Yerevan, 31.May.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Հանգամանքների վրակառուցված տնտեսությունները երկարաժամկետ հեռանկարում ապագա չունեն․ «Փաստ»

ECONOMICS
Կիսվել

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ըստ պաշտոնական տվյալների, 2022 թվականին Հայաստանում արձանագրվել է 12,6 տոկոս տնտեսական աճ, իսկ այս տարվա առաջին եռամսյակում, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ, 12,1 տոկոս։ Ինչ խոսք, պետք է ընդունել, որ տպավորիչ ցուցանիշներ են, ու պատահական չէ, որ իշխանությունների համար սա դարձել է գլուխ գովալու նոր առիթ։ Դե, դրա համար ավելի ուժգին պատճառ էլ կա. նույնիսկ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի նիստում նշեց, թե ԵԱՏՄ երկրներին դժվար կլինի հասնել Հայաստանի աճի ցուցանիշներին։ Բայց... Այստեղ շատ կարևոր է երկու գործոն՝ այդ աճի կառուցվածքն ու առկա ռիսկերը, որոնք ՀՀ իշխանությունները, «կուրացած» շլացնող թվերից, պարզապես աչքաթող են անում կամ ուղղակի չնկատելու են տալիս։

Նախ՝ խնդիրն այն է, որ աճի տեմպը բոլորովին էլ պայմանավորված չէ հայաստանյան արտադրանքի արտահանման ավելացմամբ։ Այդ դեպքում կարող է հարց ծագել, թե ինչպե՞ս է Հայաստանը մի քանի անգամ ավելացրել արտահանումը դեպի ԵԱՏՄ երկրներ։ Պատասխանը շատ պարզ է. Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների պայմաններում Հայաստանը որպես տարանցիկ ուղի է ծառայում արևմտյան երկրներից դեպի Ռուսաստան ապրանքների հոսքի համար։ Պատահական չէ, որ արևմտյան պետություններից Հայաստան են ներկրվել մեծ քանակությամբ մեքենաներ, մեխանիզմներ և սարքավորումներ, որոնք հետո թանկ գներով վերաարտահանվել են դեպի ռուսական շուկա։ Քանի որ արևմտյան ծագում ունեցող բազմաթիվ ընկերություններ դուրս են եկել ռուսական շուկայից ու փակել իրենց գրասենյակները, ապա այդ ընկերությունների արտադրանքը Ռուսաստան մուտք է գործում միջնորդավորված ձևով։

Օրինակ՝ արևմտյան հայտնի ընկերությունների մեքենաները կամ մյուս արտադրանքը նախ ներկրվում են Հայաստան, ապա մեր երկրից էլ՝ դեպի Ռուսաստան։ Ու այսպիսով Հայաստանից դեպի Ռուսաստան արտահանումը մեծապես աճում է։ Մյուս կողմից էլ՝ արդեն ավանդաբար ՀՀ տնտեսության մեջ սկսել է մեծ մասնաբաժին կազմել խաղամոլությունը։ Իշխանությունները ցույց են տալիս, թե իբր պայքարում են խաղամոլության դեմ, որոշակի գովազդներ են արգելում, սահմանափակում են կանխիկով խաղադրույքների իրականացումը, սակայն դրանից խաղամոլության ցուցանիշները չեն նվազում։ Բացի այդ, Հայաստանի տնտեսական աճի կառուցվածքում էական մաս են կազմում մի կողմից՝ տրանսֆերտների ավելացումը, մյուս կողմից էլ՝ ծառայությունների և բանկային հատվածի աճը, որոնք մեծ թվով ռուսաստանցիների՝ Հայաստան ժամանելու արդյունք են։ Մեծ հաշվով, Հայաստանի տնտեսությունն աճել է ռուս-ուկրաինական պատերազմի հաշվին։ Ներկա պայմաններում, երբ նույնիսկ մեծ ռեսուրսներ ու նավթ ունեցող երկրները իրենց հույսը չեն դնում ռեսուրսների ու արտաքին գործոնների վրա՝ փորձելով ձևավորել ներքին արտադրական ներուժ, Հայաստանի տնտեսության ապագան լիովին կախման մեջ է հայտնվել արտաքին զարգացումներից։

Այնինչ, Ուկրաինայում ընթացող պատերազմից արդեն մեկ տարի ու երեք ամիս ժամանակ է անցել, իսկ այդ ժամանակահատվածը բավարար էր, որ երկիր մտած գումարները պայմաններ ստեղծեին ներքին տնտեսական հզորությունների ավելացման ու հայկական արտադրության խթանման համար, բայց այդ գումարներն ինչպես մուտք են գործում, այնպես էլ հեռանում են։ Եվ եթե Հայաստանն ինչ-որ պարագայում հայտնվի պատժամիջոցների տակ, ապա այն ռուսաստանցիները, որոնք հաշիվներ էին բացել ՀՀ բանկերում ու Հայաստանի տարածքից էին գործունեություն իրականացնում, կարող են իրենց հաշիվները փակել ու այլ երկրներ տեղափոխել։ Գումարների մեծ հոսքերը դեռևս չեն նշանակում ավտոմատ դրանց կապիտալիզացում։ Մինչև այս պահը Հայաստանի տնտեսությունն ի վիճակի չէ մարսել առկա ֆինանսական մուտքերը, իսկ դա գումարների արտահոսքի պարագայում կարող է ծանրագույն հետևանքների հանգեցնել։

Օրինակ՝ եթե ներկա պայմաններում առաջանցիկ տեմպերով շինարարությունն աճում է, ապա այն կարող է ուղղակի կանգնել, երբ գումարները սկսեն արտահոսել Հայաստանից։ Այս պարագայում ընդհանրապես դժվար է ասել, թե Հայաստանի տնտեսության երկնիշ աճի տեմպը ինչքան կարող է շարունակվել, բայց միանշանակ է, որ այն շատ երկար տևել չի կարող, քանի որ մեծապես կախված է արտաքին հանգամանքներից, իսկ այդ հանգամանքները շատ արագ, որոշ դեպքերում նույնիսկ կտրուկ փոփոխվում են։ Այս ամենը նշանակում է, որ ինչ-որ մի պահից մեր աննախադեպ աճը կարող է գահավիժել, անգամ խուճապի պատճառ դառնալ, եթե չասենք ավելին։ Ներկա իրավիճակում դեռևս պայմաններ կան գրանցվող աճը երկարաժամկետ զարգացման հիմք դարձնելու համար, բայց ոչինչ չի արվում այս ուղղությամբ։ Իշխանությունների հույսը միայն այն է, որ ՀՀ տնտեսության նկատմամբ բախտը բարեհաճ գտնվի։ Բայց փորձը ցույց է տալիս, որ բախտի ու հանգամանքների վրա կառուցված տնտեսությունները երկարաժամկետ հեռանկարում ապագա չունեն։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Կիսվել
Timeline
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian championWith IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yield
All Timeline »
Most Popular
1 Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate 2 IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026 3 Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 4 Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference 5 “We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network upd...
Poll