Այսօրվա մեր քաղած պտուղները Անդրանիկ Մարգարյանի ցանած սերմերն են. Սմբատ Լպուտյան

Հունվարի 8-16-ը Հայաստանի Շախմատի ակադեմիայում անցկացվում է Անդրանիկ Մարգարյանին նվիրված 6-րդ հուշամրցաշարը՝ շվեյցարական եւ շրջանային մրցակարգերով: Հուշամրցաշարը մասնակիցների թվի եւ կարգի առումով տարեցտարի ռեկորդներ է գրանցում:

Շվեյցարական մրցաշարին մասնակցում են Հայաստանի եւ Վրաստանի մինչեւ 18 տարեկան ավելի քան 750 պատանիներ եւ աղջիկներ: Շրջանային մրցաշարի մասնակիցներն են միջազգային գրոսմայստեր Օլեքսանդր Բորտնիկը Ուկրաինայից, միջազգային վարպետներ Մաքսիմ Չիգաեւն ու Դավիթ Պառավյանը Ռուսաստանից, միջազգային վարպետ Ամին Տաբատաբայը Իրանից, միջազգային գրոսմայստեր Տիգրան Քոթանջյանն ու Գեւորգ Հարությունյանը, միջազգային վարպետներ Տիգրան Կ. Հարությունյանն ու Տիգրան Ս. Պետրոսյանը, ՖԻԴԵ-ի վարպետներ Դավիթ Շահինյանն ու Հայկ Մարտիրոսյանը՝ Հայաստանից:

Ներկայացնում ենք Հայաստանի Շախմատի ֆեդերացիայի փոխնախագահ, Շախմատի ակադեմիայի նախագահ Սմբատ Լպուտյանի հետ մեր զրույցը Անդրանիկ Մարգարյանի հուշամրցաշարի վերաբերյալ:

- Պարոն Լպուտյան, թեեւ մրցաշարը նվիրված է Հայաստանի երրորդ Հանրապետության ամենանշանավոր պետական գործիչներից մեկին՝ Անդրանիկ Մարգարյանին, բայց վաղուց այլեւս զուտ հանրապետական նշանակության միջոցառում չէ: Բավականին ուժեղ շախմատիստներ են մասնակցում: Միգուցե մեր զրույցն սկսենք մրցաշարի մարզական նշանակությունից:

- Այնուամենայնիվ, ես իմ խոսքը կսկսեմ հենց Անդրանիկ Մարգարյանի մասին, այնուհետեւ կանցնեմ մրցաշարի մարզական կողմին: Եթե չլիներ Անդրանիկ Մարգարյանը, այս մրցաշարը չէր լինի:

Ես նկատի ունեմ, որ այսօրվա մեր պայմանները, որոնք թույլ են տալիս անցկացնել նման խոշոր մրցաշար, հենց շնորհիվ Անդրանիկ Մարգարյանի է: Ես շատ ուրախ եմ, որ այն, ինչ մենք միասին մտածում էինք շախմատի ոլորտում մեր ապագայի կերտման ընթացքում, այսօր իրականություն է: Ամեն դեպքում, Մարգարյանը շատ յուրօրինակ պետական այր էր: Այսօրվա պտուղները նրա ցանած սերմերն են, ինչի մասին շատերը տեղյակ էլ չեն:

2002 թվականին Շախմատի ակադեմիան բացվեց հենց Անդրանիկ Մարգարյանի շնորհիվ: Կար պահ, որ շատ դժվարությունների առաջ էինք կանգնած: 1994 թվականից սկսել ենք ակադեմիա հիմնելու խոսակցությունները: Սկսած Լեւոն Տեր-Պետրոսյանից, բոլոր նախագահների, վարչապետների հետ այս հարցը քննարկել ենք:

Բոլորն էլ հասկանում էին սրա կարևորությունը, բայց քայլեր կատարեց Անդրանիկ Մարգարյանը: Այս շենքի կառուցման ընթացքում Անդրանիկ Մարգարյանը անգամ կիրակի օրերին գալիս էր շինարարական աշխատանքներն իր աչքով տեսնելու: Նա մեծ սիրով էր հետեւում այս ամենի ընթացքին: Ինչ վերաբերում է մարզական կողմին, ապա սա երեւույթ է: Մասնակիցների թիվը 763 է: Սա ռեկորդային թիվ է նույնիսկ մեծ երկրների համար:

Մեծ երկրներում, որտեղ միլիոնավոր մարդիկ են ապրում, երբ անցկացվում է Եվրոպայի առաջնությունը, մրցաշարերի ժամանակ լինում է 1000-1300 երեխա, իսկ մեր փոքր երկրում նման թիվն իսկապես ռեկորդային է: Սա, կարելի է ասել, որ շախմատային մեծ տոն է: Թեեւ ամեն տարի խստացնում ենք մասնակցության պայմանները երեխաների համար, երեխաների թիվն ավելանում է տարեցտարի:

Երբ մենք կառուցեցինք Շախմատի ակադեմիան, հանրապետության նախագահի հետ մտանք դահլիճ, հարցրեց՝ Սմբատ, ինչու այսքան մեծ: Պատասխանեցի, թե կարծում եմ, որ սա մի քանի տարի անց փոքր կթվա: Եվ այդ օրը եկավ:

Այսօր մեկ մեծ դահլիճը բավական չէ մասնակիցների համար եւ տրամադրել ենք եւս մի քանի փոքր դահլիճներ: Մի քանի տարուց մենք չենք կարողանա ապահովել մրցաշարի ընթացքը: Այստեղ եկել են Հայաստանի ամենահեռավոր շրջաններից: Սա է մեր զարգացման ընթացքը:

- Մրցաշարին մասնակցում են բավական բարձր կարգ ունեցող շախմատիստներ՝ ընդհուպ մինչեւ միջազգային գրոսմայստերներ, որոնք հեռանկարային մարզիկներ են: Դա վկայում է այն մասին, որ մրցաշարը շատ բարձր կարգ ունի:

- Նրանք պատանի շախմատիստներ են, բայց տիտղոսներ նվաճած, աշխարհի եւ Եվրոպայի չեմպիոններ: Կցանկանայի, որ հետագա տարիներին նույնպես նման ուժեղ կազմը պահպանվեր, որն այնքան էլ հեշտ չէ: Սա գուցե 9-րդ կամ 10-րդ կարգի մրցաշար է, բայց այդ շախմատիստներն իրենց պոտենցիալով աշխարհի ապագա ուժեղագույն շախմատիստներն են:

- Դժվա՞ր չէ նման բարձր կարգի շախմատիստներին ներգրավել այս մրցաշարին:

- Այո՛, դժվար է: Իրականում բոլորն էլ չեմպիոններ են: Որքան մրցանակային ֆոնդը բարձր է, որքան պայմանները լավ լինեն, այնքան ավելի հեշտ է լինում կազմ հավաքելը: Բայց ինչ որ կա, արդեն վատ չէ:

Զրուցեց Գագիկ Աղբալյանը