ինքս այն կարծիքին եմ, որ եթե այս կուրսը շարունակվի, ապա մի որոշակի ժամանակ հետո Հայաստանը գուցե լինի թղթի վրա, բայց փաստացի չլինի: Ես այս վտանգը տեսնում եմ, իսկ մտահոգությունները չեզոքացնելու համար հարկավոր է քայլեր ձեռնարկել: Մեծ հաշվով՝ ունենք հարևաններ, որոնց հեռակա ծրագրերում մենք չկանք: Մենք սա պետք է հաշվի առնենք ու փորձենք մեր ժողովրդի մեջ գտնել այն ներուժը, որը կարողանա դիմակայել: Այսօր մեկ հարց է որոշվում՝ հայ ժողովուրդն արժանի՞ է պետություն ունենալու, թե՞ ոչ»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Ա. Պեպանյանը նշեց՝ վերջին չորս տարվա իրադարձությունները հաշվի առնելով՝ ուղեղի մեջ գոնե երկու բջիջ ունեցող մարդիկ շատ լավ հասկանում են՝ ինչ իշխանություն ունենք, և նրանք ինչ նպատակներ ունեն. «Այն հայերը, որոնք վտանգը տեսնում են, պետք է փորձեն միավորվել՝ այս իրավիճակից հնարավորինս նվազագույն կորուստներով դուրս գալու համար: Սա բարդ գործ է, որովհետև ժողովրդի մի հատվածը պատմական հանգամանքների բերումով հայրենիքի ու պետության բավարար զգացողություն չունի, ու մենք այս առումով մեծ խնդիր ունենք: Մենք պետք է մտածենք, թե ինչ պետք է անենք պետությունը կործանումից փրկելու համար»:

Անդրադառնալով ստեղծված իրավիճակից հնարավոր ելքերին՝ մեր զրուցակիցը մի քանի հանգամանք առանձնացրեց: «Ստեղծված իրավիճակից մի քանի ելք կա: Առաջինն ու ամենավատ ելքը երկիրը կորցնելն է: Երկրորդ՝ տարածքների զիջումներ, ինչի ձգտումները, ինչպես տեսնում ենք, կան: Երրորդ՝ փորձում ենք բավարար ներուժ գտնել մեր մեջ և գոնե այս իրավիճակը պահել: Այս պահի առկա իրավիճակի համատեքստում ամեն ինչ կախված է այն հանգամանքից, թե շարժման շտաբը որքանով է քաղաքականապես խոհուն և որ չափով է կարողանում ստեղծված իրավիճակից ռացիոնալ լուծումներ գտնել: Պետք չէ հիմա հույս ունենալ, որ 2018-ի նման շատ մարդիկ կլցվեն փողոցներ, և իշխանությունը հեշտ ու հանգիստ կհեռանա: Հիմա շատ ավելի բարդ իրավիճակ է: Այդ շտաբը պետք է հաշվի առնի այս ամենն ու ունենա մի քանի ծրագիր: Ենթադրենք՝ պլան Ա-ն իշխանափոխությունն է, որը բավականին ժամանակ չի ստացվում: Պլան Բ-ն պետք է այդ համատեքստում լինի: Մասնավորապես, ինչպես անել, որ մի քիչ հույս ունեցող ժողովուրդը չհուսահատվի, որովհետև դա արդեն մեր վերջն է լինելու»,- ասաց նա՝ ընդգծելով, որ եթե բավարար քաղաքական խոհեմություն եղավ, ինչ-որ բան, ամեն դեպքում, կստացվի:

Իսկ թե, ի տարբերություն 2018-ի, այս անգամ ինչու հեշտ չեն թողնի իշխանությունը, Արծրուն Պեպանյանը շեշտեց. «Իրենք նահանջի տեղ չունեն:Նախկին նախագահները հիմա հրապարակներում ցույցերի են մասնակցում, բայց եթե վաղը, մյուս օրը այսօրվա իշխանությունները հեռանան, փողոց դուրս գալու հնարավորությունը քիչ հավանական է: Վնասն իրենց դեպքում շատ ավելին է, դրա համար իրենք նահանջի տեղ չունեն, ու որքան հնարավոր է՝ պետք է համառեն: Բացի այդ, 2018-ին դրսի որոշ ուժային կենտրոններ ճնշում էին գործադրում իշխանությունների վրա, և իշխանությունները կաշկանդված էին: Այդ նույն ուժերն էլ այն ժամանակվա ընդդիմադիրներին, ըստ հրապարակված տեղեկությունների, տարբեր ձևերով սատարում էին: Հիմա ես չգիտեմ՝ ուժային բևեռները սատարո՞ւմ են այս շարժմանը, թե՞ ոչ: Մեր պատմությունը ցույց է տալիս, որ երբ մնում ենք մենք մեզանով, ընդդիմադիր շարժումները մեռնում են, ու չենք կարողանում իշխանափոխություն անել: Իսկ 2018-ինը հայաստանյան չէր, դա մենք չէինք կազմակերպել՝ ուժային կենտրոնների ցանկությունն էր, որն իրականացրին»:

Քաղաքական վերլուծաբանը հավելեց՝ շարժման այսօրվա շտաբը պետք է երկարաժամկետ պլաններ, գործողությունների ծրագիր ունենա, որ փոքր հաջողություններով առաջ գնան, ու մարդիկ չհուսահատվեն:

Անդրադառնալով պայքարը ծաղրի ենթարկելու փորձերին, արժեհամակարգային խնդիրներին, երբ անգամ կարող են պատերազմի մասնակիցներին, այդ ընթացքում հաշմանդամություն ձեռք բերածներին փողոցը փակելու փոխարեն խորհուրդ տալ գնալ ու սահմանը պահել, Ա. Պեպանյանն ավելի լայն համատեքստում մոտեցավ խնդրին: «Տխուր է, բայց մեր առաջ վերջապես բացվել է իրականությունը: Անհանգիստ մարդիկ վերջապես տեսնում են այն իրականությունը, որի մասին ես ահազանգում էի 25 տարի առաջ: Իմ առաջին քաղաքական աշխատությունը վերնագրված էր՝ «Ումի՞ց է հարկավոր փրկել հայրենիքը»:

Այնտեղ, որպես հիմնավորում, նշել էի, որ հայրենիքը հարկավոր է փրկել հայ ժողովրդից, որովհետև ես տեսել էի, որ կա մեծաքանակ շերտ, որն ազգի ու հայրենիքի զգացողություն չունի: Ասում էի, որ նման մենթալիտետով այս երկիրը նվիրելու են թուրքերին: Այդ շերտը 100 տարի առաջ էլ է եղել՝ իրենց թրքացած հայեր էին կոչում: Ես ահազանգում էի, որ նրանց վերափոխելու քայլեր պետք է ձեռնարկել, բայց, ցավոք, այդ ահազանգը չընկալվեց: Իսկ արդեն 2018-ից հետո այդ տեսակն արժևորվեց: Այս իշխանությունը 2018- ից հետո նրանց հանեց ջրի երես, հիմա էլ խրախուսում է, որովհետև իրենց միակ հենարանն են: Այս շերտը միշտ էլ եղել է, բայց միշտ ճնշված է եղել, նրանց ասպարեզ չէին տալիս թե՛ Խորհրդային Միության տարիներին, թե՛ Հայաստանի երրորդ Հանրապետությունում: Մինչդեռ հեղափոխություններն այդ տիղմը սովորաբար ջրի երես են հանում, որովհետև հենց այդ շերտերի վրա են հենվում: Մեզ մոտ էլ այդ շերտերին հանեցին փողոց, ու այսօր իրենք իրենց կարևոր են զգում: Մենք պետք է այնքան խոհեմություն ունենանք, որ իրականությունն ամբողջությամբ տեսնելով՝ փորձենք վերափոխել նրանց, ինչը դժվար է լինելու: Բարեբախտաբար, հիմա տեսնում եմ, որ գոնե ասվում է այդ խնդրի առկայության մասին: Կհասցնե՞նք լուծումը գտնել կամ չգտնել, դրանով էլ կորոշվի՝ արժանի՞ ենք պետություն ունենալ, թե ոչ»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում