«Կուրտկա». որքա՞ն վաղուց է մարդկությունն այն կրում․ «Փաստ»

Բաճկոնը (ռուսերեն՝ «куртка») կարճ արտահագուստ է ամրակներով և նախատեսված է վատ եղանակի և ցուրտ ջերմաստիճանի ազդեցությունից պաշտպանվելու համար: Բաճկոնի անվանը նման անուններ գոյություն ունեն բազմաթիվ լեզուներում: Այսպիսով, ղազախական «կուրտե» բառը նշանակում է ազգային կարճ, բայց բավականին տաք վերնազգեստ: Նմանատիպ բառեր կան լեհերենում, պարսկերենում և այլն։ Ամենայն հավանականությամբ, «куртка» բառը գալիս է գերմանական «kurz» կամ ֆրանսերեն «kurt» բառից, որը նշանակում է «կարճ»: Համենայն դեպս, հաստատապես հայտնի է, որ Ռուսաստանում ժամանակակիցներին նմանվող բաճկոնների նորաձևությունը ներմուծել են ֆրանսիացի դերձակները։ Հայերեն «բաճկոն» բառն, ամենայն հավանականությամբ, ունի իրանական ծագում:

 

Բաճկոնի՝ որպես հագուստի տեսակի ծագման մասին բազմաթիվ վարկածներ կան։ Շատ ժողովուրդներ են օգտագործել նմանատիպ հագուստ՝ ցրտից պաշտպանվելու համար: Ամենաշատ տարածված կարծիքն այն է, որ բաճկոնը հորինել են հյուսիսային ժողովուրդները Մեզոլիթյան դարաշրջանում:

 

Բաճկոնի ամենահին նախնի կարելի է համարել հենց մարդու առաջին հագուստը: Ամենայն հավանականությամբ, դա եղել է մորթի՝ ինչ-որ բանով ամրացված։ Ժամանակակից բաճկոնի նախահայրը համարվում է Ալ յասկայի բաճկոնը, որը ավանդական է էսկիմոսների շրջանում:

 

Բաճկոններ կրել են նաև Եվրոպայում։ Միջնադարում անգլիացի և ֆրանսիացի աղեղնավորները կրում էին կոլետներ և կոտարդիներ՝ կարճ կաշվե վերնազգեստներ, իսպանացիների շրջանում այն համարվում էր ազգային տարազի կարևոր մաս:

 

17-րդ դարում հրացանակիրները, 18-րդ դարում հուսարները նույնպես չէին կարող յոլա գնալ առանց բաճկոնների: Իսկ իտալացի հայտնի հեղափոխական Գարիբալդին բաճկոնը նորաձև է դարձրել հարուստ խավերի համար։ Ավելին, այն ժամանակ ընդունված էր բաճկոն անվանել անգամ վերնաշապիկը կամ բլուզը, եթե այն կարված էր կարմիր քաշմիրից։

 

19-րդ դարում բաճկոնը սկսել է օգտագործվել նաև որպես ձմռանը սպորտային համազգեստի տարր։ Այդ ժամանակ դրանք կարվում էին ուղիղ, ամրացման համար օգտագործվում էին կեռիկներ և կոճակներ, երկարությունը կարող էր լինել կա՛մ կարճ, կա՛մ մինչև ծնկները:

 

Ալյասկայում էլ էսկիմոսներն են հնուց տաք բաճկոններ կրել: 20-րդ դարի սկիզբը նշանավորվել էր ոսկու տենդով։ Ոսկի որոնողները գնացին Ալյասկա և հյուսիսային այլ շրջաններ: Բայց սովորական հագուստը վատ էր հյուսիսի համար։ Եվ նրանք վերցրին էսկիմոսների հագուստի ձևը, հայտնվեց պարկային բաճկոնը՝ առանց կտրվածքի։ Հետո Aplha Industries-ը սկսեց արտադրել նման բաճկոններ հյուսիսում աշխատող օդաչուների համար:

 

Ժամանակակից բաճկոնները բազմաֆունկցիոնալ են և օգտագործվում են ամենուր։ Դրանք դարձել են աշխատանքային հագուստի տարր և մաս են կազմում ոստիկանական և զինվորական համազգեստի: Բացի այդ, դա ենթամշակույթների ատրիբուտ է, օրինակ՝ բայկերների համար։ Ներկայում բաճկոնն առաջին հերթին նախատեսված է տեղումներից և ցածր ջերմաստիճանից պաշտպանվելու համար։ Այդ նպատակով դրանցից մի քանիսը հագեցած են գլխարկներով: Որպես ջերմամեկուսիչ օգտագործվում են տարբեր նյութեր, այդ թվում՝ մորթի և պոլիէսթեր: Արտաքին տեսքի համար օգտագործվում են կաշվե, թավշյա և ժամանակակից գործվածքներ։ Յուրաքանչյուր սեզոնին դիզայներներն առաջարկում են նորաձև բաճկոնների լայն տեսականի, որոնք տարբերվում են իրենց կտրվածքներով և ոճերով:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում