Աշխարհի 10 ամենաազդեցիկ հայ գործարարները (լուսանկարներ)
LIFE
Աշխարհում դժվար է գտնել մի երկիր, որտեղ չկան հաջողակ հայ գործարարներ: Աշխարհի տարբեր երկրների կառավարություններ պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում հայերին են վստահել պատասխանատու պաշտոններ և ֆինանսական գործեր: Շատ երկրների կառավարություններ են վստահել հայերին ֆինանսական տարբեր ոլորտներում: Այս պատմական գործընթացը շարունակվում է նաև այսօր:
Ստորև ներկայացնում ենք աշխարհի 10 խոշորագույն հայ գործարարների ցանկը: Այս ցանկը կազմվել է` ինչպես գործարարության հայտնի չափորոշիչների, այնպես և գործարարների` Հայաստանում, Արցախում և սփյուռքում ծավալած բարեգործական գործունեության հիման վրա:
Քըրք Քըրքորյան: Ըստ ցուցակի` առաջին հորիզոնականում է ամերիկյան հզորագույն կորպորացիաների «Tracinda Corporation»-ի հիմնադիր և նախագահ Քըրք Քըրքորյանը: 1978 թվականին Time ամսագիրը Քըրք Քրքորյանին ընդգրկեց ամենահաջողակ ձեռնարկատերերի ցուցակի առաջին հորիզոնականում:
2005 թվականին Washigton Post հեղինակավոր թերթը Քըրքորյանին դասել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ առավել հաջողված բիզնես ցանկի երկրորդ հորիզոնականում' Բենջամին Զիգելբաումից հետո:
Քըրքորյանը հիմնադիրն է «Միացյալ հայկական հիմնադրամի» և «Լինսի» հիմնադրամի: Հայկական խորհրդի համագործակցության տվյալներով` 1988-2011 թթ. Քըրքորյանն ավելի քան 5 մլրդ դոլար է տրամադրել Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարբեր հայկական կազմակերպություններին: Արժանացել է Հայաստանի ազգային հերոս բարձրագույն պարգևին:
Հիշեցնենք, որ այս տարի` 98 տարեկան հասակում մահացել է հայտնի բարերար Քրք Քրքորյանը: Նա մահացել է Լոս Անջելեսում:
Սթիվեն Կանդարյան: Ցանկի երկրորդ տեղում է «MetLife» ապահովագրական և ֆինանսական կառավարման միջազգային կորպորացիայի նախագահ Սթիվեն Կանդարյանը, ում ունեցվածքը հեղինակավոր «Business Pundit» ամսագիրը գնահատել է 25 մլրդ դոլար:
«MetLife»-ն այսօր էլ աշխարհի 500 խոշորագույն ընկերությունների ցուցակում զբաղեցնում է 31-րդ տեղը: Սթիվեն Կանդարյանը մեկն է այն խոշորագույն հայ բարերարներից, ով նախընտրում է չհրապարակել իր բարեգործական գործունեությունը:
Նա յուրաքանչյուր տարի միլիոնավոր դոլարներ է ներդնում ամերիկահայության հիմնադրամներում և հովանավորում Միացյալ Նահանգների առաջատար լոբբիստական խմբերին:
Էդուարդո Էռնեկյան: Ցուցակում երրորդ տեղը զբաղեցնող ագենտինահայ բարերար Էդուարդո Էռնեկյանը «American International Airports» և «Aeropuertos Argentina 2000» ընկերությունների նախագահն է: Նրան են պատկանում 32 օդանավակայան Արգենտինայում և մեկական` Ուրուգվայում, Էկվադորում և Հայաստանում:
Նա համարվում է Արգենտինայի ամենահարուստ մարդը, ինչպես նաև ընդգրկված է Հարավային Ամերիկայի հինգ ամենահարուստ մարդկանց ցուցակում:
Էռնեկյանը Լատինական Ամերիկայում հայկական կազմակերպությունների գլխավոր ֆինանսական դոնորն է: Վերջին հինգ տարվա ընթացքում նա ներդրել է միլիոնավոր դոլարներ Հայաստանի և Արցախի տարբեր հիմնադրամներում:
Գևորգ Հովնանյան: Չորրորդ հորիզոնականն է զբաղեցնում Նյու Ջերսիի խոշորագույն «Hovnanian Enterprises Inc.» շինարարական ընկերության համահիմնադիր Գևորգ Հովնանյանը: Արդեն 1989 թվականին կազմակերպությունը կառուցեց մոտ 30.000 տուն և բնակարան:
Այս պահի դրությամբ` Հովնանյանների կազմակերպությունն ԱՄՆ-ում համարվում է ամենահեղինակավորներից մեկը: Գևորգ Հովնանյանի ֆինանսական աջակցության շնորհիվ կառուցվեց Նյու-Ջերսիի հայկական եկեղեցին:
1991-ին Գևորգ Հովնանյանը Հայաստանին նվիրեց շինություն Նյու Յորքում, որն այսօր հանդիսանում է ՄՄԿ-ի Հայաստանի առաքելության գրասենյակը: 2006 թվականին Գևորգ Հովնանյանը Հայաստանի օգնության ֆոնդում ներդրեց 2 մլն դոլար:
Ջերարդ Գաֆեսճեան: Հինգերորդ հորիզոնականում է հայտնվել «West Publishing» աշխարհահռչակ հրատարակչության տնօրենների խորհրդի անդամ և գործադիր փոխնախագահ, «Գաֆեսճեան ժամանակակից արվեստ»-ի թանգարանի հիմնադիր Ջերարդ Գաֆեսճեանը, ում ստեղծած հիմնադրամը միլիոնավոր դոլարներ է ներդնում Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի ստացման հիդրոգեն աղբյուրների և արեգակնային էներգիայի կուտակման մարտկոցների վրա: Ջերարդ Գաֆեսճյանը բնակվում էր ԱՄՆ-ում:
Ամերիկաբնակ մեծահարուստ Ջերալդ Գաֆեսճյանի բարեգործական ծրագրերի իրականացման նպատակով 1996 թ-ին ստեղծել է «Գաֆեսճյան ընտանիք» 2002 թ-ին Երևանում՝ «Գաֆեսճյան թանգարան» հիմնադրամները:
Բացի այդ, նա «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի պատվո անդամ էր:
Վաչե Մանուկյան: Աշխարհի տասը խոշորագույն հայ գործարարների ցանկում ընգրկվել է նաև դեղորայքի և կենսատեխնոլոգիաների արտադրությամբ զբաղվող «ՄԱՐՍ» հոլդինգի հիմնադիր և նախագահ բրիտանահայ Վաչե Մանուկյանը: Անգլիա տեղափոխվելուց հետո, նա նշանակվել HSBC բանկի գլխավոր տնօրենի խորհրդական:
2002 թվականին Վաչե Մանուկյանը դարձավ Լոնդոնի «Adelphi» հյուրանոցի սեփականատերը: Մանուկյանը նաև Նորք-Մարաշ բժշկական սրտաբանական կենտրոնի հովանավորներից մեկն է համարվում:
Նա նաև հովանավորում է Հարվարդի և Օքսֆորդի համալսարանների հայ ուսանողներին: Վաչե Մանուկյանը պարգևատրվել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչի Պատվո շքանշանով:
Սերժ Չուրուկը: Հաջորդ ազդեցիկ հայն է համարվում հեռահաղորդակցության հսկա միջազգային «ALCATEL» ընկերության գլխավոր տնօրեն, ֆրանսաբնակ Սերժ Չուրուկը: Նա Ֆրանսիայի հայկական սփյուռքի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկն է համարվում:
Նրա ֆինանսական աջակցություններն ուղղված էին ոչ միայն Հայ ազգային խմբերի և հաստատություններն, այլև լոբբիստական շահերի ներդրումներին Հայաստանում և Արցախում:
Բացի այդ, Չուրուկը տարեկան հատկացնում մեծ թվով գումար «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին և Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությանը:
Սարգիս Իզմիրլյանը: Սուդանի բամբակի արտադրության գործում մեծ համբավ է վայելել Իզմիրլյանը (բամբակի արքա), ով Խարտումում միաժամանակ բացել է գյուղատնտեսական մեքենաների վերանորոգման գործարան: 2005-ին Սարգիս Իզմիրլյանն սկսեց Մեծ Բրիտանիայում զբաղվել անշարժ գույքի կառավարությամբ:
Ամեն տարի նա հատկացնում է մեծ թվով գումար գործունեության «Հայաստան» հիմնադրամի և Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության համար:
Վարդան Սիրմակես: «Franck Muller» բրենդային էլիտար ժամացույցների ընկերության գլխավոր տնօրենը Ֆրանսիայում Հայաստանի գլխավոր հյուպատոս Վարդան Սիրմակեսն է: ժամանակին Վարդան Սիրմակեսը եղել է Երևանի «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի սեփականատերերից մեկը:
Այսօր «Franck Muller» բրենդային էլիտար ժամացույցների պաշտոնական կազմակերպությունը գործում է նաև Հայատանում:
2011 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ՀՀ կառավարությունը հավանություն էր տվել ՀՀ նախագահի հրամանագրի` Մարսելում հյուպատոսություն ստեղծելու նախագծին։ Հյուպատոսական շրջանում ընդգրկվելու են Պրովանս-Ալպ-Կոտ դ՛Ազյուր, Լանգեդոկ- Ռուսիյոն, Միդի-Պիրենեյ տարածաշրջանները և Կորսիկան։
Լևոն Հայրապետյան: Տասներորդ գործարարը «Собеседник» հրատարակչության տնօրենների խորհրդի նախագահ, հետխորհրդային երկրներում ամենամեծ հայ բարերար Լևոն Հայրապետյանն է:
Շնորհիվ նրա ֆինանսական աջակցության` Արցախում կազմակերպվել էր աննախադեպ միջոցառում, որի ընթացքում ամուսանացան 700 զույգ:
Լևոն Հայրապետյանը հիմնել է հատուկ հիմնադրամ, որն աջակցում է Արցախի երիտասարդ ընտանիքներին:
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project Signed
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams
First Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream Launched
Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine
Rate.Trading. New Digital Culture of Currency Exchange
Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with Forbes
Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 
A Birthday in Italy with Unibank
Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17
Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH
Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner
IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17
New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom
35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its Customers
Business and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Afeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program
Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership
“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attack
Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference 
BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 
Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations
Unibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6%
Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026
Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation
Unibank Joins the Armenian Solar Energy Association
The Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of Yerevan
Ameriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking Awards
Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for Children
Unibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%
Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria
A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old Yerevan
Converse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference
Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference
You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a Reality
Rate.Trading: Currency Exchange on a New Digital Platform
Idram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects
Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation
