Գեղեցկության գրավակա՞ն, ֆունկցիոնալ միջո՞ց, թե՞ ընդհուպ մահ պատճառող տանջանքի «գործիք»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Կորսետը հագուստի հնագույն տարր է, որն օգնում է ստեղծել մարմնի բարակ ուրվագիծ, թաքցնել կազմվածքի թերությունները և ընդգծել կնոջ կրծքավանդակը: Իր գոյության դարերի ընթացքում կորսետը զարդարանքի միջոցից վերածվել է տանջանքի գործիքի։ Բոլոր ժամանակներում իդեալական է համարվել կանացի բարակ գոտկատեղը, և տարբեր դարաշրջանների ու երկրների կանայք կորսետներ են օգտագործել մարմնին լավ տեսք տալու համար։ Գեղեցկության իդեալի փոփոխության հետ փոխվել է նաև կորսետի ձևը։ Այն կա՛մ նեղ էր՝ գոտու նման, կա՛մ էլ հասնում էր երեսուն սանտիմետր լայնության։ Որոշակի ժամանակ այն օգտագործվում էր կրծքի գեղեցկությունն ընդգծելու համար, այլ դեպքերում՝ կրծքերի մեծանալը կանխելու համար։

Դեռ հին ժամանակներում էր սլացիկ կազմվածքը համարվում գեղեցկության չափանիշ, ուստի աղջիկներն իրենց իրանը ամուր կապում էին կաշվե լայն գոտիով։ Այն կատարել է նաև զուտ ֆունկցիոնալ դեր, որպեսզի կրծքերը չխանգարեն սպորտին և պարին։ Կառուցվածքը ընդգծելու համար նման գոտիների մեջ փայտե կամ մետաղական թիթեղներ են կարել։ Կազմվածքին սլացիկություն ավելացնելու համար հին հույն կանայք կրում էին ստրոֆիոններ՝ կաշվե և բրդյա ժապավեններ, որոնք «հագնում» էին և՛ հագուստի տակից, և՛ շորի վրայից։ Իսկ, օրինակ՝ կուրծքը տեսողականորեն մեծացնելու համար հին հռոմեացի աղջիկները գոտի էին կապում անմիջականորեն կրծքի տակ: Վաղ միջնադարում ազատ հագուստին փոխարինելու են եկել կիպ կոստյումները։ Լայնորեն կիրառվում էին հագուստի մեջ մտցված երկաթե և փայտե ձողեր, որոնք ընդգրկում էին կրծքավանդակը և հասնում մինչև որովայնի ստորին հատվածը։

Կառուցվածքն ամրացված էր կողային, հետևի կամ առջևի հատվածում տեղադրված ժանյակներով: Նման հնարքներով շտկվում էին բնական կազմվածքի թերությունները: Նման կիպ ժանյակավոր կորսետը կանանց գայթակղիչ տեսք էր տալիս և ընդգծում մարմնամասերի գեղեցկությունը: Այնուամենայնիվ, այդ առաջին կորսետների բարձր գինը հնարավորություն էր տալիս դրանք օգտագործել միայն հարուստ կանանց։ Գոթական ժամանակաշրջանում կորսետը դարձել է ոչ միայն կանանց, այլ նաև տղամարդկանց հագուստի տարր։ Տղամարդկանց կորսետն օգտագործվել է որպես լրացուցիչ պաշտպանություն թշնամու սրերից և նետերից: Հայտնվել է հատուկ բաճկոն՝ կոլետ, որը ծառայել է որպես պատյան։ Կոլետը մետաղից կամ կաշվից էր և ուներ մինչև ազդրի կեսը հասնող երկարություն։ Երկար ժամանակ այն համարվում էր զուտ տղամարդու հագուստ։

Տղամարդկանց այդպիսի կորսետները հայտնի են 15-րդ և 16-րդ դարերում: Դրանց արտադրության համար օգտագործվել է երկաթ, իսկ կտորով պատված կետի ոսկորը ծառայել է առաձգականություն հաղորդելու համար։ Կանանց կորսետները պատրաստված էին կաշվից, սակայն, որպես հավելում, նրանց մեջ կարվում էին փայտից և մետաղից ձողեր: Նման մետաղական ձողերի վրա հիմնված կորսետներն առաջին անգամ կրել են կրքոտ իսպանուհիները։ Նման հագուստով կազմվածքը դեֆորմացված էր և բացարձակ հարթ տեսք էր ստանում։ Օդի ազատ շրջանառության համար անցքեր էին արվում։ Կորսետի նման կառուցվածքը կանանց դժոխային ցավեր էր պատճառում, քանի որ երբ ժանյակը չափազանց ամուր էր սեղմվում, անցքերի ծայրերը խրվում էին մարմնի մեջ: Նաև ուժեղ սեղմումը խաթարել է ներքին օրգանների բնականոն աշխատանքը: Այդ ժամանակաշրջանը բնութագրվում է երիտասարդ աղջիկների բազմաթիվ մահերով՝ կապված «խոշտանգման գործիք» հանդիսացող կորսետ կրելու հետ։

Չնայած սարսափելի տառապանքներին, որոնց ենթարկվում էին կանայք, նման սեղմող կորսետները մնացել են նորաձևության մեջ մինչև 17-րդ դարի վերջը: 18-րդ դարում կորսետի նպատակն էր ստեղծել բարակ իրան և պահպանել կրծքավանդակի լիարժեքությունը։ Լայնորեն կիրառվում էին ժանյակով և ասեղնագործությամբ մետաքսե և ատլասե գործվածքները՝ որպես զարդարանք։ Շրջանակը պատրաստված էր կետի ճկուն ոսկորից։ Հետագայում նորաձևության մեջ մտան բարձր գոտկատեղով զգեստները, որոնք հասնում էին մինչև կրծքավանդակ՝ ստեղծելով կորսետի էֆեկտ։ 19-րդ դարի սկզբին կորսետի ժողովրդականությունը աճել է, այն արդեն պատրաստում էին ոչ թե սովորական դերձակուհիները, այլ հատուկ կորսետ պատրաստողները։ 20-րդ դարի սկզբին նորաձևության մեջ մտան կորսետներն՝ առանց գոտկատեղի ուժեղ թեքության: 20-ականներին նման հագուստն ապահովում էր կազմվածքի հարթությունը, ուստի ստեղծվեց ուղիղ կորսետ, որը թեև դեֆորմացնում էր կուրծքը, բայց գոտկատեղը ճկուն էր թողնում։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում