Ի՞նչ կապ ունի «ֆուտբոլկան»... ֆուտբոլի հետ․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մեր ամբողջ մոլորակի վրա դժվար թե հնարավոր լինի հանդիպել մի մարդու, անկախ տարիքից, որն իր զգեստապահարանում չունենա «ֆուտբոլկա»՝ տրիկոտաժե մարզական շապիկ: Ոմանց համար դրանք պարտադիր պայման են առօրյա ոճի համար: Բայց, ինչպես մեզ շրջապատող բոլոր իրերը, մեզանից շատերը պարզապես չգիտեն, թե այդ շապիկը ստեղծման ինչպիսի պատմություն ունի: Ավելին, գուցե մտքներովս էլ չի անցել՝ իմանալ այդ մասին: Այնինչ, նման պատմությունները հաճախ չափազանց ուշագրավ են: 20-րդ դարի կեսերից սկսած «ֆուտբոլկաները», որոնք բնութագրվում են պարզությամբ, կիրառման բազմակողմանիությամբ և հարմարավետությամբ, ամուր կերպով հաստատվել են հագուստի տեսականու մեջ, ընդ որում՝ նրանց վրա չեն ազդում նորաձևության, ժամանակի և մրցակցության փոփոխությունները:

Նշենք, որ այս շապիկի հենց «ֆուտբոլկա» անվանումն է մտել հատկապես հետխորհրդային տարածքի երկրների բնակչության բառապաշար, բայց, ըստ էության, այդ հագուստը ոչ մի կապ չի ունեցել ֆուտբոլի հետ: Այս հագուստը հայտնվել է Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին ամերիկացիների ձեռնարկատիրական ոգու շնորհիվ: Պենտագոնը զինվորական համազգեստի հետ կապված խնդիրներ է ունեցել 1941 թվականին, երբ տեղի է ունեցել ճապոնացիների հարձակումը Պերլ Հարբորի վրա: Բանն այն է, որ այդ ժամանակ բանակ է զորակոչվել 11 միլիոն նորակոչիկ: Ամերիկացիների ուշադրությունը գրավել է թեթև բամբակյա սպիտակեղենը, որը հագնում էին եվրոպացի զինվորները: Առանց երկար մտածելու, նրանք որոշել են բարելավել այն. արդյունքում ստացվել է տրիկոտաժե բամբակյա վերնաշապիկ, որն ունի կլոր օձիք և կարճ թևեր:

Խաղաղ օվկիանոսում նավարկող նավերի նավաստիները կարող էին այդ վերնաշապիկները կրել որպես արտաքին հագուստ, իսկ մայրցամաքում, որտեղ կլիման ավելի ցուրտ էր, այն սկսել են օգտագործել որպես ներքնազգեստ: Բանակի այդ ներքնաշապիկի պաշտոնական անվանումը եղել է t-shirt (T- աձև): «Ֆուտբոլկա» հայտնի անվան տակ այն Խորհրդային Միությունում հայտնվել է որպես սպորտային հագուստ և դարձել ոչ միայն ֆուտբոլային համազգեստի տարր, այլ նաև պաշտամունքի առարկա թե՛ խաղացողների, թե՛ երկրպագուների համար: «Ֆուտբոլկան», նաև շնորհիվ ամերիկացիների, ավելի ճիշտ՝ ամերիկյան կինոյի աստղերի, դարձել է «նորաձև հագուստ»: Նման զգեստով դերասանները սկսել են հաճախակի հայտնվել կինոէկրաններին և նման կերպ նպաստել են այդ շապիկների արագ զանգվածային առաջխաղացմանը:

Պատմության մեջ առաջին «ֆուտբոլկաները» եղել են բացառապես սպիտակ, բայց շուտով ամերիկյան բանակում արմատավորվել է նրանց վրա կա՛մ ռազմաբազայի անունը, կա՛մ նավի անունը գրելու սովորույթ: 1960-ականները նշանավորվել են որպես «ֆուտբոլկաները» նկարազարդելու դարաշրջան: Երիտասարդներն սկսել են իրենց կրքերն ու պաշտամունքային երևույթները արտահայտել շապիկի վրա՝ այն դարձնելով ըմբոստության խորհրդանիշ: Հիմա էլ այդ ամենը շարունակվում է: «Ֆուտբոլկա» վերնաշապիկը ոչ միայն էժան և հարմարավետ հագուստ է, այլ արդեն նաև տեքստիլ արվեստի գործ է. դրանք արդեն արտադրվում են բամբակյա գործվածքների ստացման ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիաներով:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում