Yerevan, 21.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Գիտնականները քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման նոր մեթոդ են մշակել. այժմ հնարավոր է կենդանի բջիջներ ստանալ հյուսվածքների կասկածելի հատվածներից

LIFE

Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) և Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի գիտնականները փոքր սարք են ստեղծել, որը հնարավորություն է տալիս հյուսվածքի կոնկրետ հատվածներից կենդանի բջիջներ վերցնել։ Ակնկալվում է, որ ապագայում այս տեխնոլոգիան կօգնի ավելի վաղ փուլում հայտնաբերել ձվարանների քաղցկեղը, ուսումնասիրել ուռուցքի զարգացումն ու յուրաքանչյուր պացիենտի համար անհատական բուժում ընտրել։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Device ամսագրում։

Ձվարանների քաղցկեղի հիմնական խնդիրներից մեկը շարունակում է մնալ ուշ ախտորոշումը։ Եթե հիվանդությունը հայտնաբերվում է վաղ փուլում, ապա հինգ տարվա ապրելիության ցուցանիշը կարող է գերազանցել 90 տոկոսը։ Մինչդեռ III կամ IV փուլերում ախտորոշելու դեպքում այս ցուցանիշը 50 տոկոսից էլ ցածր է լինում։

Մոտ 20 տարի առաջ գիտնականները պարզել են, որ բարձր չարորակության սերոզ քաղցկեղի՝ այս հիվանդության ամենատարածված տեսակի դեպքերի մեծ մասը սկիզբ է առնում արգանդափողերում։ Սակայն այնտեղ վաղ ախտաբանական փոփոխությունները հայտնաբերելը բարդ է. նախաքաղցկեղային օջախները կարող են միկրոսկոպիկ լինել, իսկ դրանցից հետազոտման համար նյութ վերցնելը հեշտ գործ չէ։

Նոր սարքը ստեղծել է MIT-ի մեքենաշինության պրոֆեսոր Կրիպա Վարանասիի գլխավորած խումբը՝ Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի գործընկերների հետ համատեղ։ Այն 3D տպիչով պատրաստված միկրոֆլյուիդային սարք է, որը տեղադրվում է անմիջապես հյուսվածքի մակերեսին։

Սարքը վակուումի միջոցով հերմետիկ հպվում է հյուսվածքին, ինչից հետո փոքրիկ խողովակով հեղուկ է բաց թողնվում։ Հոսքը նպատակային մեխանիկական ազդեցություն է ունենում մակերեսի վրա՝ թույլ տալով հյուսվածքի փոքր հատվածից զգուշորեն առանձնացնել կենդանի բջիջները՝ առանց վնասելու շրջակա հյուսվածքները։

Մասնագետներն այս տեխնոլոգիան փորձարկել են մարդու հեռացված արգանդափողերի վրա։ Ստացված բջիջները պահպանել են կենսունակությունն ու լաբորատոր պայմաններում շատ ավելի լավ են բազմացել, քան ավանդական եղանակներով վերցված նմուշները։ Գիտնականներին հաջողվել է նաև դրանցից օրգանոիդներ աճեցնել՝ եռաչափ բջջային մոդելներ, որոնք կարելի է օգտագործել հիվանդությունների ուսումնասիրման և դեղամիջոցների փորձարկման համար։

Սովորական ախտաբանաձևաբանական ախտորոշումն այլ կերպ է արվում։ Հեռացված հյուսվածքը դրվում է պահպանող լուծույթի մեջ, այնուհետև բարակ շերտերի է բաժանվում ու հետազոտվում մանրադիտակով։ Այս գործընթացը թույլ է տալիս գնահատել բջիջների կառուցվածքը, սակայն դրանք այլևս կենդանի չեն մնում, ուստի անհնար է լինում օգտագործել լաբորատոր բազմացման համար։

Հեղինակների կարծիքով՝ նախ կասկածելի հատվածը հայտնաբերելու, իսկ հետո այնտեղից կենդանի բջիջներ վերցնելու հնարավորությունը կարող է էապես ընդլայնել հետազոտությունների շրջանակը։ Օրինակ՝ նման բջիջները կարելի է օգտագործել ուռուցքի զարգացման հետ կապված ամենավաղ փոփոխությունները հասկանալու, օրգանոիդներ ստեղծելու և տարբեր դեղամիջոցների նկատմամբ ուռուցքային բջիջների արձագանքը ստուգելու համար։

Հետազոտողները պարզել են, որ հեղուկի ճնշման ուժը կարելի է կարգավորել՝ կախված բջիջների տեսակից։ Ուստի նրանք կարծում են, որ տեխնոլոգիան կարող է կիրառվել ոչ միայն ձվարանների քաղցկեղի, այլև այլ ուռուցքների դեպքում։

Սկզբնական շրջանում գիտնականները նախատեսում են սարքն օգտագործել արդեն իսկ հեռացված հյուսվածքների հետազոտման համար. նրանց խոսքով՝ բժշկական կանոնակարգումների տեսանկյունից այս մոտեցումն ավելի հեշտ կլինի: Հետագայում հույս ունեն տեխնոլոգիան հարմարեցնել այնպես, որ բջիջները վերցվեն անմիջապես օրգանիզմից, ինչը կարող է վաղ ախտորոշման բոլորովին նոր հեռանկարներ բացել։

Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship Program SoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership