Հազվագյուտ գերհսկա աստղ՝ անսովոր ճակատագրով. Աստղագետների հետաքրքիր հայտնագործություն
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Չեխիայի և Արգենտինայի աստղագետները հազվագյուտ բացահայտում են կատարել՝ ուսումնասիրելով տիեզերքը Չիլիում գտնվող Gemini South աստղադիտակով: Նրանք հայտնաբերել են HD 144812 աստղը՝ դեղին գերհսկա, որն անցել է անսովոր էվոլյուցիայի միջով և դարձել եզակի աստղային համակարգի մաս: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են arXiv պորտալում՝ լույս սփռելով տիեզերական հսկաների կյանքի առեղծվածային գործընթացների վրա:
Աստղ, որն ընտրել է այլ ճանապարհ
HD 144812-ը, որը գտնվում է Երկրից 2500 լուսային տարի հեռավորության վրա, պարզապես աստղ չէ, այլ իսկական հսկա: Այն տասնյակ անգամ ավելի մեծ է, քան Արևը, և պատկանում է գերհսկաների դասին, որոնց կյանքը սովորաբար ավարտվում է գերնոր աստղի պայթյունով: Սակայն այս աստղը գնացել է այլ ճանապարհով: Սկզբում այն եղել է կարմիր գերհսկա՝ հսկայական, սառը և պայծառ աստղ, որը գտնվում էր էվոլյուցիայի վերջին փուլում: Սակայն, փոխանակ իր ցիկլն ավարտելու պայթյունով, HD 144812-ը սկսել է կորցնել զանգվածը և վերածվել դեղին գերհսկայի, ինչը աստղագիտության մեջ չափազանց հազվադեպ է հանդիպում:
Առաջին անգամ աստղը դասակարգվել է 1978 թվականին՝ նրա սպեկտրում առկա էմիսիոն գծերի շնորհիվ, որոնք վկայում էին նյութի արտանետման մասին: Gemini South աստղադիտակի IGRINS ինֆրակարմիր սպեկտրոմետրով կատարված նոր դիտարկումները հաստատել են՝ HD 144812-ն ակտիվորեն կորցնում է նյութ: Ինֆրակարմիր ճառագայթման ավելցուկը ցույց է տալիս, որ աստղի շուրջ ձևավորվում է գազի և փոշու ամպ, որը արտանետվել է նրա մակերևույթից:
Տիեզերքում մենակ չէ
Ավելի զարմանալի էր HD 144812-ի կողքին աստղ-ուղեկից հայտնաբերելը: Այս ուղեկիցը, հավանաբար, ավելի փոքր զանգվածով, շրջապատված է գազային սկավառակով, որը ձևավորվել է գլխավոր գերհսկայի՝ կարմիր գերհսկայի փուլում կորցրած նյութից: Գիտնականները ենթադրում են, որ երկու աստղերի փոխազդեցությունը կարևոր դեր է խաղացել HD 144812-ի անսովոր էվոլյուցիայի մեջ: Հնարավոր է, որ ուղեկցի գրավիտացիան արագացրել է զանգվածի կորուստը՝ փոխելով հսկայի ճակատագիրը:
Նման կրկնակի համակարգերը հազվադեպ են հանդիպում, հատկապես գերհսկաների շրջանում: Ուղեկցի շուրջ գազային սկավառակը «տիեզերական արխիվ» է, որը պահպանում է HD 144812-ի անցյալի հետքերը: Դրա կազմի վերլուծությունը կարող է պատմել, թե ինչ գործընթացներ են տեղի ունեցել համակարգում միլիոնավոր տարիներ առաջ:
Ինչո՞ւ է սա կարևոր
HD 144812-ի նման աստղերը իսկական տիեզերական անոմալիաներ են: Գերհսկաների մեծ մասը հետևում է կանխատեսելի ճանապարհի՝ ընդլայնվում են դառնալով կարմիր գերհսկա, այնուհետև կոլապսի են ենթարկվում և պայթում որպես գերնոր աստղ՝ թողնելով նեյտրոնային աստղ կամ սև խոռոչ: HD 144812-ը խախտում է այս սցենարը՝ ցույց տալով, որ աստղերի էվոլյուցիան կարող է լինել ավելի բարդ և բազմազան, քան նախկինում կարծում էին: Նրա դեպքն օգնում է աստղագետներին հասկանալ, թե ինչպես են կրկնակի համակարգերում փոխազդեցությունները ազդում զանգվածեղ աստղերի կյանքի ցիկլի վրա:
Բացի այդ, նման աստղերը կարևոր դեր են խաղում տիեզերքի հարստացման գործում: HD 144812-ի զանգվածի կորուստը միջաստղային տարածություն է արտանետում ծանր տարրեր՝ ածխածին, թթվածին, երկաթ, որոնք հետագայում կդառնան նոր աստղերի և մոլորակների կառուցման նյութ:
Ի՞նչ է հաջորդը
Հետազոտողների թիմը նախատեսում է շարունակել HD 144812-ի դիտարկումները ինֆրակարմիր և օպտիկական տիրույթներում: Սա կօգնի ճշտել ուղեկցի ուղեծիրը, չափել զանգվածի կորստի արագությունը և որոշել արտանետված նյութի քիմիական կազմը: Ապագայում աստղագետները հույս ունեն օգտագործել ավելի հզոր գործիքներ, ինչպիսին է «Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակը, այս համակարգի մասին լրացուցիչ մանրամասներ բացահայտելու համար:
Եզրակացություն
HD 144812-ի հայտնաբերումը պատուհան է դեպի աստղային էվոլյուցիայի զարմանալի աշխարհ: Հազվագյուտ դեղին գերհսկան, որը հրաժարվել է հետևել ստանդարտ ճանապարհին, և նրա առեղծվածային ուղեկիցը՝ գազային սկավառակով, ստիպում են վերանայել աստղերի կյանքը կառավարող օրենքները: Այս գտածոն հիշեցնում է, որ նույնիսկ լավ ուսումնասիրված Տիեզերքում մեզ սպասում են անակնկալներ, որոնք կարող են շրջել տիեզերքի մասին մեր պատկերացումները:
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Unibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp Nairi
Unibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New Location
Ucom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity
EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriter
Become a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yield
The Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'
All Armflix Content Is Once Again Available on Uplay
Hayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in Katowice
Harutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership
and Adopted the Law to Prevent a Referendum”
Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 
“Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”
It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline
“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the World
Unibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities Abroad
SEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI
"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League
Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program
Ucom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact
Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School Year
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri
"Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions League
Aram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team Group
Letter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday
“Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBank
Arega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European Integration
The Final Round of the Junius Tournament Has Begun
Awards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of Certificates
New Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” Offer
Millennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBank
Financial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBank
Unlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBank
Ucom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program
"The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental Organization
Ucom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF Competition
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead
Ucom Expands International Roaming Capabilities
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams
Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch Campaign
Converse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions 
Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup Summit
It is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well
“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting Schoolchildren
Moody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stable
New Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music Academies
Rate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative Solution 
