Yerevan, 21.November.2026,
00
:
00
BREAKING

«Ամեն ինչի պարզունակացումը մանկուրտացման պրոցես է». «Փաստ»

INTERVIEW

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Արտաքուստ տպավորություն կար, թե մի պահ Եկեղեցու շուրջ կրքերը մի փոքր հանդարտվել են, բայց օրերս ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոն ՊՈԱԿ-ը մի «զեկույց» հրապարակեց՝ ընդդեմ Եկեղեցու և նրա սպասավորների։ «Հրապարակված թերթոնն ընդամենը նիկոլական՝ ըստ օդում կախված լուրերի, ըստ մամուլի հրապարակումների, մատից հոտ քաշած ինչ-որ ենթադրությունների, զազրախոսությունների, սուտ մատնությունների, զրպարտությունների մի ամբողջ տրցակ էր, որտեղ հավաքական, ամբողջացված կերպով ներկայացված էր այն «բույլը», որը վերջին տարիներին անընդհատ տիրաժավորել են տարբեր խմբակները, միավորները, գրանտակերները, հայկական արժեքները ոտնահարողները, հայկականությունն ու հայկական ընտանիքը պղծողները։ Այնտեղ կարդացինք տարբեր շրջաններում «բեսետկաներում» ասեկոսեներ տարածողների մտքերը։ Բոլոր առումներով, ոչ միայն Եկեղեցու, նա օրակարգ է բերում այնպիսի թեմաներ, որոնք տարբեր ժամանակներում տարիներ շարունակ մարդիկ իրար մեջ խոսել են ու քննարկել։ Այն, ինչ իր մեդիա հարթակներով ու մնացած էժանագին կեղծ պրոֆիլներով տիրաժավորել են տարիներ շարունակ, այսօր նա բերել է հանրային օրակարգ, դարձրել պետական քաղաքականություն, պետական քաղաքական դոկտրինի ուժ է տվել դրանց։ Նույնը Եկեղեցու դեպքն է։ Ի սկզբանե խոսում էին կուսակրոնության ուխտը խախտելու, Կաթողիկոսի՝ զավակ ունենալու հանգամանքի մասին և այլն։ Առաջին փուլը դա էր։ Երկրորդ փուլը հոգևոր դասի ներկայացուցիչներին ԿԳԲ-ի գործակալներ, դրսի շահերը սպասարկողներ հռչակելու փուլն էր։ Առաջինի պարագայում, քանի որ ոչ մի իրեղեն ապացույց չկար և չէր կարող լինել, այն խոսույթից դուրս եկավ, երկրորդ պլան եկավ գործակալների և գործակալական ցանցի մասին խոսույթը»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է քաղաքագետ Արմեն Հովասափյանը։

Ընդգծում է՝ երբ խորապես ենք դիտարկում Նիկոլ Փաշինյանի վարած քաղաքականությունը, տեսնում ենք, որ նա խնդիր ունի համակցված ցանցային կառույցների հետ։ «Կոնկրետ օրինակով ասենք՝ Եկեղեցի, Դաշնակցություն, Սփյուռք։ Երեք ցանցային կառույց, որոնք խոր հանգույցներով կապված են, նրանց պոկելպառակտելը դժվար է։ Նա խնդիր ունի ֆունդամենտալ կայացած կառույցների հետ։ Այս կառույցները դարերով, հարյուրամյակներով գոյություն են ունեցել, ունեցել են իրենց ավանդույթները, ստեղծել են իրենց արժեհամակարգերը, կադրեր են «ստեղծել», ներդրումներ կատարել և այլն։ Նրան, հակառակը, պետք են հեղհեղուկ, այստեղից-այնտեղից «թռած», ութ կուսակցություն փոխած, անարժեք, անգո արարածներ, որոնք ցանկացած պահի կարող են ցանկացած թեմայից «թռչել», այսինքն՝ մի օր բոլշևիկ են, մի օր մենշևիկ: Նրան կայուն, կայացած պրոցեսներն ու կադրերը բնավ ձեռնտու չեն։ Սա տեսակի, ընկալման խնդիր է, սրանով նա փորձում է հանրությունը նման տեսակի դարձնել, հանրությանը նման մեսիջներ հաղորդել։ Մեր դպրոցում ժամանակին ասում էին՝ «Ճանաչել զիմաստութիւն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ», «Ազգը պահողը, իրար հետ միացնողը լեզուն է ու հավատը», և այսպես շարունակ։ Հիմա Նժդեհի, Խորենացու, Աբովյանի, Պարույր Սևակի և մյուս մեծերի խոսքերը փոխարինում են ինչ-որ տարօրինակ՝ «Լավ սովորիր, որ լավ ապրես», «Պետությունը հայրենիքն է» և այլն։ Ամեն ինչի պարզունակացումը մանկուրտացման մի պրոցես է, երբ չունես հիշողություն, անարժեք, անկենդան մի օրգանիզմ ես, հաց ես ուտում, ապրում ես, փող ես ծախսում, հարկ ես տալիս։ Շատ պարզ է մեխանիզմը»,-նկատում է մեր զրուցակիցը՝ ընդգծելով, որ, իր կարծիքով, այս «զեկույցով» Փաշինյանն առաջիկայում սպասվող նոր հարվածաշարի սկիզբն է ազդարարել՝ կարծես շեշտելով, որ չի մոռացել, թե ինչի համար են իրենք «հավաքվել»։

Եկեղեցու դեմ տարվող արշավին օրերս անգամ արձագանքեցին ԵԽԽՎ որոշ պատգամավորներ։ «Թող տպավորություն չստեղծվի, թե ԵԽԽՎ-ում բոլորն անհայրենիք են, արժեքներ չունեցողներ են։ Եվրոպական արժեքները քրիստոնեական արժեքներ են։ Եվրոպա ասելով՝ նկատի ունեմ գերմանական, ֆրանսիական, ռուսական քաղաքակրթությունները։ Ուստի, եվրոպացի պատգամավորների արձագանքն էլ Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձություններին նորմալ է, դրանք պետք է մի քիչ ավելի շատ լինեին։ Մեզ ու մեր Եկեղեցուն, ցավոք, դեռևս բավականին «հետաքրքիր» փորձություններ են սպասվում, չնայած խոր համոզմունք ունեմ, որ ինչպես Գուգարաց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տեր Հովնան եպիսկոպոս Հակոբյանն է մի առիթով ասել, Վեհափառն անսասան է, ինչպես Արարատ լեռը։ Հուսամ՝ Եկեղեցու կողմից այդ մաշեցման գործընթացը հանգիստ գնալու է։ Հուսանք՝ այս իշխանության մայրամուտն էլ այդքան հեռու չէ։ Հուսահատությունը մեղք է, չհուսահատվենք։ Կարող է լինել հիասթափություն, դա ևս բնական է։ Օրինակ՝ ընտրություններ են, լարված սպասում ես արդյունքներին։ Ընտրությունների օրվանից հետո գալիս է ապատիկ վիճակը։ Ներսումդ ամեն ինչ եռում է, դրանից հետո գոլորշին դուրս է գալիս, և պրոցեսը մի պահ հանգստանում է։ Վիճակագրական առումով մոտ կես կամ մեկ տարի միջանկյալ հատվածում լինում է ավելի շատ ինքնահոսի մնացած վիճակ, երբ իներցիայով մարդիկ շարունակում են ապրել՝ մինչև որոշակի նոր գործընթացները։ Հանրությանը արթնացնելու, «աշխատեցնելու» նոր պրոցեսի համար պետք է իքս ժամանակահատված անցնի, մարդկանց մեջ կրկին ինչ-որ բանի գեներացիա լինի»։

Երկրի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներն էլ պարզերից չեն։ Մի կողմից՝ «Թրամփի ուղին» է, մյուս կողմից՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները։ «Այս փուլում բավականին ցուգցվանգային վիճակում ենք։ Փորձում են մի քանի աթոռի վրա նստել, մի քանի աթոռի վրա փորձում են «շպագատ» նստել, առհասարակ՝ տարբեր ակրոբատիկ շարժումների պրոցեսներ են։ Նա ասում է՝ հայկական աթոռին է նստած։ Բոլորն են ցանկանում հայկական աթոռի վրա նստել, բայց, ըստ էության, սկսած անտիկ ժամանակներից՝ ոչ ոք չի կարողացել միայն այդ աթոռին նստած մնալ, հաշված մարդիկ են եղել այդպիսին։ Որպես կանոն՝ ինքնիշխանություն ասվածը շատ հարաբերական բան է։ Ընդհուպ Շվեդիան ու Սինգապուրն ինքնիշխան չեն։ Պետք է խոսես քո հանրության հետ. ասենք՝ նրան ասում ես՝ ժողովուրդ ջան, փորձում ենք Չինաստանի հետ հարաբերություններ կարգավորել, քանի որ նրանք մեզ 500 հատ արևային պանել են տալու, փորձում ենք Հնդկաստանի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ստեղծել, քանի որ մեզ տալիս են իքս տիպի զինատեսակ։ Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունը պետք է այս փուլում էլ ավելի լավը լինի, քանի որ ունենք գազի, ատոմի, դիվերսիֆիկացիայի խնդիր և այլն։ Այսինքն՝ փորձում ես հանրությանը ներկայացնել, որ իքս քայլն անում ես կոնկրետ նպատակի համար, ոչ թե ասում՝ սա չանեմ, ինձ կասեն գուբեռնիա ես, ֆորպոստ ես և այսպես շարունակ։ Բայրամովն օրերս խոսում էր հարյուր հազարավոր մարդկանց «վերադարձի» մասին։ Ադրբեջանական հանձնախումբ կա ՄԱԿ-ում, որը փորձելու է «հայրենիք վերադարձի, պատմական արժեքների վերականգնման հարցեր» առաջ քաշել և ցույց տալ, որ իրենք միջազգային իրավունքի դաշտում են։ Նրանք փորձելու են փաստաթղթավորված իրենց նպատակներն առաջ տանել, իսկ քպական մի պատգամավոր Հանրայինի եթերում ասում է՝ Գանձասարի մասին ի՞նչ էին ասել, որ պատասխանեինք, մյուսն էլ, թե՝ Մատենադարանի տնօրենն արդեն արձագանքել է։ Օրերս նաև «Ռոսատոմի» նախագահն էր Հայաստան ժամանել։ Հանդիպում ունեցավ Փաշինյանի հետ։ Նա փորձելու է տարբեր պրոցեսներով ստեղծված իրավիճակը հարթելու եզրեր գտնել։ Համարյա վստահ եմ՝ առաջիկայում գնալու է Մոսկվա, իր հայտարարությունների մասին ասելու է՝ ես նման բաներ չեմ ասել, դուք ինձ ճիշտ չեք հասկացել։ Այնքան անլուրջ են, որ չեն հասկանում՝ միջազգային հարաբերություններին, դիվանագիտությանը չես կարող մատների արանքով նայել։ Չես կարող ասել՝ ես այս բանն եմ ասել, բայց ուրիշ բան նկատի ունեի։ Միջազգային հարթակներում քո ելույթները միայն քո ֆան ակումբներն ու լայքողների բանակները չեն լսում, քեզ ամենուր են լսում։ Կամ՝ TRIPP-ի մասով։ Երկարատև ջանքերից հետո ֆեյսբուքյան էջ ունեցավ։ Շատ կարևոր ստեղծագործական նվաճում էր։ Տեղեկությունների համաձայն, Իրանը բավականին լուրջ լոգիստիկ կառույցներ է ստեղծում՝ թունելներ, տրանսպորտային կոմունիկացիաներ և այլն, իրենց ապահովագրում են։ Այնպես չէ, որ «Թրամփի ուղին» հեշտ ու հանգիստ, խաղաղ գործարկվելու է։ Մնում եմ այն համոզմունքին, որ այն մեծագույն բլեֆ է։ Դրա գործարկման հետ կապված լրջագույն բարդություններ կան։ Դեռ քննարկումներ են լինելու, շահերի բախումներ, տարբեր կողմեր իրենց ամբիցիաներն են ներկայացնելու»,-եզրափակում է Արմեն Հովասափյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Digital Solutions in the Foreign Exchange Market: IDBank and Rate.Trading at DigiTec 2026Digital Solutions in One Ecosystem: IDBank at DigiTec 2026Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship Program SoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia