Yerevan, 19.November.2026,
00
:
00
BREAKING

ԱՄՆ փոխնախագահի այցի «մթնոլորտային» նրբերանգները, «վենսացավն» ու անկումը. «Փաստ»

POLITICS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երեկ պաշտոնական այցով Հայաստան ժամանեց ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյմս Դեյվիդ Վենսը, իսկ այսօր արդեն նա Երևանից կմեկնի Ադրբեջան՝ Բաքվում Ալիևի հետ հանդիպման ու քննարկումների: Վենսի այցը, արժե նկատել, առնվազն Երևանում որոշակի աժիոտաժային մթնոլորտ էր ձևավորել, չնայած անցած տասնամյակներում Հայաստանը ոչ մեկ խոշոր տերության ղեկավարների է բարեհաջող հյուրընկալել և ճանապարհել: Ճիշտ է, կոնկրետ Միացյալ Նահանգների առումով փոխնախագահ Վենսը ամերիկյան ամենաբարձրաստիճան գործիչն է, որ ժամանել է Հայաստան, բայց ԱՄՆ փախնախագահի այցի հետ կապված «ուղեկից» տեղեկությունների տարափը իսկապես «աղմկոտ» էր:

Ջեյ Դի Վենսի այս այցի և դրա հնարավոր հետևանքների հետ կապված մանրամասնություններին անդրադառնալու առիթներ, անշուշտ, առաջիկայում դեռ ունենալու ենք: Ամբողջական՝ Երևան-Բաքու երեքուկես օրվա այցից հետ: Իսկ մինչ այդ ոչ պակաս ուշագրավ են Միացյալ Նահանգների երիտասարդ փոխնախագահի բուն այցն ինքնին ու այդ այցի հետ կապված սպասումները:

Առաջինն, ինչ միանգամից ուշադրություն գրավեց, հասարակական-քաղաքական շրջանակներին համակած, եթե կարելի է այդպես ասել՝ «վենսացավն» էր: Սկսվեց ԱՄՆ փոխնախագահին ուղղված դիմումների, նամակների, հորդորների, խնդրանքների շարք, եթե չասվի՝ տարափ: Հարկավ, մի կողմից՝ դա որոշ հեգնական արձագանքի գայթակղություն է առաջացնում, և կարող են լինել նման ընկալումներ: Բայց դա միայն մակերեսային մոտեցման դեպքում: Իրականում այս երևույթն ունի մի շարք նրբերանգներ, որոնք արժե դիտարկել ավելի հանգամանորեն:

Նախ՝ իրականության մեջ մեր հասարակական, քաղաքական միջավայրը նոր չէ, որ այդպիսին է դարձել: Նախկինում էլ, երբ որևէ խոշոր տերության ղեկավար, լինի դա Ռուսաստանը, Ֆրանսիան կամ մեկ այլ երկիր, գալիս էր Հայաստան, էլի ամենատարբեր շրջանակներ որոշակի հարցերով նրանց դիմելու մղումներ էին դրսևորում: Դա, առհասարակ, նորմալ է: Բայց մեր իրականության պարագայում հարցն այն է, որ չենք դադարում ամեն ինչը օտար երկրի կամ գերտերության որևէ պաշտոնյայի հետ կապել: Այ, հիմա նրան կդիմենք այս կամ այն հարցով, նա կասի՝ «օ-քեյ», և ամեն ինչ լավ կլինի: Սա՝ ընդհանուր առմամբ:

Մյուս հատկանշական հանգամանքն այն է, որ առկա վիճակում իսկապես էլ ԱՄՆ փոխնախագահին դիմելու հարցեր կան: Առավել ևս, երբ ԱՄՆ-ն, ի դեմս Վենսի ու երկրի ղեկավար Դոնալդ Թրամփի, դիրքավորվել է որպես հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորող, խաղաղություն հաստատող, գրեթե՝ «խաղաղության աղավնի»: Գումարած՝ «Թրամփի ուղի»-«թուրանական միջանցքի» պարագան, որի շահառուի դերում նույն ԱՄՆ-ն է՝ TRIPP-ի շահագործման ընկերության 2/3 բաժնեմասով:

Իսկ հարցերն առավել քան էական են: Առաջինը՝ Ալիևի ռեժիմի կողմից ապօրինի գերված և պատանդի վիճակում պահվող հայերն են, այդ թվում՝ Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը: Այն հայ գործիչները, որոնց նախօրեին Բաքվի դատարանը դատապարտեց 15 տարույց մինչև ցմահ ազատազրկման՝ թատերական «դատավարությունից» հետո: Իսկ էլ ո՞ւմ կարող էին դիմել Հայաստանի ու հայ քաղաքական, հասարակական, նաև հոգևոր գործիչները, եթե ոչ հենց ԱՄՆ փոխնախագահին, որպեսզի միջնորդի, որ Ալիևը ազատ արձակի պատանդառված հայերին:

Առհասարակ, դա Հայաստանի իշխանության, Հայաստանի կառավարության պարտականությունը, պարտքն ու հանձնառությունն է: Բայց եթե Նիկոլ Փաշինյանը ոչ մի տարբերակով այդ հարցերին չի անդրադառնում, եթե նա գերադասում է Ալիևի հետ «եղբայրական» մրցանակ ստանալ և ծպտուն չհանել պատանդառված հայերի ու նրանց ճակատագրի մասին, բնականաբար, մնում է դիմել «կարգավորման» վկա պետության՝ ԱՄՆ-ի ղեկավարությանը: Իսկ փոխնախագահ Վենսի այցից ավելի հարմար առիթ դրա համար դժվար է պատկերացնել:

Երկրորդ խումբ հարցերը, որ ուղղվում են ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսին, կարելի է ասել, որ նույնիսկ ամոթալի են, բայց փաշինյանական ռեժիմը այլ տարբերակ չի էլ թողել: Խոսքը Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևորականների, առհասարակ՝ Եկեղեցու դեմ գործադիր իշխանության կողմից իրականացվող համակարգված ռեպրեսիաների, ճնշումների ու հալածանքների մասին է, ներառյալ՝ եպիսկոպոսների հանիրավի ու զանգվածային կալանավորումները, զանգվածաբար բարձրաստիճան հոգևորականների, այդ թվում՝ Կաթողիկոսի դեմ քրեական վարույթ նախաձեռնելն ու ազատ տեղաշարժից զրկելը, Հայ առաքելական եկեղեցու ներքին, ինքնավար խնդիրներին պետության կողմից կոպտորեն և ուժային ճնշումներով միջամտելու բացահայտ դրսևորումները:

Երրորդ խումբ հարցերն արդեն վերաբերում են Հայաստանում փաշինյանական ռեժիմի իշխանության պայմաններում հատկապես վերջին տարիներին հստակ արձանագրվող հակաժողովրդավարական զարգացումներին: Արևմուտքում ձևացնում են, թե Հայաստանում դեռևս ժողովրդավարություն է, մինչդեռ Փաշինյանն ու նրա քաղաքական թիմը ինտենսիվորեն գործում են ավտորիտար մոտեցումներով, ընկղմվել են հակաօրինական «բեսպրեդելի» մեջ, տոտալ հետապնդումներ են ընդդիմադիրների, այլախոհների, իշխանությունների հանդեպ քննադատական կամ մերժողական տրամադրված մարդկանց, քաղաքական ուժերի, հասարակական շրջանակների, հաճախ նաև՝ պարզապես սովորական քաղաքացիների դեմ: Եվ եթե կա հնարավորություն, որ դրա մասին տեղեկանա այդ իշխանության հետ գործակցող ԱՄՆ փոխնախագահը, ապա պետք է օգտվել առիթից ու նրան ներկայացնել «այլընտրանքային տեղեկատվություն»՝ առկա իրականության վերաբերյալ:

Պարզ է, որ Վենսը, որպես ԱՄՆ փոխնախագահ, բազմաթիվ այլ աղբյուրներ ունի՝ Հայաստանում առկա իրավիճակի մասին քիչ թե շատ օբյեկտիվ պատկերացում կազմելու համար, բայց հասարակական և քաղաքական շրջանակների կողմից չլռելն առնվազն արդարացված է: Այստեղ հատուկ նշենք, որ խոսքը հիմնական ակտորների մասին է, որոնց խոսքը կարող է տեղ հասնել, այլ ոչ այն մասին, որ գրեթե յուրաքանչյուր երրորդ հայաստանցին որոշել էր գրել «նամակ ամերիկացոց փոխթագավորին», կարծես Վենսն այդ բոլոր նամակները կարդալու էր:

Եվ էլի մի նրբերանգ՝ թերևս ամենից տխուրն ու ողբերգականը: Գիտեք, 10 տարի առաջ, եթե ԱՄՆ փոխնախագահ ժամաներ Հայաստան, ապա նրան ուղղված հիմնական հարցերն ու հորդորները, ամենայն հավանականությամբ, կլինեին Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչելու և դատապարտելու մասին, Արցախի ինքնորոշման իրավունքը ճանաչելու մասին, Հայաստանին ժամանակակից զինատեսակներ տրամադրելու մասին: Իսկ այսօր ԱՄՆ փոխնախագահին հայկական շրջանակները դիմում են... մեր գերիներին Ադրբեջանից բերելու աղաչանքներով, խնդրանքներով, Արցախի հայության վերադարձի իրավունքի մասին խոսելու խնդրանքներով: Ի՞նչ է սա, եթե ոչ հենց ողբերգություն: Առաջ պահանջող էինք, հիմա խնդրարկու: Սա՝ պարզապես, որպեսզի հասկանալի լինի, թե փաշինյանական իշխանության հետևանքով ինչ աստիճանի ենք ընկել ու ցած գլորվել:

ԱՐՄԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference