Մերձավոր Արևելքում «խաղաղության» գրավականը կարող է լինել միայն անկախ Պաղեստինի ստեղծումը
ANALYSISՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտությունում կան բազմաթիվ մութ «կետեր», որոնք կարող են տարօրինակ թվալ կողմնակի դիտորդի համար: Բայց կա մեկ անվիճելի փաստ՝ դա խելահեղ փոխադարձ ատելությունն է։
Տվյալ դեպքում մեզ հայերիս համար պաղեստինա-իսրայելական հակամարտությունը հետաքրքիր է ոչ միայն երկու էթնիկ միավորների (պաղեստինցիներ և իսրայելցիներ, հայեր և թուրքեր-ադրբեջանցիներ) միջև փոխադարձ ատելության որոշակի «նմանության» տեսանկյունից, այլև պաղեստինցիներին` Իսրայելին «ինտեգրելու» փորձերի տեսանկյունից։
Միանգամից նշենք, որ պաղեստինցիների ինտեգրումն Իսրայելի իրավական, սոցիալական և քաղաքական դաշտում երկար տարիների պատմություն ունի։
Իսրայել պետությունն ավելի քան երկու տասնյակ միլիարդ դոլար է ներդրել իսրայելական հասարակության մեջ պաղեստինցիների ինտեգրման նախագծում, պաղեստինցիներին տրամադրել է սոցիալական և մշակութային երաշխիքների ամենալայն ընտրություն, բայց միևնույն ժամանակ` Իսրայելում պաղեստինցիները, առնվազն մտավոր մակարդակում, ընկալվում էին որպես իսրայելական հասարակության թշնամանքի տարր:
Պաղեստինցիներն իրենց հերթին իսրայելցիներին համարել և համարում են օկուպանտ ՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։
Հայերի և թուրքերի միջև փոխադարձ մերժման սրությունը նման է և ոչ մի կերպ չի կարող վերացվել փոխադարձ համակեցության ժողովրդավարական կամ սոցիալական երաշխիքների ստանդարտ հավաքածուներով։
Հաճախ հայերին և ադրբեջանցիներին բերում են ֆրանսիացիների և գերմանացիների օրինակները՝ պնդելով, որ ընդհուպ մինչև 20-րդ դարի սկիզբն այդ ժողովուրդների փոխադարձ ատելությունն շատ բարձր մակարդակի էր, բայց հիմա նրանք ապրում են հոգով-սրտով, և նույնիսկ 20-րդ դարի երկու համաշխարհային պատերազմները չկարողացան կոտրել այդ ժողովուրդների միջև հանդուրժողականության գործընթացները։
Բայց անգլիացիների և ֆրանսիացիների, նորվեգացիների և շվեդների կամ լեհերի և ուկրաինացիների օրինակներն արմատապես սխալ են, քանի որ կա երկու գործոն:
Ժողովուրդները, որոնք հարյուրամյակներ շարունակ ապրել են մեկ մշակութային և պատմական ընդհանրության մեջ, կարող են գոյակցել մեկ քաղաքական կազմավորման մեջ, իսկ տարբեր ժողովուրդները, որոնք գրեթե զուրկ են ընդհանուր կապող պատմական «թելերից», ինչպես հրեաները, պաղեստինցիները և հայերը` թուրք-ադրբեջանցիների հետ, չեն կարող։ Հայերի և ադրբեջանցիների դեպքում բերվում է նաև ԽՍՀՄ տարիներին համատեղ գոյակցության փաստը։
Եվ այստեղ օրինակն ավելի քան ոչ կոռեկտ է, քանի որ ԽՍՀՄ տարիներին մեկ քաղաքական կառույցի ձևաչափով «խաղաղ գոյակցության» գրավականը ապահովվում էր բացառապես Խորհրդային Միության հսկա ռեպրեսիվ ապարատի հաշվին, որը առաջնորդվում էր «ժողովուրդների բարեկամության» հայեցակարգի շրջանակներից դուրս ցանկացած շփում ճնշելու համար։
Եվ ամենակարևորը, ֆրանսիացիները երբեք գերմանացիների տոտալ ոչնչացման խնդիր չեն դրել և հակառակը։ Իսկ ահա թուրքերի և ադրբեջանցիների համար հայերը եղել են, կան և կլինեն օտար, թյուրքական տարրի ոչնչացման օբյեկտ։ Մոտավորապես նույն իրավիճակն է պաղեստինցիների և հրեաների հարաբերություններում։
Այնպես որ այս գործոնների խորքային ուսումնասիրությունը շատ ցայտուն ցույց է տալիս, որ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում «խաղաղության» գրավականը ոչ թե անտագոնիստական ազգային միավորումների (հայեր և ադրբեջանցիներ- թուրքեր) միջև «խաղաղ գոյակցության» մասին տարբեր եվրոընկերների ապուշ պոստուլատներն են, այլ Արցախ/Հայաստան և թուրք֊ադրբեջանական ուժերի ռազմատնտեսական հավասարակշռությունը միմյանց հետ։
Ինչպես պաղեստինցիների և հրեաների դեպքում, Մերձավոր Արևելքում «խաղաղության» գրավականը կարող է լինել միայն լիարժեք անկախ Պաղեստինի ստեղծումը:
Երկրներն ու ժողովուրդները տարբեր են, իսկ խնդիրները, հարցերն ու լուծման ուղիները` նույնը։
Արման Աբովյան
Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank
Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by Euromoney
Ucom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori
Unibank to Raffle a Trip to Italy
Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season
My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July
Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
IDBank warns of scam calls impersonating pension funds
A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 
Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank
Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds
From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped Up
The Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia
Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank
Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank
Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
"Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan
Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet
AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders
Business registration is now available at Unibank
Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards
AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers
Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run.
Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
