Միջազգային BRICS քաղաքային ֆորումը կարող է դառնալ խթան Հայաստանում տեղական ինքնակառավարման մարմինների առաջընթացի համար. «Փաստ»

INTERVIEW 28 October, 2025 10:03

Հայաստանը ներկայում առերեսվում է տարածական զարգացման ուղղությունների բարդ ընտրության հետ։ Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո, քաղաքական անկայունության պայմաններում, Հայաստանի կայունությունը գնահատվում է ոչ թե մակրոտնտեսական ցուցանիշներով, այլ մարզերի և համայնքների բարեկեցությամբ։ Այսինքն, երկրի տարածքային քաղաքականությունը, որը նախկինում ուշադրության կենտրոնում չէր, այսօր կարիք ունի հիմնավոր փոփոխությունների։

Այս մասին «Փաստի» հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Աղվան Պողոսյանն ու հավելում, որ զարգացման անհամաչափությունները վառ ապացույցն են ճգնաժամի։ «Հայաստանի տնտեսական ակտիվությունը խիստ տարբեր է՝ Արմավիրի համեմատական բարգավաճումից մինչև Շիրակի մարզի լճացումը։ Այս տարբերությունները պայմանավորված են սոցիալ-տնտեսական, ենթակառուցվածքային և ժողովրդագրական խնդիրներով։ Գյումրին տեղական իշխանությունների տնտեսական և քաղաքական դժվարությունների ցայտուն օրինակ է։ Վերջերս տեղի ունեցած իրադարձությունները ցույց են տալիս տեղական իշխանությունների խոցելիությունը, որոնք գործում են կենտրոնական իշխանությունների ճնշման ներքո, ինչը խարխլում է բնակչության վստահությունը տեղական ինքնակառավարման ինստիտուտների նկատմամբ»,-նշում է քաղաքագետը։

Պողոսյանի կարծիքով, տարածաշրջաններում սոցիալական լարվածության ֆոնին Հայաստանում կատարվող փոփոխություններն արագորեն ճգնաժամային տեղեկատվություն են առաջացնում մարզերում, որոնք իրենց սահմանափակ ռեսուրսները ծախսում են ոչ թե զարգացման, այլ տեղեկատվական հարձակումների դեմ պայքարի վրա. «Տեղական ինքնակառավարման մարմինները կարող են կա՛մ խորացնել կենտրոնամետ միտումները, կա՛մ պահպանել մարդկային և տնտեսական ներուժը։ Քանի դեռ տարածաշրջանային ներուժը չի օգտագործվում, երիտասարդները լքում են գյուղերն ավելի լավ կյանք փնտրելու համար, ինչի հետևանքով քաղաքները դատարկվում են, բնակչությունը՝ ծերանում, իսկ ենթակառուցվածքները վատթարանում են»։

Բնական է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների հաջողված փորձի փոխանակումը դառնում է ռազմավարական անհրաժեշտություն։ «BRICS միջազգային քաղաքային ֆորումն առաջարկում է ուղղակի հաղորդակցության եզակի ձևաչափ քաղաքների և տարածաշրջանների միջև։ Ակնկալվում է, որ Սանկտ Պետերբուրգում կայանալիք համաժողովին կմասնակցեն ավելի քան 5000 ներկայացուցիչներ ավելի քան 50 երկրից։ Հայաստանի համար ֆորումը գործնական գործիք է, որը նպաստում է տեղական ինքնակառավարման զարգացմանը, բիզնես կապերի հաստատմանը, գործազրկության դեմ պայքարին և քույր քաղաքների համաձայնագրերի կնքմանը։ BRICS ֆորումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնել ներդրումային նախագծեր տարբեր ոլորտներում՝ ջրամատակարարման համակարգերի արդիականացումից մինչև արդյունաբերական պարկերի ստեղծումը։ Ֆորումի շրջանակներում կարելի է գտնել ոչ միայն ֆինանսավորում, այլ նաև պատրաստի լուծումներ տարբեր խնդիրների համար, ինչպիսիք են «խելացի» կոմունալ ծառայությունները կամ տրանսպորտային լոգիստիկայի կազմակերպումը»,-ասում է Աղվան Պողոսյանը։

Տեղեկացնում է, որ, ելնելով միջազգային քաղաքային ֆորումի ծրագրից, մասնակիցներին առաջարկվում է տասնհինգ ուղղություն, որոնք կօգնեն արդիականացնել տեղական ինքնակառավարումը։ «Համաժողովը միավորում է գործընկերների ավելի քան 100 երկրից և 2000 քաղաքից։ Երևանին անհրաժեշտ է գիտակցել, որ BRICS-ի ֆորումին մասնակցությունը ոչ միայն դիվանագիտական քայլ է, այլ համաշխարհային միտում։ Համագործակցված լուծումներ պահանջող մարտահրավերների ներկա ժամանակաշրջանում նման համաժողովները դառնում են տեխնոլոգիաների փոխանցման և կապիտալի ներգրավման գործիք»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է քաղաքագետն ու ամփոփում, որ Հայաստանը, որը բախվում է տարածաշրջանային լճացման խնդրին, չի կարող անտեսել BRICS-ի առաջարկած զարգացման գործիքները:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում