Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Տնտեսական ճգնաժամի վտանգը մեծանում է․ ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին առաջիկա ամիսներին

ECONOMICS

Հայաստանի տնտեսական իրավիճակի շուրջ իշխանության ներկայացուցիչների հայտարարությունները դեռևս հիմնականում չեն արտացոլում այն ռիսկերի ամբողջական ծավալը, որոնք կարող են առաջանալ առաջիկայում։ Չնայած հրապարակային հռետորաբանությանը և հանգիստ իրավիճակի տպավորություն ստեղծելու փորձերին՝ իշխանական պատգամավորների ելույթներն ու արձագանքներն արդեն ցույց են տալիս, որ տնտեսական հնարավոր զարգացումների վերաբերյալ մտահոգություններ կան նաև իշխանության ներսում։

Տնտեսական լուրջ ճգնաժամը ցանկացած երկրում կարող է վերածվել քաղաքական լուրջ մարտահրավերի, սակայն այս հարցը միայն իշխանափոխության հնարավորության տեսանկյունից դիտարկելն ամբողջական մոտեցում չէ։ Տնտեսության կտրուկ անկումն առաջին հերթին ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ պետության և հասարակության համար, իսկ դրա հաղթահարումը կարող է պահանջել երկար տարիներ։ Հետևաբար, ընդդիմության համար ստեղծվող քաղաքական հնարավորությունը միաժամանակ նշանակում է նաև մեծ պատասխանատվություն՝ պատրաստ լինելու կառավարել բարդ տնտեսական իրավիճակն ու դրա հետ կապված ռիսկերը։

Խորհրդարանական կառավարման համակարգերում ընդդիմության համար նախատեսված վերահսկողական մեխանիզմները՝ խորհրդարանական հանձնաժողովների ղեկավարումը, փոխնախագահների պաշտոնները և Սահմանադրությամբ նախատեսված այլ գործիքները, միայն իշխանությանը հակակշռելու միջոցներ չեն։ Դրանք կարող են նաև նպաստել ընդդիմության ինստիտուցիոնալ պատրաստվածությանը՝ հետագայում պետական կառավարման պատասխանատվություն ստանձնելու դեպքում։

Գերմանիայի և Լեհաստանի խորհրդարանական փորձը ցույց է տալիս, որ ընդդիմության կողմից նման գործիքների արդյունավետ կիրառումը կարող է նպաստել քաղաքական անցումների ընթացքում ինստիտուցիոնալ կայունության պահպանմանը և պետական կառավարման շարունակականությանը։

Հայաստանի ներկայիս քաղաքական գործընթացներում ևս այդ տրամաբանությունն աստիճանաբար դառնում է ավելի տեսանելի։ Սահմանադրությամբ ընդդիմությանը վերապահված պաշտոնների և խորհրդարանական հանձնաժողովների ղեկավարության ստանձնումը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես խորհրդարանական աշխատանքի մասնակցություն, այլև որպես պետական կառավարման ոլորտում ավելի մեծ պատասխանատվություն ստանձնելու հնարավորություն։

Այս գործընթացներն ընթանում են տնտեսական խնդիրների խորացման պայմաններում։ Դեռևս ռուսական պատժամիջոցների ամբողջական փաթեթի ուժի մեջ մտնելուց առաջ որոշ ոլորտներում, այդ թվում՝ գյուղատնտեսությունում, արձանագրվել էին էական անկումներ։ Իսկ այժմ, երբ Ռուսաստանը, ըստ ներկայացված գնահատականների, սկսել է ավելի լայնորեն կիրառել պատժամիջոցային միջոցներ, Հայաստանի տնտեսության առաջիկա ամիսների հեռանկարները լրացուցիչ ռիսկեր են պարունակում։

Տնտեսական ճնշումներին ավելանում են նաև արտաքին գործոնները։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների վատթարացման պայմաններում Մոսկվայից հնչող հայտարարությունները գազի և էներգակիրների հնարավոր թանկացման վերաբերյալ կարող են լրացուցիչ ծանրաբեռնել Հայաստանի տնտեսությունը։ Էներգակիրների արժեքի բարձրացումը, իր հերթին, կարող է ազդեցություն ունենալ տնտեսության բազմաթիվ ոլորտների վրա՝ բարձրացնելով արտադրության և ծառայությունների ծախսերը։ Պատմականորեն էներգետիկ ճգնաժամերի փորձը ցույց է տվել, որ նման գործընթացները կարող են նաև վերածվել քաղաքական լուրջ խնդիրների իշխանությունների համար։

Այս ֆոնին ուշագրավ է նաև «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանի ներկայացրած ցուցանիշը։ Նրա տվյալներով՝ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում չորս ընդդիմադիր ուժերը միասին ստացել են 80 տոկոսով ավելի շատ ձայն, քան 2021 թվականին։ Այս ցուցանիշը, ըստ ներկայացված մեկնաբանության, վկայում է ընդդիմադիր ընտրազանգվածի զգալի ընդլայնման մասին։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ ընտրությունների արդյունքները չեն նշանակում, որ քաղաքական գործընթացը կանգ է առել կամ ձևավորված համակարգը ստացել է երկարաժամկետ անփոփոխության երաշխիք։ Ընդհակառակը, տնտեսական ռիսկերի, արտաքին մարտահրավերների և ընդդիմության խորհրդարանական ու ինստիտուցիոնալ դիրքերի փոփոխության համադրությունը կարող է առաջիկայում նոր քաղաքական զարգացումների պատճառ դառնալ։

Այս պայմաններում առաջիկա ժամանակահատվածը Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի համար կարող է դառնալ բավականին դինամիկ։ Տնտեսական իրավիճակի զարգացումները, արտաքին գործոնները և խորհրդարանում ընդդիմության գործունեության արդյունավետությունը կարող են էական ազդեցություն ունենալ հետագա քաղաքական օրակարգի ձևավորման վրա։

Past.am-ը հետևելու է զարգացումներին և կներկայացնի դրանց հնարավոր ազդեցությունը Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական գործընթացների վրա։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 
IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference