Ստյոպա Սաֆարյան. «ՀՅԴ-ն շտապեց լինել իշխանական տորթն առաջինը կիսողը»

«Միջազգային եւ անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի» հիմնադիր նախագահ, քաղաքական վերլուծաբան Ստյոպա Սաֆարյանը պնդում է, որ «Դաշնակցության» եւ իշխող Հանրապետական կուսակցության ձեւավորվող կոալիցիան քաղաքական համակարգում ոչ մի խնդիր էլ չի լուծելու:

Ըստ Սաֆարյանի՝ ՀՀԿ-ն այս կոալիցիայով ժամ առաջ, ավելի էժան վճարի դիմաց, իր համար ապահովում է գալիք խորհրդարանական ընտրություններում իշխանությունը պահելու երաշխիքներ:

- Պարոն Սաֆարյան, ի՞նչ կտա նոր կոալիցիան երկրի քաղաքական եւ կառավարման համակարգերին:

- Կոալիցիայի ձեւավորումը կապ ունի ոչ այնքան ծրագրեր հստակեցնելու, երկրի արտաքին ու ներքին հրատապ խնդիրները լուծելու, կառավարման կամ հասարակության արդի մարտահրավերներին պատասխանելու, որքան ապագա իշխանության ձեւավորման հետ:

Դրա անհերքելի ապացույցն է այն, որ կոալիցիա ձեւավորվում է ոչ թե խորհրդարանական ընտրություններից հետո, երբ մրցակից ուժերը կոմպրոմիսների են գնում թե՛ իշխանության կիսման, թե՛ կոմպրոմիսային ծրագիր և օրակարգ ձեւավորելու շուրջ, այլ մինչեւ ընտրությունները, ինչը վատ է: Այս պահին չկան մրցակցող ծրագրեր, հետեւաբար, ծրագրերի կամ գաղափարախոսության հիմքի վրա իշխանության կիսման մասին խոսք լինել չի կարող:

Ինքնին իշխանության կիսումը վատ կամ պախարակելի բան չէ, հակառակը՝ ժողովրդավարական, էվոլյուցիոն ճանապարհով զարգացման հիմնական գործիքներից մեկն է: Բայց Հայաստանում այն արատավորվել ու վարկաբեկվել է այն պատճառով, որ նեղացվել ու ամփոփվել է պաշտոնների բաժանման տխուր առեւտրով:

Անգամ պատասխանատվությունների բաժանումը հստակ չի արվում, որի պատճառով մենք ամեն անգամ փլուզման նախաշեմին տեսնում ենք փոխադարձ մեղադրանքներ, ձախողումների համար պատասխանատվությունից փախուստ եւ ապահարզան:

- Բայց ՀՅԴ-ում փորձում են հավաստիացնել, համոզել, թե սա ոչ թե պաշտոն ստանալու, այլ ուժեղ քաղաքական համակարգ ձեւավորելու համար է:

- Ինչ էլ որ ներկայացնեն ՀՅԴ-ն կամ ՀՀԿ-ն իբրեւ կոալիցիա կազմելու հիմնավորում, նրանք չեն կարող բերել երկու փաստ եւ հիմնավորում.

1. Ինչո՞ւ են կոալիցիա կազմում մինչեւ ընտրությունները, երբ անգամ հանրությանը չեն ներկայացրել իրենց ծրագրերը, թե ինչ խնդիրներ են առաջնահերթ տեսնում եւ ինչ լուծումներ են առաջարկում

2. Այդ ի՞նչ խնդիրներ կան հիմա ծառացած, որոնք ուզում են լուծել, բայց չեն կարող անել միայնակ: Գոնե ՀՀԿ-ն խորհրդարանում ունի մեծամասնություն, կառավարություն եւ այդ խնդիրը նա չպետք է ունենար: Իրական խնդիրը ՀՀԿ-ի համար ապագայի ռիսկերը հենց այսօր չեզոքացնելն է, որպեսզի չկրկնվի 2012-ից հետո ստեղծված իրավիճակը. երբ «ազատ» քաղաքական ուժերը կարող են իրենց քաղաքական քաշն ու ծանրությունն ապահովել «ընդդիմադիր դիրքավորմամբ ու կոնսոլիդացիայով», ինչպես քառյակն էր ու ՀՀԿ-ին ստիպի փոխանցել կառավարությունը կամ էական մասը:

Այսօրվա պակտի համար ՀՀԿ-ն ավելի քիչ է վճարում, քան կվճարեր, եթե 2017-ի ընտրություններից հետո դժգոհ ՀՅԴ-ն մտներ հերթական ընդդիմադիր գործընթացների մեջ: Նաեւ ՀՀԿ-ն ԲՀԿ-ին ու այլոց է զրկում պոտենցիալ դաշնակցից նման պրոցեսներում ներգրավելու առումով, քանի որ ՀՅԴ-ն այլեւս «ազատ» չի լինի:

ՀՅԴ-ն էլ այդ գործարքին գնում է մի քանի պատճառով. ավելի երաշխավորված դարձնելու իր ներկայությունը իշխանության մեջ, այդ թվում՝ ապագա խորհրդարանում, հատկապես հիմա, երբ առաջարկվում է տորթը կիսել միայն իր հետ՝ ինքը առաջինն է ու առաջինն է գնահատվել:

-Ի՞նչ ճակատագիր եք կանխատեսում այս հերթական կոալիցիային:

-Այն նույն ճակատագիրը, ինչ նախկին կոալիցիաների ճակատագիրն է եղել: Այսպիսի միավորումները շատ անկայուն են: Միայն պրագմատիկ շահերի ու հաշվարկների վրա կառուցված դաշինքները երկար չեն ապրել ու չեն ապրելու:

Նույնը՝ իրավիճակի թելադրանքով ստեղծվածները. երբ իրավիճակը փոխվում է, նոր իրավիճակը, բնականաբար, նոր գործոններ է առաջին պլան բերում: Այդուհանդերձ, կարծում եմ՝ այս դաշինքը մինչեւ ընտրություններ կգործի, իսկ թե ինչ կլինի ընտրություններից հետո, այս պահին դժվար է ասել: Ի վերջո, հասարակությունը, առաջին հերթին քաղաքացիական հասարակությունը, կարող է շատ անսպասելի անակնկալ մատուցել, եթե անգամ ընդդիմադիր ուժերը մնան ներկայիս նման թույլ ու պառակտված:

Հարցազրույցը՝ Քրիստինա Տեր-Մաթեւոսյանի