Աշխարհի ամենահին գետը գոյություն ունի արդեն 400 միլիոն տարի. որտե՞ղ է այն հոսում

INTERNATIONAL NEWS 13 January, 2026 0:25

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Գետերը, ինչպես այլ բնական օբյեկտներն, ունեն իրենց կյանքի ցիկլը։ Շատերն աճում են և իրենց գալարուն հետքը թողնում լանդշաֆտի վրա, նախքան վերջնականապես չորանալը։ Սակայն որոշ գետեր ավելի երկար են գոյատևում, քան մյուսները։ Այսպիսով, ո՞ր գետն է համարվում աշխարհի ամենահինը, գրում է Live Science-ը։

Աշխարհի ամենահին գետը, որը գոյություն ունի 300-400 միլիոն տարի, Ֆինկե գետն է և գտնվում է Ավստրալիայում։ Այս գետը հոսում է տարեկան ընդամենը մի քանի օր, և երբ դա տեղի է ունենում, ջուրը սովորաբար նահանջում է Սիմփսոն անապատի ավազների մեջ։ Գետը սկսում է հոսել անձրևներից հետո, բայց մնացած ժամանակ այն բոլորովին այլ տեսք ունի։

Ֆինկե գետն ունի մոտավորապես 640 կիլոմետր երկարություն և գտնվում է Ավստրալիայի կենտրոնական հատվածում, Հյուսիսային տարածքում և Հարավային Ավստրալիայում։ Դրանք Ավստրալիայի դաշնային սուբյեկտներ են։ Մայրցամաքի կենտրոնում չորային պայմանները նշանակում են, որ գետը հոսում է միայն պարբերական ընդհատումներով։ Տարվա մեծ մասի ընթացքում այն գոյություն ունի որպես մեկուսացված ջրամբարների շղթա։ Սակայն երկրաբանական տվյալները, ինչպես նաև իզոտոպների չափումները ցույց են տվել, որ այն 300-400 միլիոն տարեկան է։ Դա նշանակում է, որ գետը գոյություն ունի Երկրի վրա դեռևս դինոզավրերի հայտնվելուց առաջ։

Ըստ ԱՄՆ Արիզոնա նահանգի պետական համալսարանի գիտնական Վիկտոր Բեյքերի՝ Ֆինկե գետի հնության ամենահամոզիչ ապացույցներից մեկը երկրաբանական անոմալիան է՝ լանյակի ցամաքուրդը։ Քվարցիտի նման դիմացկուն ապարային կազմավորումներին զուգահեռ հոսելու փոխարեն, գետը կտրում է այս կոշտ հանքային կազմավորումները, երբ անցնում է ՄըքԴոնելի լեռնաշղթայով։

Հոսող ջուրը միշտ ընտրում է ամենահեշտ ճանապարհը, ուստի անտրամաբանական է, որ գետը հոսի այս կոշտ ապարների դեմ, այլ ոչ թե դրանց երկայնությամբ։ Հետևաբար, այս լանյակի ցամաքուրդի առկայությունը և ծագումը բացահայտում են Ֆինկե գետի անցյալը։ Բեյքերը պարզաբանում է, որ գետը գոյություն է ունեցել լեռների ձևավորումից առաջ, և երբ Երկրի կեղևը բարձրացել է, գետը կտրել է լեռնային ապարը։

ՄըքԴոնելի լեռնաշղթաները ձևավորվել են մոտավորապես 300-400 միլիոն տարի առաջ, ինչը նշանակում է, որ Ֆինկե գետը առնվազն նույնքան հին է, որքան այս լեռները։

Ժայռերի քայքայման և էրոզիայի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տվել Ֆինկե գետի շատ հին տարիքը։ Ուսումնասիրելով որոշակի իզոտոպների (քիմիական տարրեր, որոնք ունեն տարբեր քանակությամբ նեյտրոններ իրենց միջուկներում) ռադիոակտիվ քայքայումը, գիտնականները պարզեցին այն ժայռերի տարիքը, որոնց միջով հոսում էր գետը։ Քանի որ ռադիոակտիվ իզոտոպները քայքայվում են հաստատուն արագությամբ, հնարավոր է գնահատել ժայռերի ձևավորման ժամանակը տարբեր իզոտոպների հարաբերական համամասնությունների հիման վրա։ Այդ տվյալները հնարավորություն ընձեռեցին պատկերացում կազմել Ֆինկե գետի ծագման և զարգացման մասին։

Սակայն գետերն անընդհատ փոխվում են. որոշները տարեցտարի մեծանում են, իսկ մյուսները՝ լիովին չորանում։ Այսպիսով, ինչո՞ւ է Ֆինկե գետը գոյատևել այդքան երկար։ Ըստ Բեյքերի՝ Ավստրալիան շատ երկար ժամանակ անսովոր կայուն լանդշաֆտ է եղել։ Գտնվելով Ավստրալիական սալիկի կենտրոնում՝ մայրցամաքը վերջին մի քանի հարյուր միլիոն տարիների ընթացքում գործնականում որևէ նշանակալի տեկտոնական ակտիվություն չի վերապրել։ Հետևաբար, Ֆինկե գետի համակարգը կարողացել է զարգանալ և ընդարձակվել գրեթե անընդհատ իր պատմության մեծ մասի ընթացքում։

Սակայն դժվար է ասել, թե որքան ժամանակ կգոյատևի Ֆինկե գետը։ Եթե այն երբևէ չորանա, Նյու Ռիվերը, որը մոտավորապես 300 միլիոն տարեկան է և հոսում է ԱՄՆ Վիրջինիա, Արևմտյան Վիրջինիա և Հյուսիսային Կարոլինա նահանգներով, կդառնա աշխարհի ամենահին գետը։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ