ԱՄՆ–Իրան լարվածությունը կրկին հասել է վտանգավոր կետի
INTERNATIONAL NEWSՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
ԱՄՆ–Իրան հարաբերություններում լարվածությունը կրկին հասել է վտանգավոր կետի։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփի հայտարարությունը, թե ամերիկյան նավատորմը շարժվում է դեպի Իրան, սակայն հույս ունի այն չօգտագործել, հստակ ազդակ է ոչ միայն Թեհրանին, այլև ողջ տարածաշրջանին։ «Մենք շատ նավեր ունենք այդ ուղղությամբ գնացող… Ես կնախընտրեի ոչինչ չտեսնել, բայց մենք շատ ուշադիր հետևում ենք նրանց»,– նշել է Թրամփը՝ փորձելով միաժամանակ ցուցադրել ուժ և պահել դիվանագիտական պատուհանը բաց։
Reuters-ի փոխանցմամբ՝ Մերձավոր Արևելք կժամանեն «USS Abraham Lincoln» ավիակիրը և մի քանի կառավարվող հրթիռային ականակիրներ։ Այս քայլը ռազմական առումով ուժի ցուցադրում է, քաղաքական առումով՝ ճնշման գործիք։ Վաշինգտոնը փաստացի ազդարարում է, որ պատրաստ է արագ արձագանքման, եթե Իրանում զարգացումները դուրս գան վերահսկողությունից, կամ Թեհրանը գնա կոշտ քայլերի։
Լարվածության հիմքում Իրանում դեկտեմբերի 28-ից սկսված լայնածավալ բողոքի ցույցեր են։ Սկզբում տնտեսական բնույթ կրող դժգոհությունները՝ կապված ռիալի արժեզրկման և գնաճի հետ, արագ վերածվեցին հակակառավարական շարժման։ Ցույցերը ուղեկցվել են բախումներով և, ըստ տարբեր աղբյուրների, զանգվածային զոհերով։ Զոհերի թվի շուրջ տվյալները հակասական են․ ԱՄՆ-ում գործող իրավապաշտպան կառույցը խոսում է 4519 զոհի մասին, իրանցի պաշտոնյան Reuters-ին հայտնել է ավելի քան 5000 զոհի, այդ թվում՝ շուրջ 500 անվտանգության ուժերի ներկայացուցիչների մասին, մինչդեռ իրանական պետական հեռուստատեսությունը հղում է անում 3117 զոհի մասին։ Թվերի այս տարբերությունը ինքնին վկայում է տեղեկատվական պատերազմի մասին, որտեղ յուրաքանչյուր կողմ փորձում է ձևավորել իր նարատիվը։
Թրամփը հայտարարել է, թե իր կոշտ հայտարարություններից հետո Իրանը չեղարկել է գրեթե 840 մահապատժի դատավճիռ։
«Եթե դուք այդ մարդկանց կախաղան բարձրացնեք, ձեզ ավելի ուժեղ հարված կհասցվի, քան երբևէ»,– նշել է նա։ Այս հայտարարությունը միաժամանակ երկու նպատակ ունի․ ներքաղաքական հարթությունում ցուցադրել, որ Վաշինգտոնը պաշտպանում է ցուցարարների իրավունքները, իսկ արտաքին քաղաքական հարթությունում՝ զգուշացնել Թեհրանին հնարավոր պատժիչ քայլերի մասին։
Միևնույն ժամանակ, «Middle East Eye»-ի փոխանցմամբ, ԱՄՆ-ն դիտարկում է իրանցի բարձրաստիճան պաշտոնյաների և հրամանատարների նկատմամբ «ճշգրիտ հարվածների» տարբերակը՝ նրանց համարելով պատասխանատու ցուցարարների մահվան համար։ Եթե նման սցենարը իրականություն դառնա, դա կարող է էսկալացիան հասցնել բաց ռազմական բախման շեմին։ Թիրախային հարվածները, որքան էլ «ճշգրիտ» բնութագրվեն, Իրանի կողմից ընկալվելու են որպես ուղիղ ագրեսիա՝ բարձրացնելով տարածաշրջանային պատերազմի ռիսկը։
Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլա Ալի Խամենեին իր հերթին մեղադրել է Թրամփին՝ ցույցեր հրահրելու և իրավիճակը ապակայունացնելու մեջ։ Այս մեղադրանքը տեղավորվում է Թեհրանի ավանդական դիրքորոշման մեջ, ըստ որի՝ ներքին դժգոհությունները հաճախ ներկայացվում են որպես արտաքին միջամտության արդյունք։ Սա նաև հնարավորություն է իշխանություններին համախմբել պահպանողական հատվածին արտաքին սպառնալիքի շուրջ։
Ստեղծված իրավիճակում կարևոր է հասկանալ մի քանի շերտ․
- Առաջին՝ ներքին իրանական ճգնաժամը իրական է և ունի սոցիալ-տնտեսական հիմքեր։
- Երկրորդ՝ ԱՄՆ-ը փորձում է օգտագործել այդ ճգնաժամը որպես լծակ՝ Իրանի վրա առավելագույն ճնշում գործադրելու համար։
- Երրորդ՝ ռազմական ներկայության ուժեղացումը կարող է լինել զսպման միջոց, բայց նույնքան հեշտությամբ կարող է դառնալ սխալ հաշվարկի պատճառ։
Տարածաշրջանի համար ռիսկերը մեծ են։ Պարսից ծոցում ցանկացած ռազմական բախում անմիջապես կազդի նավթի գների, գլոբալ շուկաների և անվտանգային հավասարակշռության վրա։ Հայաստանի նման երկրների համար, որոնք գտնվում են Իրանի անմիջական հարևանությամբ, իրավիճակը ունի նաև ուղիղ անվտանգային և տնտեսական հետևանքներ՝ սկսած տրանսպորտային ուղիներից մինչև էներգետիկ համագործակցություն։
Այս փուլում կողմերը կարծես շարժվում են «վերահսկվող էսկալացիայի» տրամաբանությամբ․ ուժի ցուցադրում՝ առանց անմիջական հարվածի։ Սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ նման լարված միջավայրում մեկ սխալ քայլը կամ սխալ հաշվարկը կարող է արագ փոխել խաղի կանոնները։
ԱՄՆ-ի նավատորմի տեղաշարժը ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական ազդանշան է։ Հարցը մնում է՝ արդյոք այն կծառայի որպես զսպման միջոց, թե կդառնա նոր բախման նախերգանք։
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California
Team Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Ucom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift
Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World Experience
Ucom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients
Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber
Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBank
With the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New Format
The Power of One Dram — to Mathemik NGO
IDBank’s Nor Nork branch has reopened
On the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situation
When CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan 
