Ի՞նչպես է ստեղծվել շատերին հայտնի «տաշովի» բաժակը․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Տարեց մարդկանց «տաշովի» բաժակը հիշեցնում է կյանքը Խորհրդային Միության օրոք, քանի որ այդ առարկան համարյա դարձել է դարաշրջանի խորհրդանիշ: Չնայած, հիմա էլ այդ բաժակը ոչ պակաս տարածված է. այն դեռևս կարելի է գտնել շատերի տներում: «Տաշովի» բաժակի պատմությունը հակասական է: Դժվար է ասել, թե ով է հենց այդպիսի ձև որոշել ապակե բաժակի համար: Կարծիքները տարբերվում են այդ հարցում: Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ քանդակագործ Վերա Մուխինան է հորինել բաժակի այդ ձևը (նրա գործերից է «Բանվորը և կոլտնտեսականը» հայտնի քանդակը):

1943 թվականին Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգ) պաշարման ժամանակ Մուխինան ղեկավարել է Լենինգրադի Գեղարվեստական ապակու արհեստանոցը: Հենց այդ իսկ պատճառով են շատերը նրան համարում «տաշովի» բաժակի հեղինակ: Այնուամենայնիվ, դա հաստատող փաստաթղթեր չկան: Որոշները համարում են, որ «տաշովի» բաժակը հորինել է երկրաբանության պրոֆեսոր Նիկոլայ Սլավյանովը: Նա անգնահատելի ներդրում է ունեցել խորհրդային մետաղաձուլության հարցում: Նրա օրագրերի ուսումնասիրության մեջ, որոնք պահպանվել են առ այսօր, հայտնաբերվել են էսքիզներ, որոնք պատկերում են տարբեր քանակի հղկված կողմեր ունեցող բաժակներ: Այնուամենայնիվ, նրա արտադրանքը չպետք է լիներ ապակյա, այլ մետաղյա:

Հեղինակային իրավունքի բնորոշումը բարդ է նաև նրանով, որ ժամանակին Մուխինան և Սլավյանովը հանդիպել են, ուստի անհնար է հստակ ասել, թե նրանցից որի՞ն է պատկանում այդ գաղափարը: Հնարավոր է, որ «տաշովի» բաժակի ձևը հորինել է Սլավյանովը, իսկ արտադրության համար նախատեսված նյութը առաջարկել է Մուխինան: Ճիշտ է, կա ևս մեկ կարծիք, որ այդ բաժակի ստեղծման պատմությունը կապված է նկարիչ Կազիմիր Մալևիչի և Մուխինայի անունների հետ: Բայց ապակու թանգարանի աշխատակիցները պնդում են, որ նախքան պատերազմը նախատեսել էին պատրաստել այդ ձևի մի բաժակ, և դա պայմանավորված էր նրանով, որ դրա ձևը պետք է համապատասխաներ նոր աման լվացող մեքենայի հետ:

«Տաշովի» ապակե բաժակները արտադրվել են տարբեր ծավալներով (50-ից մինչև 250 գ) և տարբեր տաշվածքների թվով (8-ից 14): Այնուամենայնիվ, տասը տաշվածքով և 250 գ ծավալով արտադրանքն է դարձել դասական, և խոհարարության մեջ հաճախ օգտագործվում է հեղուկի պահանջվող քանակությունը ճշգրիտ չափելու համար: 1980-ականներին ԽՍՀՄ-ում այդ բաժակներն սկսել են արտադրել ներմուծված սարքավորումներով: Միևնույն ժամանակ, խախտվել է արտադրական տեխնոլոգիան, որի արդյունքում արտադրանքը, որը միշտ առանձնացել է իր ամրությամբ, հանկարծ սկսել է հաճախ կոտրվել:

Եթե այսօր ցանկանում եք գնել «տաշովի» բաժակներ, ապա պետք է բավականին վազվզել խանութներում, չնայած ներկայում վաճառողներն առաջարկում են ապակյա կամ բյուրեղապակյա արտադրանքների հսկայական տեսականի, ընդ որում՝ առավել նրբագեղ տեսքի: Բայց, չնայած դրան, «տաշովի» բաժակ, ընդ որում՝ իսկական, ներկայում էլ կարելի է գտնել հետխորհրդային երկրների ցանկացած տարիքով քաղաքացու խոհանոցում, նաև հին իրերի շուկաներում:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում