«Այն ամենի բանալին, ինչը փնտրում եմ, պահվում է Հայաստանում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

realtribune.ru-ն գրում է, որ ռեժիսոր, դերասան, նորարարական ստեղծարար տեխնոլոգիաների ոլորտի փորձագետ Պյոտր Նեմոյը պատասխանել է IA Realist-ի հարցերին։ Հարց.- Արդեն երեք տարի է, ինչ ապրում եք Երևանում։ Ինչո՞ւ Հայաստանը: Պյոտր Նեմոյ.- Դա երկու բացատրություն ունի: Նախ՝ սա մի երկիր է, որն ինձ շատ մոտ է մշակույթով և հարաբերությունների կառուցվածքով, խորապես մտերիմ և մարդկայնորեն հասկանալի: Երկրորդը կապված է իմ հետազոտական աշխատանքի հետ։ Ես ապրել եմ Հնդկաստանում, Բայկալում, ուսումնասիրել եմ ժողովուրդներին, նրանց մշակույթը, պատմությունը… և հետո բացահայտել, որ այն ամենի բանալին, ինչը փնտրում եմ, պահվում է Հայաստանում:

Վեդայական, շամանական մշակույթներ, վաղ քրիստոնեական աշխարհ և, ընդհանրապես, որպես այդպիսին՝ քաղաքակրթության ծագում, ես հասա բոլոր հարցերի պատասխանների մեկնարկային կետին: Հարց.- Ունե՞ք Հայաստանում ապրելու դրական և բացասական կողմերի ձեր ցանկը: Պյոտր Նեմոյ.- Իհարկե: Երևանում ապրելու ամենամեծ թերությունն այն է, որ ցանկացած հանդիպման պետք է գնալ լրիվ գաղտնի, այլապես չես հասցնի բարևել ում ճանաչում և սիրում ես, բոլորի հետ պետք է ամենաքիչը մի բաժակ սուրճ խմել, վերջ, դու անհույս ուշացել ես: Մեկ այլ մինուսը (ուղղակի սարսափելի) համեղ սնունդն ու հյուրասիրությունն է: Բայց լուրջ հարց. դրանք մինուսնե՞ր են։ Կարելի է խոսել այն մասին, որ չկա համակարգ, որ դժվար է գտնել ճիշտ վարպետների, այլ ոչ թե նրանց, որոնց մոտ «հարց չկա»։ Եվ պլ յուսները…

Գլխավորն այն է, որ Երևանն աշխարհի կենտրոնն է։ Ամեն երրորդ մարդ, որին հանդիպում ես փողոցում, վերջերս է վայրէջք կատարել պայմանական Փարիզից և մի քանի օրից կթռչի, ասենք, Նյու Յորք... Եվ դա շատ թույն է: Դա նեյրոնային ցանցի կենտրոնն է, և դու առաջինն ես իմանում ամբողջ աշխարհի բոլոր նորությունները, բամբասանքներն ու ասեկոսեները: Հարց.- Ի՞նչ եք կարծում, հայերն ինչո՞վ են տարբերվում մյուս ազգերից: Պյոտր Նեմոյ.- Նախ՝ հայերը հսկայական քիթ ունեն, որը հազարավոր տարիներ շարունակ խոթում են ամենուր։ Հայկական քթի արդյունքում ստեղծվել է Մատենադարանը՝ երկրագնդի պատմության ամենահարուստ հավաքածուն։ Այո, այո, դա ոչ միայն հայերինն է։ Հայերը հավաքել են և՛ հնդկական փիլիսոփայությունը, և՛ հունականը, այսինքն՝ ամբողջ աշխարհի պատմությունը։ Այսպիսով, հայերի հիմնական հատկանիշը հետաքրքրասիրությունն է։

Հայերի երկրորդ տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ նրանք պահպանում են հավատի, հումորի և ռացիոնալության անհավանական հավասարակշռություն: Դա յուրահատուկ համադրություն է։ Դե, իհարկե, չի կարելի չասել, թե որքան զգացմունքային են հայերը։ Դա մի կողմից խնդիր է, բայց մյուս կողմից՝ շատ խորը իրավիճակ։ Հայերի համար շատ կարևոր է վիճակը, տրամադրությունը, մշտական հուզական շփման պահպանումը, և դա արդեն նեյրոնային ցանցի հատկություն է։ Դա շատ դժվար ոլորտ է։ Կամ գուցե դա իմ՝ աշխարհի այդ անկյանը սիրահարված մարդու սուբյեկտիվ ընկալումն է։ Հարց.- Ի՞նչ սկզբունքներով կարող են համախմբվել հայերը։ Պյոտր Նեմոյ.- Հիմա մարդիկ համախմբվում են բանկերի, փողի և այլ ակնթարթային խնդիրների շուրջ։ Բայց եթե նրանք նույնն անեն, բայց համախմբվեն իմաստի, արժեքների շուրջ, ապա դա տիեզերական էֆեկտ կտա, դա քաղաքակրթության զարգացման նոր փուլ կլինի։ Ինչպե՞ս կարող է դա տեղի ունենալ:

Արժեքների շուրջ իրավասությունների համադրումը բարդ գործ է, հատկապես հիմա, երբ աշխարհը մասնատված և պառակտված է: Բայց եթե հայերին հաջողվի ուս ուսի տված կանգնել և միավորվել այն արժեքների շուրջ, որոնք նկարագրվում են Մխիթար Գոշի, Նարեկացու և շատ այլ վաղ քրիստոնեական տեքստերում, դա անհավանական բեկում կլինի։ Ի՞նչը պետք է նպաստի դրան։ Մենք գիտենք հարյուրավոր հայերի մասին, ովքեր զարմանալի արդյունքներ են գրանցել տարբեր գիտությունների, մշակույթի և արվեստի, բժշկության, ճարտարագիտության ոլորտներում, սակայն նրանցից միայն մի քանիսն են թողել դպրոց։ Այսինքն, բոլորը «Գագարին» են։ Դա մի կողմից թույլ է տալիս հասնել բարձունքների ու փոխել ամբողջ աշխարհը, մյուս կողմից՝ թույլ չի տալիս քո գիտելիքներն ու հմտությունները փոխանցել քո հայրենակիցներին։ Դա խոր խնդիր է և պետք է լուծվի: Բացի այդ, կա ևս մեկ խնդիր: Ինձ թվում է՝ պետք է ինչ-որ բան անել, որպեսզի հայերը սովորեն ներել միմյանց, արտաքին աշխարհում պաշտպանեն միմյանց, հետո ներսում՝ տանը կպարզեն, բայց հետո...

Միակ բանը, որ միավորում է ողջ հայությանը, պատմության մասին խոսելն է։ Այստեղ բոլորը համակարծիք են։ Հարց.- Դուք ասել եք, որ Արցախյան պատերազմը ձեր պատերազմն է։ Ինչո՞ւ։ Պյոտր Նեմոյ.- Արցախյան պատերազմի ժամանակ ինքս ինձ համար մի բան եմ հասկացել. իմ ընկերներն այդ պատերազմում էին, և նրանք զինվորականներ, ավազակներ, հատուկ ջոկատայիններ չէին։ Նրանք երաժիշտներ, արվեստագետներ էին։ Նրանք պաշտպանում էին իրենց հողն ու պատմությունը։ Ինձ համար Արցախյան պատերազմը մարդկության քաղաքակրթական խաչմերուկն է։ Եվ այն ընդհանրապես տեղի չի ունենում գերտերությունների մարտերում։ Դա նման է կոտրված պատուհանների տեսությանը: Եթե ինչ-որ մեկը ձեր բակում օգնություն է գոռում, իսկ դու դուրս չես գալիս օգնելու, ապա դու ինքդ ես ընտրում այն աշխարհը, որտեղ ապրելու ես։ Եթե դու օգնության չես եկել, ուրեմն դժգոհելու ոչինչ չունես այն աշխարհից, որում հայտնվել ես։

Արցախյան պատերազմը, ինչպես և ցանկացած պատերազմ, պատերազմ է իշխանության, փողի, ազդեցության ոլորտների, ռեսուրսների համար։ Բայց այդ պատերազմը նաև բոլորովին այլ բանի մասին է։ Դա պատերազմ է խաբեության, պատմության կեղծման և դրա օրինականացման դեմ, դա բուն արմատների դեմ լկտի պայմանավորվածությունների պատերազմ է։ Եվ դա իմ պատերազմն է, քանի որ աշխարհը, որը գտնվում է սահմանի այս կողմում, այն ամենն է, ինչ ես զգում եմ որպես իմ աշխարհ, որպես աշխարհ, որտեղ ես ուզում եմ լինել, որի մեջ տեսնում եմ իմ երեխաների ապագան։ Իսկ սահմանի մյուս կողմում մի աշխարհ է, որտեղ ես չէի ցանկանա ապրել։ Իրականում ես չեմ կարող գնդացրով կռվել, ես դրանով ոչ մի օգուտ չեմ բերի, բայց կարող եմ օգնել այն ամենով, ինչով կարող եմ, կարող եմ օգնել ֆինանսներով, գիտելիքներով, նախագծերով: Եվ դա այն է, ինչ ես հիմա անում եմ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում