Yerevan, 11.March.2026,
00
:
00
BREAKING


Իրանի շուրջ խմորումների հեռանկարներն ու ադրբեջանական արկածախնդրությունը. «Փաստ»

POLITICS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ներկայում գլոբալ առումով աշխարհաքաղաքական նոր վերափոխումներ են տեղի ունենում, որոնցից էլ ածանցվում են տարածաշրջանային մակարդակով ուժերի դասավորության լանդշաֆտի ակտիվ խմորումները, ինչի արդյունքում բախվում են տարբեր ուժերի կենսական շահերը։ Արցախյան պատերազմում հայկական կողմի պարտությունը և Արցախի տարածքների բռնազավթումն Ադրբեջանի կողմից ճանապարհ են բացել պանթուրքական ծրագրերի իրականացման համար։ Դրա համար էլ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի կողմից հետևողականորեն առաջ է քաշվում, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» բացման թեման, որը թույլ կտա առաջ տանել թյուրքական աշխարհի ինտեգրացիայի հարցը։ Իսկ այդ «միջանցքի» բացմանը կտրականապես դեմ է Իրանը։ Նույնիսկ անցյալ տարի Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ Իրանի հոգևոր առաջնորդ Այաթոլա Խամենեին հստակ զգուշացրել և կտրուկ դեմ էր արտահայտվել հայ-իրանական սահմանի արգելափակմանը։

Հասկանալի է՝ պանթուրքական ծրագրերի կենսագործման դեպքում հիմք է դրվելու նաև, այսպես կոչված, «Իրանական Ադրբեջանում» անջատողական ձգտումների հրահրման և Իրանի մասնատման համար։ Դրանով է պայմանավորված, որ Ադրբեջանում և Թուրքիայում շատ ցավոտ են ընդունում այն հանգամանքը, որ Իրանից այնպիսի հայտարարություններ են հնչում, թե Հայաստանի անվտանգությունն Իրանի անվտանգությունն է։ Ըստ այդմ, Բաքուն ակտիվորեն օգտագործում է նաև Իրանի դեմ հանդես եկող այլ տարածաշրջանային և արտատարածաշրջանային ուժերի շահագրգռվածությունը։ Դրանով է պայմանավորված, որ Ադրբեջանը հակաիրանական հողի վրա լրջորեն համագործակցում է Իրանի տարածաշրջանային հիմնական հակառակորդի՝ Իսրայելի հետ։

Մյուս կողմից՝ հակաիրանական քաղաքականության հողի վրա Ադրբեջանը փորձում է աջակցություն ստանալ Արևմուտքի կողմից, որը պատժամիջոցներ և սահմանափակումներ է կիրառում Իրանի նկատմամբ։ Արևմուտքին հատկապես անհանգստացնում է այն փաստը, որ Թեհրանը ռազմական առումով ակտիվորեն համագործակցում է Մոսկվայի հետ, և նույնիսկ իրանական տեխնիկա է փոխանցվում ռուսական կողմին։ Եվ անցած տարի նույնիսկ արևմտյան փորձագետներն էին արձանագրում, որ իրանական ԱԹՍ-ները վճռորոշ դերակատարություն ունեն Ուկրաինայում ընթացող ռազմական գործողությունների ընթացքում։ Այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ նոր պատժամիջոցներ սահմանվեցին անօդաչուներ արտադրող իրանական ընկերությունների նկատմամբ։ Բայց Արևմուտքին մեծապես անհանգստացնում է նաև այն փաստը, որ Ռուսաստանն էլ իր հերթին է ռազմական տեխնոլոգիաներ փոխանցում Իրանին։

Անգամ խոսք է գնում ՍՈւ 35 կործանիչների գնման մասին։ Ուստի Արևմուտքին դիմակայելու տեսանկյունից Ռուսաստանի և Իրանի շահերը համընկնում են։ Մյուս կողմից էլ Թեհրանը հայտարարում է, թե մտադիր չէ զիջումների գնալ Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ Գործողությունների համատեղ համապարփակ ծրագրի (ԳՀՀԾ) վերականգնման հարցով բանակցություններում։ Եվ միջուկային ծրագրի հարցում Իրանի կոշտ դիրքորոշումը պատճառ է դառնում Իրանի նկատմամբ նոր ճնշումների համար։ Ուստի, պատահական չեն Իրանի շուրջ տեղի ունեցող վերջին իրադարձությունները։ Նախ՝ հարձակման է ենթարկվում Իրանում Ադրբեջանի դեսպանատունը, ապա անօդաչուների միջոցով հարձակումներ են տեղի ունենում իրանական ռազմական օբյեկտների վրա, որն, ըստ տարբեր տեղեկությունների՝ նախաձեռնել են Իսրայելն ու ԱՄՆ-ը։

Իսկ այդ իրադարձությունների ֆոնին Ադրբեջանը հայտարարում է, թե Թեհրանում իր դեսպանատունը դադարեցնում է գործունեությունը, ինչին հետևում են այն տեղեկությունները, թե Թեհրանում իրենց գործունեությունը կարող են դադարեցնել նաև Գերմանիայի և Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատները։ Փաստացի Իրանի դեմ քայլերի հարցում մի շարք խոշոր խաղացողների՝ Թուրքիայի, Իսրայելի ու Արևմուտքի շահերը համընկնում են։ Զուգահեռ ակտիվանում են այն խոսակցությունները, թե հնարավոր է Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների նախաձեռնում կամ ռազմական բախում։ Նկատենք, որ միշտ էլ այդպիսի խոսակցություններ եղել են, սակայն, ըստ շատ փորձագետների, առկա իրավիճակում դեռևս լուրջ ռազմական բախման սկսվելու մասին ենթադրություններ անելու հիմքեր չկան, և ներկայում Իրանի վրա հարձակումները և ճնշումները Թեհրանին զիջումներ պարտադրելու նպատակ են հետապնդում։

Այնուամենայնիվ, Իրանին ռազմական գործողությունների մեջ ներքաշելը բացառված չէ ապագայում, իսկ Ադրբեջանը կարող է դառնալ դրանց համար անհրաժեշտ պլացդարմ։ Դրա մասին են վկայում Իրանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կտրուկ սրման դրսևորումները։ «Արևմտյան Ադրբեջանի» հետ կապված Բաքվից ուղերձներ են հնչում, իսկ ադրբեջանական իշխանությունները հետևողականորեն իրենց հասարակության շրջանում հակաիրանական տրամադրություններ են սերմանում՝ ձեռքի հետ էլ իրանական «լրտեսներին» ձերբակալելու օպերացիաներ նկարում։ Իսկ «Զանգեզուրի միջանցքի» բացման հետ կապված Ադրբեջանի արկածախնդրությունը կարող է պատճառ դառնալ, որ Իրանը ներքաշվի ռազմական գործողությունների մեջ։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGOIDBank’s Nor Nork branch has reopenedOn the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situationWhen CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in Armenia