«Օձը տաքացնողին է կծում», չգիտեի՞ք.... «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վերջին օրերին երկրի ներքին կյանքում արձանագրված իրադարձություններում դրսևորվեցին բավականին ուշագրավ նրբերանգներ, կարելի էր անգամ ասել՝ ելևէջներ, որոնք ճիշտ չէր լինի անտեսել ու թողնել, որ անհետանան խառնիխուռն լրահոսի հորձանուտում: Խոսքը, մասնավորապես, Մալաթիայի տոնավաճառի՝ «փակման շրջանի», նաև՝ ՊՆ նախկին վարչական շենքում տնավորված մի քանի հարյուր ընտանիքներին ձմեռվա կեսին փողոց նետելու՝ նախօրեի հուզման դեպքերի մասին է: Ամենացայտուն նրբերանգներից մեկն այն է, որ ինչպես գործատեղից ու եկամտի աղբյուրից զրկվելու դառը հեռանկարի առջև հայտնված «տոնավաճառային» առևտրականների, այնպես էլ ձմեռվա կեսին փողոցում հայտնվելու սարսռեցնող հեռանկարի առաջ հայտնվածների շարքերում քիչ չէին մարդիկ, որոնք հատուկ ընդգծում էին, որ 2018-ին ակտիվ մասնակցել են փողոցներ փակելուն: Ասել կուզեն՝ իշխանափոխության շահառուներ են:

Ասել կուզեն, որ եթե իրենք փողոց չփակեին, Նիկոլ Փաշինյանն իշխանության չէր գա: Ավելին, հիշատակված շարքերում կային հայրենակիցներ, որոնք բացեիբաց հայտարարեցին, որ հենց Նիկոլ Փաշինյանին են ընտրել, իրենց խոսքերով՝ «Նիկոլին են ձայն տվել»: Ու ոչ միայն 2018-ի դեկտեմբերին, այլև նույնիսկ 2021-ին: Ասել կուզեն, որ եթե իրենք Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա քպական կազմի օգտին չքվեարկեին, ապա նա՝ ա) իշխանության չէր գա, բ) երկիրն ու բանակն աղետի մատնելուց հետո իշխանությունը չէր պահպանի: Չնայած, նման հիշեցումներ անողները հիմնականում ա՛յլ բան նկատի ունեն: Այն, որ իրենք Նիկոլ Փաշինյանի հենարանն են: Հետևաբար՝ փաշինյանական իշխանությունն ում ինչ անի-չանի, կոնկրետ իրենց պետք է «ձեռք չտա», պետք է թույլ տա առևտուր անել հակահրդեհային անվտանգության կանոնները խախտելու պայմաններում, պետք է հանդուրժի, որ իրենք իրենցով տեղավորվել են ՊՆ նախկին վարչական շենքում:

Մի խոսքով, «ճամփա ենք փակել, քեզ իշխանության ենք բերել, դու էլ մեզ քաղցր աչքով պիտի նայես» տարբերակն է: Կամ՝ «բա սրա համա՞ր ենք հեղափոխություն արել»-ի նորօրյա ձևակերպումները... Այս ընկալումն, իհարկե, ավելի խորքային ուսումնասիրության կարիք ունի ու, թերևս, կարող է հետաքրքրել էթնիկ-սոցիալ-հոգեբանական խնդիրներ հետազոտողներին: Բայց... Ժողովրդական խոսք կա՝ «օձը տաքացնողին է կծում»: Չգիտեի՞ք: Թե՞ դեռ կարծում եք, որ իսկապես «երեք միլիոն վարչապետներից» մեկն եք: Մի՞թե այդ «վարչապետական» պատրանքները չէին գոլորշիացել «աղքատությունը ձեր գլուխների մեջ է» հայտարարությունից հետո: Մյուս կողմից՝ ինչո՞ւ պետք է Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա գլխավորած իշխանությունն, այսպես ասենք, ավելի բարեհաճ գտնվեն իրենց համար փողոց փակողների, իրենց օգտին քվեարկողների նկատմամբ: Եթե նրանք տեսնում են, որ անգամ 2020-ի նոյեմբերի 9-ից հետո իրենց պաշտպանողներ, ավելին՝ պաշտողնե՜ր կան, եթե նույն այդ զանգվածի միջոցով վերընտրվում են, ինչո՞ւ պիտի թեկուզ չնչին հարգանք ունենան նման անձանց նկատմամբ:

Հակառա՛կը. բոլոր հիմքերն ունեին և ունեն մտածելու, որ ինչ ուզեն, այն էլ կանեն: Եթե զավակներին կորցրած ծնողներն ու նրանց հարազատները ձայն-ծպտուն չեն հանում (խոսքն անխտիր բոլորի մասին չէ, իհարկե), եթե կորոնավարակի դեմ «պատերազմում» մահացածների ազգականները ձայն չեն հանում, եթե հայրենազրկված, տունուտեղը, ծննդավայրն ու մերձավորների գերեզմանները կորցրած բազմահազար մարդիկ ձայն չեն հանում, եթե կենսապահովման տարածքից ու պաշտպանվածությունից զրկվածները ձայն չեն հանում, ինչո՞ւ պիտի որևէ իշխանություն, առավել ևս՝ այդ ամենը «գլուխ բերած» գործող իշխանությունը մարդկանց որևէ խմբի մարդատեղ դնի, առհասարակ: Հա, մի ժողովրդական խոսք էլ կա. «Ձու գողացողը ձի էլ կգողանա»: Կարճ ասած՝ անպատժելիությունը հանգեցնում է անպատիժ մնացածի է՛լ ավելի «մեծ» արարքների՝ էլի պատասխանատվության չենթարկվելու մեջ համոզվածությամբ: Ի դեպ, Մալաթիայի տոնավաճառի «փակման շրջանում» բողոքավորներից մեկի խոսքն էլ արժե հիշատակել: Այն մարդը, որ պապերին վկայակոչելով, ասաց, թե՝ «...ինչ ուզում են՝ անեն, մեր հացին չկպնեն»: Առհասարակ, դա «պապերի խոսքը» չէ, ինչպես կարծում էր հայրենակիցը: Դա աշուղ Ջիվանու արտահայտության բեկորն է, իսկ ամբողջական խոսքն այսպիսին է. «Հացիս, կրոնիս, հավատիս մի՛ դիպչիր»:

Այսինքն, խոսքը միայն հացի մասին չի եղել ի սկզբանե: Թե չէ, ստացվում է, որ հավատդ կարող են ոտնակոխ անել, միայն՝ «հացիդ չկպնե՞ն»: Թեպետ, այս մարդու ասածը չափազանց թափանցիկ է, որպեսզի լրացուցիչ վերլուծես կամ մեկնաբանես: Սա շատ բնութագրական է մեր իրականության համար՝ ինչ ուզում եք՝ արեք, հանկարծ ստամոքսիս չկպնեք: Այսինքն, կարելի է հաց տալ (ստամոքսը լցնել) և խլել տունը, կարելի է հաց տալ (ասենք՝ լավաշի մեջ փաթաթած գրիլ) ու խլել ավտոն, կարելի է հաց տալ և, առհասարակ, երկիրը ձեռքից վերցնել: Կարելի է պատերազմ հրահրել, տանել, զավակներին այդ պատերազմում կոտորածի մատնել, բայց «հաց տալ», և... ոչ մի խնդիր չի ծագի: Էհ, ով էլ լինի, նման ընկալումներ ունեցողներին հաշվի կառնի՞: Պիտի երևի գոհ լինեն, որ միայն ոստիկանների կողմից քաշքշվեցին: Կարող էին, չէ՞, օրինակ՝ տեղում գնդակահարվել: Ու, ի դեպ, դա արդարացնողներ էլ կլինեին: Մի քպական չէր ասե՞լ, որ պիտի խուլիգանություն անող վարորդին տեղում գնդակահարեին: Իսկ ինչո՞ւ չասի, եթե անգամ արածների համար պատասխան չի տվել ու վստահ է, որ չի՛ էլ տալու:

ԱՐՄԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում