Yerevan, 02.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Դիվանագիտական, արարողակարգային ուղերձներն ու հեռուն գնացող հավակնությունները․ «Փաստ»

POLITICS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Իշխանամերձ շրջանակները տարածում են, ոմանք էլ հավատում են, որ եթե Փաշինյանին հրավիրեցին Թուրքիայի նախագահի պաշտոնում վերընտրված Էրդողանի երդմնակալությանը, նա էլ գնաց, ուրեմն Թուրքիայի դիրքորոշման մեջ որոշակի փոփոխություններ են տեղի ունենալու։ Ինչպիսի պրիմիտիվ քարոզչահնարք: Իրականում այս ամենը որևէ ձևով չի մեղմելու Հայաստանի նկատմամբ Անկարայի կոշտ դիրքորոշումը։ Նույնիսկ արարողակարգային ուղերձներով Էրդողանը ցույց տվեց, որ Անկարան միշտ Բաքվի կողքին է։ Ըստ փորձառու դիվանագետների, հետաքրքիրն այն է, որ Փաշինյանին հատուկ Ալիևի հետևի նստարանին էին նստեցրել, ինչը խորհրդանշականորեն դիտարկվում է, թե իրենք ակնկալում են, որ Հայաստանը կատարի Ադրբեջանի պահանջները։

Ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ երդմնակալության արարողության ժամանակ Ալիևն ու իր կինը նստած էին հենց Էրդողանի ու նրա կնոջ կողքին։ Իսկ այս հանգամանքը ցույց է տալիս երկու երկրների ղեկավարների հարաբերությունների ջերմությունը։ Իսկ այն, որ առաջին անգամ ՀՀ ղեկավարը գնաց մասնակցելու Թուրքիայի նախագահի երդմնակալությանը, նաև նշանակում է, որ թուրքական կողմն այդքան մեծ ազդեցություն ունի, որպեսզի հասնի ՀՀ վարչապետի պաշտոնն զբաղեցնող անձի մասնակցության ապահովմանը։ Օրինակ՝ ՌԴ նախագահ Պուտինը ևս հրավիրված էր, սակայն նրա փոխարեն մեկնեց Պետդումայի խոսնակը։

Ընդհանուր առմամբ, Էրդողանի երդմնակալության մասնակիցների ներկայացուցչականությունը բավական մեծ էր, մասնակցում էին ավելի քան 80 երկրների ներկայացուցիչներ։ Պետք է նաև ուշադրություն դարձնել այն իրողությանը, որ արարողության շրջանակներում կարճատև զրույց տեղի ունեցավ Փաշինյանի ու Ալիևի միջև, ինչը համապատասխանում է Թուրքիայի այն ցակություններին, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև բանակցությունների հարթակ դառնա և ներկայանա որպես միջնորդող կողմ։ Մյուս կողմից՝ Էրդողանի վերընտրությունը նշանակում է Թուրքիայի ծավալապաշտական քաղաքականության շարունակություն։ Հարավային Կովկասում Թուրքիայի ազդեցությունը շատ է ուժեղացել, և եթե հանկարծ Թուրքիան, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքով» կապվի Ադրբեջանի հետ, ու Հայաստանի հետ սահմանն էլ բացվի, ապա միանշանակ է, որ Հայաստանը ևս շուտով կարող է ամբողջությամբ թուրքական ազդեցության տակ հայտնվել։

Մեր տարածաշրջանի համար սա նոր իրականություն է, քանի որ Հարավային Կովկասն ավանդաբար եղել է Ռուսաստանի ազդեցության գոտին։ Իսկ ներկա պայմաններում, երբ հայկական կողմը պարտված ու թուլացած վիճակում է, իսկ Ռուսաստանն էլ բավարար ջանքեր չի գործադրում իր դաշնակցին աջակցելու համար, աշխարհաքաղաքական կշեռքի նժարը թեքվում է ոչ հօգուտ Ռուսաստանի։ Այս տեմպերով ընթացքի դեպքում մի օր էլ կարող է ուղղակի դրվել ՀՀ-ից ՌԴ ռազմաբազայի դուրս բերման հարցը, երբ Երևանը նվաստացուցիչ պայմանագրեր ստորագրի Անկարայի և Բաքվի հետ ու դրանով կարգավորի հարաբերությունները։ Տեսնում ենք, թե Թուրքիայի աջակցության արդյունքում Բաքուն ինչպիսի ահռելի պահանջներ է ներկայացնում։

Մի կողմից՝ Բաքվից հավակնություններ ունեն Հայաստանի նկատմամբ՝ այն ներկայացնելով Արևմտյան Ադրբեջանի անվան ներքո, մյուս կողմից էլ լուրջ հավակնություններ են ցուցաբերում Իրանի նկատմամբ՝ խաղարկելով իրանական Ադրբեջանի կամ Հարավային Ադրբեջանի թեման։ Եվ որևէ երաշխիք չկա, որ որոշ ժամանակ անց ավելի շատ հզորանալու և առաջխաղացում արձանագրելու դեպքում Ադրբեջանն ու Թուրքիան պահանջներ չեն ներկայացնի հիմա էլ Ռուսաստանի՝ կոնկրետ Հյուսիսային Կովկասի՝ մահմեդականներով բնակեցված շրջանների նկատմամբ։ Նրանք նույն կերպ կարող են «Հյուսիսային Ադրբեջանի համայնք» ձևավորել, հայտարարել, թե դա եղել է իրենց պատմական տարածքը, ինչպես հիմա անում է Թուրքիան Ղրիմի դեպքում՝ բարձրացնելով այնտեղ ապրող թաթարների հարցը, ու Ռուսաստանից պահանջել, այսպես կոչված, «Հյուսիսային Ադրբեջանը»։

Այնպես որ, Ռուսաստանն իսկապես անհանգստանալու առիթ ունի։ Կենտրոնացած լինելով ուկրաինական ուղղությամբ ընթացող զարգացումների վրա՝ Մոսկվան փորձում է նաև Հայաստանի հարցում զիջումներ կատարելու հաշվին Թուրքիային հետ պահել Արևմտյան ուղեգծին միանալուց։ Բայց պետք է հաշվի առնել, որ այդ երկիրը երբեք չի կարող լինել Ռուսաստանի մշտական դաշնակիցը, քանի որ այն ՆԱՏՕ-ի ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամ է, ու բազմաթիվ հարցերում ՌԴ-ի ու Թուրքիայի պատկերացումներն ուղղակի չեն համապատասխանում միմյանց։

Որպես օրինակ հիշենք, որ Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիր Աթաթուրքը հեղափոխությունը տարածելու անվան ներքո մեծապես օգտվեց բոլշևիկների օգնությունից ու հարձակումներ ձեռնարկեց հույների ու հայերի դեմ՝ զավթելով նրանց տարածքները, իսկ երբ Ռուսաստանն արդեն իրեն պետք չէր, կտրուկ անցում կատարեց դեպի Արևմուտք։ Այնպես որ, ՌԴ ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը պետք է հաշվի առնի նաև անցյալի դասերը և իր դաշնակցին միայնակ չթողնի, մանավանդ որ ՌԴ-ից հայտարարություններ են հնչում, թե իրենք մտադիր չեն հեռանալ տարածաշրջանից։ Իսկ միայն հայտարարությունները բավարար չեն:

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice