Yerevan, 18.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Արտահանման կոմիսարներ՝ հայկական գյուղմթերքը նոր շուկաներ հասցնելու համար․ Հրայր Կամենդատյան

BLOG
Ասիական մի շարք հաջողակ երկրներում (օրինակ՝ Հարավային Կորեայում, Սինգապուրում կամ Մալայզիայում) տնտեսական թռիչքի տարիներին արտահանման հատուկ կոմիսարները կամ մասնագիտացված կոմիտեները (ինչպիսին էր Կորեայի KOTRA-ն կամ Սինգապուրի Enterprise Singapore-ը) խաղացել են որոշիչ դեր։ Նրանք գործում էին որպես պետության կողմից լիազորված «ագրեսիվ» գործակալներ, որոնց միակ նպատակն էր տեղական ապրանքների համար ճանապարհ հարթել դեպի արտաքին շուկաներ։
 
Այո, այս մոդելը ոչ միայն կարելի է, այլև անհրաժեշտ է տեղայնացնել Հայաստանում, հատկապես եթե խոսում ենք գյուղատնտեսական բարձրարժեք արտադրանքի (օրինակ՝ թարմ և վերամշակված միրգ-բանջարեղեն, կոնյակ, գինի, պահածոներ) արտահանման ծավալների կտրուկ մեծացման մասին։
 
Ստորև ներկայացված է, թե ինչպես կարող է աշխատել «Արտահանման կոմիսարների» (Export Commissioners) ինստիտուտը Հայաստանում և ինչպիսին պետք է լինի դրա պիտանիության մոդելը։
 
1. Ինչպե՞ս պետք է գործի Արտահանման կոմիսարը Հայաստանում
 
Ի տարբերություն ավանդական դեսպանատների տնտեսական կցորդների, որոնք հաճախ զբաղվում են զուտ դիվանագիտական թղթաբանությամբ, արտահանման կոմիսարը պետք է լինի բիզնես-մտածելակերպով օժտված «վաճառքի մենեջեր»։
 
Կոմիսարների տեղաբաշխումը թիրախային շուկաներում
 
Պետք չէ կոմիսարներ ունենալ ամենուր։ Առաջին փուլում նրանք պետք է գործուղվեն մեր հիմնական և պոտենցիալ բարձրարժեք 4-5 ուղղություններով.
 
Եվրոպական Միություն (կենտրոնը՝ Գերմանիա կամ Բրյուսել)՝ թարմ մրգերի (ծիրան, կեռաս), չրերի և օրգանիկ արտադրանքի համար։
 
Ծոցի երկրներ (կենտրոնը՝ Դուբայ)՝ պրեմիում դասի գյուղմթերքի, գառան մսի և հանքային ջրերի համար։
ԵԱՏՄ և Ռուսաստան՝ ավանդական մեծածախ շուկաների համակարգման և լոգիստիկ խոչընդոտների արագ հարթման համար։
 
Ասիական ուղղություն (Չինաստան/Հնդկաստան)՝ ալկոհոլային խմիչքների և տեխնոլոգիական ագրոարտադրանքի համար։
 
2. Արտահանման կոմիսարի 3 հիմնական գործառույթները (KPI-ները)
 
Որպեսզի այս համակարգը չդառնա հերթական պետական անարդյունավետ ծախսը, կոմիսարների աշխատանքը պետք է գնահատվի բացառապես չափելի արդյունքներով.
 
Գործառույթ | Ինչ է անում կոմիսարը տվյալ երկրում Չափելի արդյունքը (KPI) |
 
Բանակցություններ ցանցերի հետ Ուղղակի կապ է հաստատում տվյալ երկրի խոշոր սուպերմարկետների ցանցերի (Carrefour, Lidl, Auchan և այլն) գնումների մենեջերների հետ և ներկայացնում հայկական արտադրանքը։ Կնքված պայմանագրերի և հայկական ապրանքանիշերի քանակը տեղական ցանցերում։ 
 
Լիցենզավորման և ստանդարտների հաղթահարում Օգնում է հայաստանյան արտադրողներին հասկանալ և ստանալ տվյալ երկրի սանիտարական, բուսասանիտարական և որակի սերտիֆիկատները (օրինակ՝ GlobalG.A.P. կամ Eurofins լաբորատոր ստուգումներ)։ Կրճատված ժամանակը, որը հայկական ընկերությունները ծախսում են սահմանային անցակետերում։
 
Շուկայի վերլուծություն (Market Intelligence) Ուսումնասիրում է, թե ինչ փաթեթավորում, գնային սեգմենտ կամ համային նախասիրություններ ունի տվյալ երկրի սպառողը, և այդ ինֆորմացիան ուղղակիորեն փոխանցում հայաստանյան ֆերմերներին։ | Նոր ներդրված արտադրատեսակների հաջողության տոկոսը տվյալ շուկայում։ 
 
3. Ինչպե՞ս ներդնել այս համակարգը Հայաստանում
 
Այս ինստիտուտի հաջողության գրավականը Մասնավոր-Պետություն համագործակցությունն է (PPP):
 
Ասիական փորձը ցույց է տալիս, որ մաքուր պետական չինովնիկը չի կարող արդյունավետ վաճառող լինել։
 
1. Ֆինանսավորման խառը մոդել. Կոմիսարի բազային աշխատավարձը կարող է վճարել պետությունը (օրինակ՝ Գյուղատնտեսության նախարարության կամ ներդրումներիաջակցման կենտրոնի բյուջեից), սակայն նրա հիմնական եկամուտը (բոնուսները) պետք է գոյանա արտահանման ծավալների աճից՝ տոկոսային հարաբերությամբ, որը կվճարեն հենց արտահանող մասնավոր ասոցիացիաները։
 
2. Արտահանողների կոնսոլիդացիա.Մեր անհատ ֆերմերները չափազանց փոքր են միջազգային շուկա դուրս գալու համար։ Կոմիսարը պետք է աշխատի ոչ թե առանձին գյուղացու, այլ արտահանողների կոոպերատիվների կամ միությունների հետ (օրինակ՝ «Հայկական ծիրան արտահանողների միություն»)։ նա հանդես է գալիս որպես մեկ խոշոր մատակարարի ներկայացուցիչ։
 
3. Արագ արձագանքման իրավասություն.Եթե Լարսում կամ եվրոպական սահմանին հայկական բեռը կանգնում է փաստաթղթային խնդրի պատճառով, կոմիսարը պետք է ունենա լիազորություն՝ անմիջապես տեղում ներկայացնելու ՀՀ շահերը և հարթելու խնդիրը։
 
Ասիական դասը մեզ համար.
 
Հարավային Կորեայի նախկին նախագահ Պակ Չոն Հին անձամբ էր ամեն ամիս վարում «Արտահանման խթանման ժողովները», որտեղ արտահանման կոմիսարներն ու գործարարները զեկուցում էին խոչընդոտների մասին, և որոշումները կայացվում էին տեղում։ Հայաստանում այս ինստիտուտի ներդրումը թույլ կտա գյուղատնտեսությունը սպառողական ոլորտից վերածել բարձր շահութաբեր բիզնեսի։

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor