Ինչ սպասել Ռուսաստանից՝ ընտրություններից հետո

Ռուսաստանում ավարտվել են Պետդումայի ընտրությունները, սակայն Մոսկվայի համար ամենակարևոր հարցը հիմա ոչ միայն ներքաղաքական օրակարգն է։ Աշխարհը շարունակում է հետևել մեկ հիմնական ուղղության՝ ի՞նչ է անելու Ռուսաստանը Ուկրաինայի դեմ պատերազմի հարցում ընտրություններից հետո։

Ընտրությունների ավարտը տեղի ունեցավ պատերազմի բավական լարված փուլում։ Քվեարկության վերջին օրը Ուկրաինան լայնածավալ անօդաչու թռչող սարքերի հարվածներ հասցրեց Մոսկվայի և Ռուսաստանի այլ շրջանների ուղղությամբ։ Ռուսաստանի իշխանությունները հայտարարեցին, որ խոցվել է ավելի քան 1600 ուկրաինական դրոն, իսկ հարձակումը գնահատվեց որպես պատերազմի սկզբից ի վեր Մոսկվայի ուղղությամբ ամենախոշորներից մեկը։

Ռուսաստանի իշխանությունների արձագանքը արդեն հուշում է, որ ընտրություններից հետո պատերազմի թեման չի հեռանալու օրակարգից։ Ռուսաստանի կողմը հայտարարել է, որ Ուկրաինայի հարվածներին պատասխանելու է՝ ուժեղացնելով հարվածները Կիևի ուղղությամբ։ AFP-ն, հղում անելով ռուսական պաշտոնական հայտարարություններին, փոխանցել է, որ Մոսկվան խոստացել է «ուժեղացնել» հարվածները Կիևին։

Այս իրավիճակում Past.am-ի հարցադրումը պարզ է՝ արդյո՞ք սա նշանակում է պատերազմի նոր սրացում։

Այս պահին դրա մասին որպես հաստատված զարգացում խոսել հնարավոր չէ, սակայն վերջին շաբաթների իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ռազմական և դիվանագիտական ուղղությունները զուգահեռ շարունակվում են։

Մի կողմից՝ Ռուսաստանը շարունակում է ռազմական գործողությունները և հարվածները Ուկրաինայի ենթակառուցվածքների ու ռազմական նշանակության օբյեկտների ուղղությամբ։ Մյուս կողմից՝ Մոսկվան ամբողջությամբ չի փակում բանակցությունների հնարավորության դուռը։

Սեպտեմբերի սկզբին ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ նոր շփումներ են տեղի ունեցել ռուսական և ուկրաինական կողմերի միջև։ Միաժամանակ քննարկվում է հոկտեմբերին ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի մասնակցությամբ նոր եռակողմ բանակցությունների հնարավորությունը։ Սակայն կողմերի դիրքորոշումների միջև շարունակում են մնալ լուրջ տարաձայնություններ, հատկապես տարածքային հարցերի և անվտանգության երաշխիքների շուրջ։

Այսինքն՝ ընտրություններից հետո Ռուսաստանի առաջ երկու զուգահեռ ճանապարհ է մնում։ Առաջինը՝ պահպանել կամ ուժեղացնել ռազմական ճնշումը՝ փորձելով առավելություն ստանալ ռազմաճակատում։ Երկրորդը՝ բանակցային գործընթացը օգտագործել որպես հնարավոր պայմանավորվածությունների հասնելու գործիք։ Այս պահին չկա հիմք պնդելու, որ Մոսկվան արդեն ընտրել է դրանցից միայն մեկը։

Առանձին ուշադրության է արժանի նաև մոբիլիզացիայի հարցը։ Ընտրություններից առաջ Կրեմլը բազմիցս հերքել էր այն տեղեկությունները, թե քվեարկությունից հետո պատրաստվում է նոր հարկադիր զորահավաք։ Միևնույն ժամանակ պատերազմի ընթացքի վերաբերյալ որոշ վերլուծություններ նշում են, որ ռուսական բանակի կորուստների և համալրման տեմպերի միջև տարբերությունը երկարաժամկետ խնդիր է ստեղծում։ ISW-ն գնահատել է, որ եթե գործողությունների ներկայիս ինտենսիվությունը պահպանվի, Ռուսաստանին կարող է անհրաժեշտ լինել հավաքագրման համակարգի փոփոխություն կամ զորակոչի որևէ ձև, սակայն դրա ժամկետը և ծավալը հստակ չեն։

Ուստի «ընտրություններից հետո անպայման նոր մոբիլիզացիա կլինի» ձևակերպումը այս պահին փաստ չէ։ Դա քննարկվող հնարավոր սցենարներից մեկն է։

Մյուս կարևոր հարցը ձմեռն է։ Եթե բանակցային գործընթացում առաջընթաց չլինի, Ուկրաինայի էներգետիկ համակարգի դեմ հարվածների և ենթակառուցվածքային պատերազմի շարունակությունը կարող է դառնալ առաջիկա ամիսների առանցքային խնդիրներից մեկը։ Վերջին շաբաթներին արդեն քննարկվել է էներգետիկ օբյեկտների դեմ փոխադարձ հարվածների դադարեցման գաղափարը, սակայն կողմերի միջև դրա շուրջ դեռևս չկա կայուն համաձայնություն։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ առաջիկա շաբաթների ամենակարևոր ցուցիչները կարող են լինել ոչ թե ռուսական ընտրությունների վերջնական թվերը, այլ երեք զարգացում՝ ռազմաճակատի փոփոխությունները, Ռուսաստանի կողմից նոր զորահավաքային քայլերի իրականացումը կամ չիրականացումը և ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ հնարավոր նոր բանակցությունների արդյունքը։

Եթե հոկտեմբերին իսկապես վերսկսվեն եռակողմ բանակցությունները, դա դեռ չի նշանակի պատերազմի ավարտ։ Բրիտանական խորհրդարանի հետազոտական ծառայության վերջին վերլուծության համաձայն՝ առանց ռազմաճակատում էական փոփոխության կամ կողմերի հիմնական «կարմիր գծերի» փոփոխության՝ պաշտոնական բանակցությունների հերթական փուլը կարող է էական արդյունք չտալ։

Այսպիսով, Ռուսաստանի ընտրություններից հետո աշխարհը կանգնած է ոչ թե մեկ պարզ հարցի առաջ՝ «պատերազմ, թե խաղաղություն», այլ ավելի բարդ իրավիճակի։ Մոսկվան շարունակում է ռազմական ճնշումը, բայց միաժամանակ բանակցությունների հնարավորությունը ամբողջությամբ չի մերժում։ Ուկրաինան նույնպես շարունակում է ռազմական դիմադրությունը և միաժամանակ պատրաստակամություն է հայտնում բանակցային գործընթացի նկատմամբ։

Առաջիկա ամիսներին հենց այս երկու ուղղությունների՝ ռազմական ճնշման և դիվանագիտական բանակցությունների, հարաբերակցությունը կարող է որոշել ռուս-ուկրաինական պատերազմի հաջորդ փուլը։