Yerevan, 16.September.2026,
00
:
00
BREAKING


Պաշտպանել հայկական ժառանգությունը. Արցախի նախկին մշակույթի նախարարները դիմել են ՀՀ ԿԳՄՍՆ

CULTURE

Արցախի Հանրապետության մշակույթի նախկին նախարարները դիմել են ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանին՝ պահանջելով գործուն և հետևողական քայլեր ձեռնարկել Արցախում հայկական մշակութային ժառանգության պաշտպանության, փաստագրման և միջազգային ներկայացման ուղղությամբ։ Այս մասին տեղեկանում ենք Արցախի մշակույթի նախարարության պաշտոնական էջից։

Դիմումի հեղինակները նշում են, որ իրենց նախաձեռնությունը պայմանավորված է Արցախում հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման, ինքնության փոփոխման և յուրացման շարունակվող քաղաքականությամբ, ինչպես նաև այդ գործընթացը միջազգային մակարդակում ներկայացնելու և լեգիտիմացնելու փորձերով։

Նախկին նախարարները ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունից պահանջում են հրապարակային և հստակ գնահատական տալ Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությանը և ստեղծել ժառանգության վիճակի մշտադիտարկման ու փաստագրման գործուն պետական մեխանիզմներ։

Նրանք նաև պահանջում են հայկական մշակութային ժառանգության պաշտպանության հարցը հետևողականորեն բարձրացնել միջազգային մասնագիտական և միջպետական հարթակներում։

Դիմումում առանձին անդրադարձ կա Արցախի թանգարանային հավաքածուներին։ Նախկին նախարարները պահանջում են քայլեր ձեռնարկել դրանց պահպանության ուղղությամբ, փաստագրել հավաքածուների իրավական կարգավիճակը և դրանց վերադարձի հարցը բարձրացնել միջազգային օրակարգում՝ տեղահանված արցախահայության մշակութային իրավունքների համատեքստում։

«Մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը չի կարող սահմանափակվել փաստերի արձանագրմամբ։ Այն պահանջում է հստակ պետական դիրքորոշում և գործուն քայլեր»,– նշված է հաղորդագրությունում։
Նախկին նախարարները պահանջի 7 կետ են առանձնացրել.

• Տալ պաշտոնական հրապարակային գնահատական պաշտոնական Ադրբեջանի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության ջնջման և յուրացման քաղաքականությանը և այդ դիրքորոշումը դարձնել Հայաստանի միջազգային մշակութային ու դիվանագիտական օրակարգի մաս։

• Ինստիտուցիոնալ հիմունքներով կազմակերպել Ադրբեջանի տարածքում հայկական մշակութային ժառանգության մշտական մոնիթորինգ, ներառյալ Արցախը, Նախիջևանը և հայկական պատմական ներկայություն ունեցած այլ տարածքները՝ կիրառելով արբանյակային տեխնոլոգիաներ, արխիվային նյութեր, հեռահար զննման և փորձագիտական փաստագրման մեթոդներ։

• Ստեղծել հուշարձանների, եկեղեցիների, գերեզմանոցների, պատմական քաղաքային միջավայրի, հուշարձանների և այլ օբյեկտների վիճակի համակարգված փաստագրման և տվյալների պարբերական թարմացման պետական մեխանիզմ՝ արդյունքները փոխանցելով միջազգային մասնագիտացված կազմակերպություններին։

• Ստեղծել Արցախի թանգարանային հավաքածուների առանձին ռեգիստր՝ փաստագրելով դրանց կազմը, ծագումը, գտնվելու վայրը և իրավական կարգավիճակը, և միջազգային մակարդակով բարձրացնել դրանց վերադարձի հարցը՝ տեղահանված հայ բնակչության մշակութային իրավունքների վերականգնման համատեքստում։

• Պարբերաբար տեղեկացնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին, Եվրոպայի խորհրդին, ICOMOS-ին և այլ միջազգային կազմակերպություններին հայկական ժառանգության ոչնչացման, վնասման, պատմական վերագրանցման կամ յուրացման փաստերի վերաբերյալ։

• Հասնել Արցախի մշակութային ժառանգության վիճակի նկատմամբ միջազգային անկախ մոնիթորինգի իրականացմանը և միջազգային մասնագետների հասանելիության ապահովմանը։

• Մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը, տեղահանված բնակչության մշակութային իրավունքների և նրա ժառանգության հետ կապի պահպանման հարցերը ներառել միջազգային խաղաղության օրակարգում։

Հիշեցնենք, որ Հիքմեթ Հաջիևը Արցախում օտարերկրյա դիվանագետների հետ այցելել էր Գանձասար և Դադիվանք։ Այցին մասնակցել է 150 ներկայացուցիչ՝ 58 երկրից և 9 միջազգային կազմակերպությունից։ Հաջիևը հայտարարել էր, թե Գանձասարն ու Դադիվանքը «հին աղվանական քրիստոնեական ժառանգության անբաժանելի մասն են»։ Նա նաև պնդել էր, թե Գանձասարը XIII դարում կառուցել է «Կովկասյան Աղվանքի տիրակալ» Հասան Ջալալ Դոլան, իսկ վանքը Կովկասյան Աղվանքի բազմադարյա քրիստոնեական ժառանգության վկայություններից է։ Ադրբեջանի նախագահի օգնականը նաև պնդել էր, թե հայկական կողմը «վերականգնման» անվան տակ միջամտություններ է կատարել հուշարձաններին՝ վնասելով դրանց «ճարտարապետական իսկությունն ու սկզբնական տեսքը»։

Նշենք նաև, որ 2020 թվականի պատերազմից հետո Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած Արցախի տարածքներում արձանագրվել են հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման և վնասման բազմաթիվ դեպքեր։ Caucasus Heritage Watch-ի արբանյակային մոնիթորինգով, մասնավորապես, փաստագրվել են Շուշիի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ՝ Կանաչ ժամ եկեղեցու և Ղազանչեցոց հին գերեզմանոցի ոչնչացումը, ինչպես նաև Մոխրենեսի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու ոչնչացումը։ 2026 թվականին նույն կազմակերպությունը հաստատել է նաև Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածածին մայր տաճարի, Սուրբ Հակոբ եկեղեցու և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրի ոչնչացումը։

Unibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup SummitIt is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting SchoolchildrenMoody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stable