Yerevan, 17.July.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Նիկոլ Փաշինյանը պատերազմ է սկսել պատմության դեմ

POLITICS
Կիսվել

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Պատմությունը յուրաքանչյուր ժողովրդի համար միայն անցյալի մասին պատմող տարեգրություն չէ։ Այն ազգային ինքնության հիմքն է, պետականության հոգեբանական հենարանը և հասարակության ապագայի պատկերացման առանցքային գործոնը։ Ժողովուրդները ժամանակի ընթացքում իրենց գոյությունը հաստատում են ոչ միայն քաղաքական կամ ռազմական ուժով, այլ նաև պատմական հիշողությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և քաղաքակրթական շարունակականությամբ։

Հենց այդ պատճառով էլ պատմության շուրջ պայքարը հաճախ դառնում է ոչ պակաս կարևոր, քան քաղաքական կամ ռազմական հակամարտությունները։ Ժամանակակից աշխարհում, որտեղ տեղեկատվական պատերազմներն ու գաղափարական դիմակայությունները դարձել են միջազգային հարաբերությունների անբաժանելի մաս, պատմական նարատիվների վերահսկողությունը վերածվել է ռազմավարական գործոնի։ Ով ձևավորում է պատմության ընկալումը, մեծ ազդեցություն է ստանում նաև ներկայի և ապագայի քաղաքական գնահատականների վրա։

Այս համատեքստում առավել վտանգավոր է այն իրավիճակը, երբ պետությունն ինքն է սկսում թուլացնել սեփական պատմական հիշողության հիմքերը։ Տասնամյակներ շարունակ Ադրբեջանը կառուցել է պետական գաղափարախոսություն, որի առանցքում պատմական վերաձևումներն ու հարևան ժողովուրդների մշակութային ժառանգության յուրացման փորձերն են։ Հայկական պատմամշակութային ներկայության ժխտումը, հայկական եկեղեցիների «աղվանական» ներկայացումը, տեղանունների փոփոխությունը և հայկական ժառանգության օտարման փորձերը վաղուց արդեն դարձել են պետական քաղաքականության մաս։

Խոսքը միայն պատմագիտական բանավեճի մասին չէ։ Սա ինքնության շուրջ պատերազմ է, որի նպատակը ոչ միայն տարածքային վերահսկողությունն է, այլ նաև պատմական հիշողության վերացումը։ Երբ ոչնչացվում են եկեղեցիները, խաչքարերը և պատմական հուշարձանները, ոչնչացվում են նաև տվյալ ժողովրդի ներկայության ապացույցները։

Սակայն, շատերի գնահատմամբ, առավել մտահոգիչ է այն, որ վերջին տարիներին որոշ թուրք-ադրբեջանական նարատիվներ սկսել են հայտնվել նաև հայկական ներքաղաքական դաշտում։ Հատկապես լայն արձագանք են ստացել իշխանության ներկայացուցիչների այն հայտարարությունները, որոնցում կասկածի տակ է դրվում Արցախի և հայկական պետականության պատմական կապը։

Հասարակության զգալի հատվածի համար նման ձևակերպումները պարզապես քաղաքական գնահատականներ չեն, այլ պատմական հիշողության վերաձևակերպման փորձ։ Արցախը դարեր շարունակ եղել է հայկական պետական, մշակութային և հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, այն ժամանակ, երբ «Ադրբեջան» պետական-քաղաքական հասկացությունը դեռ գոյություն չուներ տարածաշրջանում։

Վերլուծաբաններն ընդգծում են, որ պատմական հիշողության թուլացումը միայն անցյալի հարց չէ։ Այն ուղղակի ազդեցություն ունի նաև ներկայի և ապագայի վրա։ Եթե պետությունն ինքն է սկսում կասկածի տակ դնել սեփական պատմական հիմքերը, ապա այդ վակուումը հեշտությամբ կարող է լցվել արտաքին նարատիվներով։

Այս ֆոնին հակասական են ընկալվում իշխանությունների հայտարարությունները «իրական պետականություն» ստեղծելու կամ «ինքնիշխանության ամրապնդման» մասին։ Քննադատների կարծիքով՝ դժվար է խոսել ուժեղ ինքնիշխանության մասին, եթե միաժամանակ թուլանում են ազգային ինքնության գաղափարական հենասյուները։

Վերջին օրերին լայն քննարկման առարկա դարձան նաև Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները, որոնցում նա նշել էր, որ Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո այս տարածքում հայկական պետականություն չի եղել, ինչպես նաև պնդել էր, թե պատմության ընթացքում Հայաստանի բնակչության 90 տոկոսը երբեք հայեր չեն կազմել։

Պատմաբաններն արդեն արձագանքել են այս տեսակետներին՝ դրանք գնահատելով մանիպուլյատիվ և թուրք-ադրբեջանական նարատիվների հետ համընկնող։ Ըստ մասնագետների, պատմության նման մեկնաբանությունները կարող են վտանգավոր հետևանքներ ունենալ ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական դիմադրողականության համար։

Տարածաշրջանում պայքարը վաղուց արդեն միայն տարածքների համար չէ։ Այն նաև պայքար է հիշողության, պատմության, ինքնության և մշակութային ներկայության համար։ Եվ եթե Հայաստանը սեփական ներսում սկսի թուլացնել այդ հիմքերը, ապա, շատերի համոզմամբ, դա կարող է վերածվել ոչ միայն քաղաքական, այլև երկարաժամկետ քաղաքակրթական մարտահրավերի։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Կիսվել
Timeline
Ucom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
All Timeline »
Most Popular
1 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity 2 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank 3 Unibank to Raffle a Trip to Italy 4 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July 5 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...
Poll