Yerevan, 12.March.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Հայ-թուրքական «հարաբերությունների» ծանր փորձությունը․ «Փաստ»

POLITICS
Կիսվել

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

1991 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Թուրքիայի Հանրապետությունը պաշտոնապես ճանաչել է Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը, սակայն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև այդպես էլ չեն հաստատվել դիվանագիտական հարաբերություններ: Ավելին՝ 1993 թվականից մինչ օրս Թուրքիան փակ է պահում Հայաստանի հետ սահմանը։ Ու այս տարիների ընթացքում երկու հարևան երկրների հարաբերությունները կարգավորելու մի քանի փորձեր են եղել։ Դրանցից ամենահայտնին 2009 թվականի «ֆուտբոլային դիվանագիտությունը» և դրա արդյունքում ստորագրված Ցյուրիխյան արձանագրություններն էին, որի շրջանակներում երկու երկրները պետք է հարաբերությունները կարգավորեին առանց նախապայմանների։

Բայց Թուրքիան, իր սովորության համաձայն, ոչ միայն հրաժարվեց վավերացնել արձանագրություններն, այլև փորձեց տարբեր նախապայմաններ առաջ քաշել։ Արդյունքում Հայաստանի ու Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորման այս փորձը ձախողվեց։ Ու դա տեղի ունեցավ այն պայմաններում, երբ միջնորդի դերում էին հանդես գալիս Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան ու ԵՄ-ն, իսկ մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանը Արցախի հարցում հաղթողի դիրքերից էր ներկայանում։ Իսկ ահա 2021 թվականի վերջից սկսվել է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հաջորդ փորձը, երբ կողմերն այդ նպատակին հասնելու համար որոշեցին նշանակել հատուկ բանագնացներ։ Հետաքրքրական է, որ հարաբերությունները կարգավորելու ուղղությամբ որոշ քայլեր կատարվեցին։ Օրինակ՝ 2022 թվականի հուլիսի 1-ին Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչները Վիեննայում պայմանավորվածություն ձեռք բերեցին հնարավոր ամենասեղմ ժամկետներում ապահովել Հայաստան-Թուրքիա ցամաքային սահմանը հատելու հնարավորություն՝ այդ երկրներ այցելող երրորդ երկրների քաղաքացիների համար:

2023 թվականի հունվարի 6-ին թուրքական կողմը տեղեկացրեց, որ վերացվել են երկու երկրների միջև ուղիղ օդային բեռնափոխադրումներ իրականացնելու բոլոր խոչընդոտները։ Իսկ փետրվարին Թուրքիայում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժից հետո Հայաստանը ոչ միայն փրկարարներ ուղարկեց աղետի գոտի, այլև հայկական բեռնատարները շրջափակումից ի վեր առաջին անգամ, հատելով հայ-թուրքական սահմանը, հումանիտար օգնություն տեղափոխեցին դեպի Թուրքիա։ Այս իրադարձությունների ֆոնին թվում էր, թե հայ-թուրքական հարաբերությունների վերջնական կարգավորումն ընդամենը ժամանակի հարց է։ Իսկ ՀՀ իշխանություններն էլ անընդհատ ոգևորություն էին առաջացնում՝ նշելով, թե Թուրքիան այլևս պատճառ չունի Հայաստանի հետ սահմանը փակ պահելու։ Բայց այն հանգամանքը, որ մինչ այժմ Անկարան չի բացել Հայաստանի հետ սահմանը, վկայում է այն մասին, որ Թուրքիան ոչ թե ցանկություն ունի Հայաստանի հետ ուղղակի հարաբերությունները կարգավորելու, այլև ձգտում է հասնել իր կողմից առաջ քաշվող նախապայմանների իրականացմանը։

Անկարան ներկա պայմաններում օգտվում է առիթից, որ Արցախյան պատերազմում Հայաստանը պարտվել է ու թուլացած դիրքերից է հանդես գալիս, իսկ մյուս կողմից էլ՝ Հայաստանի հետ բանակցում է առանց միջնորդների, որոնք կարող էին մեղմացնել Հայաստանի վրա թուրքական ճնշումը։ Ու դեռ շատ մեծ հարց է՝ եթե Հայաստանն իրագործի այդ նախապայմանները կամ որոշակի զիջումների գնա, դրանց չեն հետևի՞ այլ նախապայմաններ։ Այսինքն, իրականում սա ավելի շատ հռետորական հարց է... Օրինակ՝ Թուրքիան բացահայտ կերպով Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումը ներկայում կապում է Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների կարգավորման հետ։ Բայց ժամանակի ընթացքում նոր պահանջներ են ի հայտ գալիս։ Եվ վերջերս հայ վրիժառուներին նվիրված «Նեմեսիս» արձանի տեղադրումը Երևանում լուրջ փորձություն է դարձել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման ջանքերի համար։

Պաշտոնական Անկարան և Բաքուն դատապարտեցին Երևանում հուշակոթողի տեղադրումը: Այդ պատրվակով Թուրքիան նույնիսկ փակեց իր օդային տարածքը հայկական ավիաընկերությունների ինքնաթիռների համար, որոնք թռչում են երրորդ երկրներ։ Ավելին՝ Թուրքիայի արտգործնախարար Չավուշօղլուն հայտարարեց, որ եթե արձանը չհանվի, ոչ միայն քայլեր չեն ձեռնարկվի Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ, դեռ մի բան էլ պատասխան միջոցներ կձեռնարկեն։ Հասկանալի է, որ այդ պատասխան քայլերը կարող են լինել պատժամիջոցների կամ այլ թշնամական գործողությունների տեսքով։ Այս իրողությունը ցույց է տալիս, որ Թուրքիան ուղղակի առիթ է փնտրում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման փորձը ձախողելու և քիչ թե շատ ձեռք բերված պայմանավորվածությունները փլուզելու ուղղությամբ։ Դրա համար էլ այս անգամ օգտագործվում է հուշարձանի թեման, վաղը նույն կերպ թուրքական կողմը կարող է պահանջել ապամոնտաժել Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշահամալիրները։ Այսինքն, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման այս փորձն ի սկզբանե ձախողված է՝ ի հեճուկս ՀՀ իշխանությունների՝ սահմանը բացված տեսնելու վարդագույն ակնկալիքների։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Կիսվել
Timeline
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGOIDBank’s Nor Nork branch has reopenedOn the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situationWhen CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in Armenia
All Timeline »
Most Popular
1 AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Yea... 2 Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora 3 In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms 4 UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK 5 New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
Poll