Շուտով այս օդը մեզ կկործանի
SOCIETY
Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Երբ աշխարհի մի շարք խոշոր քաղաքներում օդի աղտոտվածության ցուցանիշը կտրուկ բարձրանում է, իշխանությունները բնակիչներին կոչ են անում հնարավորինս չլքել տները, փակ պահել պատուհանները, սահմանափակել բացօթյա գործունեությունը, իսկ որոշ դեպքերում խորհուրդ են տալիս օգտագործել բարձր արդյունավետության պաշտպանիչ դիմակներ։ Նման իրավիճակներում արտակարգ ծառայությունները մշտապես տեղեկացնում են բնակչությանը, քանի որ նույնիսկ մի քանի ժամ վտանգավոր օդ շնչելը կարող է առողջական լուրջ հետևանքներ ունենալ։
Հայաստանում, սակայն, պատկերն այլ է։ Հատկապես Երևանում և մի շարք այլ բնակավայրերում օդի աղտոտվածության բարձր մակարդակը հաճախ դարձել է սովորական երևույթ։ Շատ քաղաքացիներ շարունակում են իրենց առօրյան՝ նույնիսկ չիմանալով, որ տվյալ պահին շնչում են առողջության համար վտանգավոր օդ։
Օդի հիմնական աղտոտիչներից են PM2.5 և PM10 մանր փոշու մասնիկները։ Դրանք այնքան փոքր են, որ հեշտությամբ ներթափանցում են մարդու շնչուղիներ, հասնում թոքերին, իսկ ամենափոքր մասնիկները կարող են նույնիսկ անցնել արյան շրջանառություն։ Գիտական բազմաթիվ հետազոտություններ դրանք կապում են սրտանոթային հիվանդությունների, ասթմայի, թոքերի քրոնիկական հիվանդությունների, ինսուլտի և վաղաժամ մահացության բարձր ռիսկի հետ։
Հայաստանում այս իրավիճակի պատճառները բազմազան են՝ ավտոմեքենաների մեծ քանակ, հատկապես հին և բարձր արտանետումներ ունեցող մեքենաներ, ակտիվ շինարարություն, ճանապարհներից բարձրացող փոշի, արդյունաբերական արտանետումներ, ինչպես նաև եղանակային պայմաններ, որոնք երբեմն թույլ չեն տալիս աղտոտված օդին արագ ցրվել։
Past.am-ի ուսումնասիրած միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ բազմաթիվ զարգացած երկրներում օդի որակի ցուցանիշների վտանգավոր աճի դեպքում անմիջապես գործի են դրվում նախազգուշացման համակարգերը։ Քաղաքացիներին SMS հաղորդագրություններով, հեռուստատեսությամբ և հատուկ հավելվածներով զգուշացնում են չզբաղվել բացօթյա սպորտով, երեխաներին դուրս չհանել զբոսանքի, իսկ ռիսկային խմբերին խորհուրդ են տալիս հնարավորության դեպքում ընդհանրապես չլքել բնակարանները։ Որոշ երկրներում օդի ծայրահեղ աղտոտվածության օրերին դպրոցներում նույնիսկ դադարեցվում են բացօթյա պարապմունքները, իսկ մարդիկ օգտագործում են բարձր ֆիլտրացիայով պաշտպանիչ դիմակներ։
Հայաստանում նման պատկեր գրեթե չի հանդիպում։ Թեև օդի որակի վերաբերյալ տվյալները հասանելի են տարբեր հարթակներում, հասարակության մեծ մասը չի հետևում դրանց, իսկ պետական մակարդակով այս խնդիրը հաճախ չի ստանում այն ուշադրությունը, որը ստանում է զարգացած երկրներում։ Արդյունքում մարդիկ շարունակում են ժամերով մնալ դրսում՝ առանց պատկերացնելու, որ օդի աղտոտվածությունը կարող է գերազանցել առողջության համար առաջարկվող սահմանները։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) օդի աղտոտվածությունը համարում է աշխարհում առողջության համար ամենալուրջ բնապահպանական սպառնալիքներից մեկը։ Կազմակերպության գնահատմամբ՝ ամեն տարի միլիոնավոր վաղաժամ մահեր կապվում են հենց աղտոտված օդի ազդեցության հետ։ Մասնագետները նշում են, որ հատկապես վտանգի տակ են երեխաները, տարեցները, հղիները և շնչառական կամ սրտանոթային հիվանդություններ ունեցող մարդիկ։
Խնդրի լուծումը պահանջում է երկարաժամկետ պետական քաղաքականություն։ Անհրաժեշտ են ավելի խիստ վերահսկողություն արտանետումների նկատմամբ, հասարակական տրանսպորտի զարգացում, կանաչ տարածքների ավելացում, ճանապարհների և շինհրապարակների փոշու արդյունավետ կառավարում, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության բարձրացում։ Միևնույն ժամանակ յուրաքանչյուր մարդ կարող է հետևել օդի որակի ցուցանիշներին, հնարավորության դեպքում սահմանափակել դրսում գտնվելու ժամանակը աղտոտվածության բարձր օրերին և ավելի զգույշ լինել իր առողջության նկատմամբ։
Օդը միակ ռեսուրսն է, առանց որի մարդը չի կարող ապրել նույնիսկ մի քանի րոպե։ Սակայն եթե տարիներ շարունակ ստիպված ենք շնչել աղտոտված օդ, դրա հետևանքները կարող են ի հայտ գալ շատ ավելի ուշ՝ քրոնիկական հիվանդությունների, կյանքի տևողության կրճատման և առողջության վատթարացման տեսքով։ Այդ պատճառով օդի որակի հարցը վաղուց դադարել է լինել միայն բնապահպանական խնդիր. այն դարձել է հանրային առողջության և ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ։
Past.am-ը շարունակելու է բարձրաձայնել այն խնդիրները, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն Հայաստանի քաղաքացիների առողջության և կյանքի որակի վրա։
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank
Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by Euromoney
Ucom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori
Unibank to Raffle a Trip to Italy
Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season
My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July
Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
IDBank warns of scam calls impersonating pension funds
A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 
Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank
Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds
From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped Up
The Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia
Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank
Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank
Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
"Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan
Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet
AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders
Business registration is now available at Unibank
Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards
AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers
Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run.
Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
