Հազվագյուտ գերհսկա աստղ՝ անսովոր ճակատագրով. Աստղագետների հետաքրքիր հայտնագործություն
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Չեխիայի և Արգենտինայի աստղագետները հազվագյուտ բացահայտում են կատարել՝ ուսումնասիրելով տիեզերքը Չիլիում գտնվող Gemini South աստղադիտակով: Նրանք հայտնաբերել են HD 144812 աստղը՝ դեղին գերհսկա, որն անցել է անսովոր էվոլյուցիայի միջով և դարձել եզակի աստղային համակարգի մաս: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են arXiv պորտալում՝ լույս սփռելով տիեզերական հսկաների կյանքի առեղծվածային գործընթացների վրա:
Աստղ, որն ընտրել է այլ ճանապարհ
HD 144812-ը, որը գտնվում է Երկրից 2500 լուսային տարի հեռավորության վրա, պարզապես աստղ չէ, այլ իսկական հսկա: Այն տասնյակ անգամ ավելի մեծ է, քան Արևը, և պատկանում է գերհսկաների դասին, որոնց կյանքը սովորաբար ավարտվում է գերնոր աստղի պայթյունով: Սակայն այս աստղը գնացել է այլ ճանապարհով: Սկզբում այն եղել է կարմիր գերհսկա՝ հսկայական, սառը և պայծառ աստղ, որը գտնվում էր էվոլյուցիայի վերջին փուլում: Սակայն, փոխանակ իր ցիկլն ավարտելու պայթյունով, HD 144812-ը սկսել է կորցնել զանգվածը և վերածվել դեղին գերհսկայի, ինչը աստղագիտության մեջ չափազանց հազվադեպ է հանդիպում:
Առաջին անգամ աստղը դասակարգվել է 1978 թվականին՝ նրա սպեկտրում առկա էմիսիոն գծերի շնորհիվ, որոնք վկայում էին նյութի արտանետման մասին: Gemini South աստղադիտակի IGRINS ինֆրակարմիր սպեկտրոմետրով կատարված նոր դիտարկումները հաստատել են՝ HD 144812-ն ակտիվորեն կորցնում է նյութ: Ինֆրակարմիր ճառագայթման ավելցուկը ցույց է տալիս, որ աստղի շուրջ ձևավորվում է գազի և փոշու ամպ, որը արտանետվել է նրա մակերևույթից:
Տիեզերքում մենակ չէ
Ավելի զարմանալի էր HD 144812-ի կողքին աստղ-ուղեկից հայտնաբերելը: Այս ուղեկիցը, հավանաբար, ավելի փոքր զանգվածով, շրջապատված է գազային սկավառակով, որը ձևավորվել է գլխավոր գերհսկայի՝ կարմիր գերհսկայի փուլում կորցրած նյութից: Գիտնականները ենթադրում են, որ երկու աստղերի փոխազդեցությունը կարևոր դեր է խաղացել HD 144812-ի անսովոր էվոլյուցիայի մեջ: Հնարավոր է, որ ուղեկցի գրավիտացիան արագացրել է զանգվածի կորուստը՝ փոխելով հսկայի ճակատագիրը:
Նման կրկնակի համակարգերը հազվադեպ են հանդիպում, հատկապես գերհսկաների շրջանում: Ուղեկցի շուրջ գազային սկավառակը «տիեզերական արխիվ» է, որը պահպանում է HD 144812-ի անցյալի հետքերը: Դրա կազմի վերլուծությունը կարող է պատմել, թե ինչ գործընթացներ են տեղի ունեցել համակարգում միլիոնավոր տարիներ առաջ:
Ինչո՞ւ է սա կարևոր
HD 144812-ի նման աստղերը իսկական տիեզերական անոմալիաներ են: Գերհսկաների մեծ մասը հետևում է կանխատեսելի ճանապարհի՝ ընդլայնվում են դառնալով կարմիր գերհսկա, այնուհետև կոլապսի են ենթարկվում և պայթում որպես գերնոր աստղ՝ թողնելով նեյտրոնային աստղ կամ սև խոռոչ: HD 144812-ը խախտում է այս սցենարը՝ ցույց տալով, որ աստղերի էվոլյուցիան կարող է լինել ավելի բարդ և բազմազան, քան նախկինում կարծում էին: Նրա դեպքն օգնում է աստղագետներին հասկանալ, թե ինչպես են կրկնակի համակարգերում փոխազդեցությունները ազդում զանգվածեղ աստղերի կյանքի ցիկլի վրա:
Բացի այդ, նման աստղերը կարևոր դեր են խաղում տիեզերքի հարստացման գործում: HD 144812-ի զանգվածի կորուստը միջաստղային տարածություն է արտանետում ծանր տարրեր՝ ածխածին, թթվածին, երկաթ, որոնք հետագայում կդառնան նոր աստղերի և մոլորակների կառուցման նյութ:
Ի՞նչ է հաջորդը
Հետազոտողների թիմը նախատեսում է շարունակել HD 144812-ի դիտարկումները ինֆրակարմիր և օպտիկական տիրույթներում: Սա կօգնի ճշտել ուղեկցի ուղեծիրը, չափել զանգվածի կորստի արագությունը և որոշել արտանետված նյութի քիմիական կազմը: Ապագայում աստղագետները հույս ունեն օգտագործել ավելի հզոր գործիքներ, ինչպիսին է «Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակը, այս համակարգի մասին լրացուցիչ մանրամասներ բացահայտելու համար:
Եզրակացություն
HD 144812-ի հայտնաբերումը պատուհան է դեպի աստղային էվոլյուցիայի զարմանալի աշխարհ: Հազվագյուտ դեղին գերհսկան, որը հրաժարվել է հետևել ստանդարտ ճանապարհին, և նրա առեղծվածային ուղեկիցը՝ գազային սկավառակով, ստիպում են վերանայել աստղերի կյանքը կառավարող օրենքները: Այս գտածոն հիշեցնում է, որ նույնիսկ լավ ուսումնասիրված Տիեզերքում մեզ սպասում են անակնկալներ, որոնք կարող են շրջել տիեզերքի մասին մեր պատկերացումները:
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California
Team Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Ucom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift
Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World Experience
Ucom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients
Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber
Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBank
With the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New Format
The Power of One Dram — to Mathemik NGO 
