«Մարդ ու անասուն իրարից հիշողությունով են ջոկվում․․․»․ Մաթևոսյանի ծննդյան օրն է

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

«…. Գլխաբաց շքերթի ելած մեր անբարո իրականությունը պետք է գրողի քո այրական իր պատասխանը ստանա: Գրոտեսկայնորեն դաժան իրականությունը քեզանից տղամարդ մարդու պատասխան է պահանջում – որ ես, ահա, ձեզ ճանաչում եմ: Որ ես կսմիթով, այլասացությամբ յոլա չեմ գնա: Ճի՛շտ, կոպի՛տ, ճշգրի՛տ, շիտակ պիտի լինես՝ այնքա՛ն, ինչքան իր ժամանակին Չարենցը եղավ»։ Հրանտ Մաթևոսյանն է ասել, մեծ մարդը, մտավորականն ու գրողը։

Առհասարակ Մաթևոսյանի ձեռագիրը կարելի է արվեստի մի ուրիշ ճյուղ համարել, քանի որ իր խորությամբ և հասկանալի լինելով է գրավում ընթերցողին։

Փետրվարի 12-ը գրողի ծննդյան օրն է։ ArmLur.am-ը ներկայացնում է գրողի հայտնի հարցազրույներից որոշ հատվածներ և գրողի հետաքրքիր մտքերից։

Իր հարցազրույցներից մեկում Մաթևոսյանն ասել է․ «Քիչ եմ գրել և դրանում մեղքի իմ բաժինն այնքան էլ մեծ չէ: «Ահնիձորի» չափազանցված արձագանքը, «Մենք ենք, մեր սարերը» վիպակի և ապա կինոսցենարի վիճարկումը ինչքա՜ն ուժ խլեցին ինձանից, որ կարող էր դառնալ գրական վաստակ, գեղարվեստական արժեք: Կինոյում անցկացրած տարիները կորսված եմ համարում, կինոն ինձ միայն դառը հիասթափություն ու ծանր պարտություններ տվեց՝ բացառությամբ, թերևս, «Մենք ենք, մեր սարերը» ֆիլմի, որ Հենրիկ Մալյանի հաջողված էկրանավորումներից է:

«Տերը» ժողովածուն տպագրելու մտադրություն չունեի, գրվել էին որպես գրական սցենարներ, բայց հրապարակեցի հանդիսական-ընթերցողիս թողությունը հայցելու հույսով: Հիասթափություններն ու պարտությունները պիտի որ դաս լինեին, բայց ազգային մեծ կինո ունենալու հավատս չեմ կորցրել: Կուզենայի, թեկուզև ոչ իմ՝ մեզանից մեկնումեկի աշխատանքով ստեղծվեր, մեր մշակույթի նվաճում դառնար և իր ողջ շողք ու փայլով լայնածավալ երկրի էկրանով անցներ մեր ազգային կերպարը»։

Կարելի է ասել, որ Մաթևոսյանն անտեսանելի թելերով կապված է եղել բնությանը, իր հայրենի բնաշխարհին և դրա բացասական փոփոխությանն արձագանքել է սրտի ցավով, ինչը նույնպես փաստում են հարցազրույցները։

Հրանտ Մաթևոսյանն ասել է, որ հողի կորուստը, արդյունաբերական ագրեսիան, բնության ու մարդու բախումը, ապագա սերունդների ունեզրկումը ծանր խնդիրներ են, որ պիտի քննվեն ըստ ամենայնի, սահմանադրական հոդվածի հստակություն առնեն, համընդհանուր մտահոգության ու լրջության միջավայրում ճշտվեն ու գործադրվեն դրանց լուծման միջոցները:

«Այդ մասին պետք է խոսել կա՛մ ամբողջ երկրով մեկ ու ամբողջ ձայնով, կա՛մ բոլորովին չպետք է խոսել: Թերասացությունը լռությունից վատ է, թերասացությունը հարցը մաշում ու թմրեցնում է»,- իր հարցազրույցներից մեկում ասել է Մաթևոսյանը:

Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքերը արդիական են մինչ օրս։ Թվում է, թե գրողը ճշգրիտ կերպով բարձրաձայնել է նաև այսօրվա խնդիրների մասին։

Հրանտ Մաթևոսյանի պարզ ու շիտակ խոսքերը այսօր էլ կարող են օգնել շատերին և մտածելու տեղիք տալ։ Եթե դուք անորոշության մեջ եք և չգիտեք ինչ անել, ապա այդ դեպքի մասին էլ է գրել Մաթևոսյանը․

«Ճշմարտությունը քոնն է, հաղթանակը՝ քոնը, ապագան՝ քոնը։ Ճշմարիտը դու ես, հաղթողը՝ դու, ապագայի տերը՝ դու…»։

Ժամանակը նույնքան առարկայական է, ինչքան առարկայական է ողջ աշխարհը: Երբ դարասկզբի կերպարը դնում ես այսօրվա կերպարի կողքին, պարզվում է, որ ժամանակը առարկայական է շոշափելիորեն, ինչպես այս ծառը, այս արտը, այս հայրենիքը, որոնցից կարելի է հեռանալ, որոնց կարելի է մոտենալ:

Պետք է մտածեինք պահանջատիրոջ մասին և ոչ պահանջատիրության: Պետք է սիրեինք այս Հայրենիքը, հոգայինք այսօրվա հոգսը: Այլապես, հնարավոր է, վաղը պահանջատիրությունը բավարարվի՝ մեջտեղը պահանջատեր չլինի, մանավանդ որ այսպես մի անգամ արդեն եղել է. ձեզ Երզնկայից Շուշի երկիր ենք տալիս, բայց ժողովուրդ չունեք։

Մարդ չպետք է այնքան քաղցր լինի, որ կուլ տան… ոչ էլ այնքան դառը, որ թքեն։

Մարդ ու անասուն իրարից հիշողությունով են ջոկվում, ես հիշողություն ունեմ:

Լավերը շուտ են մեռնում։ Վատերը տնքտնքում են ու չեն մեռնում…

Չասելով ասելը, երևի, ավելի մեծ իմացություն ու կուլտուրա է պահանջում։

Այսպիսով, կարդալով Հրանտ Մաթևոսյանի տողերը, թվում է, թե կարդում ես այսօրվա մասին, ապրում ու զգում ամեն տողը։

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ