Yerevan, 14.November.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office

Շաքարային դիաբետը տարեցտարի տարածվում է․ որո՞նք են հիվանդության հիմնական ռիսկերը և ինչպե՞ս կանխարգելել այն

SOCIETY
Կիսվել

 

Շաքարային դիաբետը շարունակում է մնալ հանրային առողջապահության լուրջ մարտահրավերներից մեկը։ Հիվանդության տարածվածությունն աճում է ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում։ Նստակյաց կենսակերպը, ավելորդ քաշը, սխալ սննդակարգն ու ժառանգական նախատրամադրվածությունը ռիսկի հիմնական գործոններից են։ Նոյեմբերի 14-ին՝ Շաքարային դիաբետի դեմ պայքարի համաշխարհային օրվա առիթով, MediaHub-ը զրուցել է էնդոկրինոլոգ Արմինե Խռոյանի հետ՝ պարզելու, թե ինչու է հիվանդությունը տարածվում, ինչ ախտանշանների պետք է ուշադրություն դարձնել և հնարավո՞ր է արդյոք կանխել դրա զարգացումը։

Էնդոկրինոլոգի խոսքով՝ շաքարային դիաբետով հիվանդների թիվը տարեցտարի ավելանում է, հատկապես մեծ է երկրորդ տիպի դիաբետի տարածվածությունը։

«Ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում, շաքարային դիաբետով պացիենտների թիվը տարեցտարի ավելանում է, հատկապես՝ երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի։ Դրա հիմնական պատճառներն են նստակյաց աշխատանքը, սխալ կենսակերպը, սննդակարգը և, բնականաբար, քաշի ավելացումը, որը երկրորդ տիպի դիաբետի հիմնական ռիսկի գործոններից է»,- նշեց էնդոկրինոլոգը։

Խոսելով հիվանդության առաջացման պատճառների մասին՝ Արմինե Խռոյանը նշեց, որ ժառանգական նախատրամադրվածությունը կարևոր դեր ունի, սակայն միայն դա բավարար չէ․ հիվանդության դրսևորման համար նշանակություն ունեն նաև արտաքին գործոնները։

«Երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի հիմքում ժառանգական գործոնն է, սակայն գենետիկ նախատրամադրվածության առկայությունը դեռ չի նշանակում, որ հիվանդությունն անպայման կզարգանա։ Անհրաժեշտ են նաև հրահրող գործոններ՝ ավելորդ քաշ, նստակյաց կյանք, բարձր զարկերակային ճնշում, քրոնիկ հիվանդություններ, որոշ դեղամիջոցների երկարատև ընդունում»,- ընդգծեց բժիշկը։

Առաջին տիպի դիաբետի դեպքում մեխանիզմն այլ է․ այն կապված է աուտոիմուն գործընթացների հետ։ Բժշկի խոսքով՝ գենետիկ նախատրամադրվածության պայմաններում որոշ վիրուսային և վարակիչ հիվանդություններ կարող են նպաստել դրա զարգացմանը։ Նա առանձնացրել է նաև կորոնավիրուսային վարակից հետո երեխաների և դեռահասների շրջանում առաջին տիպի դիաբետի դեպքերի աճի վերաբերյալ իր դիտարկումները։

Հիվանդության վաղ հայտնաբերումը հատկապես կարևոր է, քանի որ երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետը կարող է երկար ժամանակ ընթանալ առանց ակնհայտ ախտանշանների։

«Երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետը սկզբնական շրջանում կարող է անախտանիշ լինել։ Պացիենտը կարող է պատահական հետազոտության ժամանակ պարզել, որ արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը բարձր է։ Երբ հիվանդությունն արդեն կլինիկորեն արտահայտվում է, հիմնական ախտանշաններն են բերանի չորությունը, ծարավի զգացումը, շատամիզությունը, թուլությունը։ Կարող են լինել նաև ոտքերի ցավեր և ծակծկոցներ։ Հատկապես պետք է ուշադրություն դարձնել ջրազրկման հետ կապված ախտանշաններին»,- ասաց Խռոյանը։

Անդրադառնալով տարիքային և սեռային առանձնահատկություններին՝ էնդոկրինոլոգը նշեց, որ երկրորդ տիպի դիաբետն առավել տարածված է հասուն տարիքում, իսկ տղամարդկանց և կանանց շրջանում դրա հանդիպման հաճախականությունը հիմնականում համադրելի է։ Ըստ նրա՝ շաքարային դիաբետի դեպքերի մեծամասնությունը բաժին է ընկնում երկրորդ տիպին։

Հիվանդության շուրջ տարածված կարծրատիպերից մեկն էլ այն է, թե քաղցրավենիքի օգտագործումն ինքնին առաջացնում է շաքարային դիաբետ։ Բժիշկն ընդգծեց, որ այդ պնդումը ճիշտ չէ, սակայն շաքարով հարուստ սննդակարգը, հատկապես ավելորդ քաշի և ժառանգական նախատրամադրվածության պայմաններում, կարող է նպաստել հիվանդության զարգացմանը։

«Եթե ասում ենք, որ քաղցր օգտագործելուց անմիջապես շաքարային դիաբետ է առաջանում, դա սխալ է։ Սակայն քաղցրի և շաքար պարունակող մթերքների չարաշահումը կարող է հրահրող գործոն դառնալ։ Ռիսկի խմբում գտնվող անձանց՝ ավելորդ քաշ, ճարպակալում, ժառանգական նախատրամադրվածություն, բարձր ճնշում կամ նստակյաց կենսակերպ ունեցողներին, խորհուրդ է տրվում սահմանափակել հատկապես շաքարով հարուստ մթերքները՝ քաղցրավենիքը, կոնֆետներն ու քաղցր գազավորված ըմպելիքները»,- նշեց նա։

Իսկ արդյո՞ք շաքարային դիաբետը դատավճիռ է, և հնարավո՞ր է ամբողջությամբ ազատվել հիվանդությունից։ Արմինե Խռոյանի խոսքով՝ դիաբետը պահանջում է մշտական վերահսկողություն և բուժման հետևողականություն։ Ճիշտ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը, բավարար քունը և բժշկի նշանակած բուժումը թույլ են տալիս կառավարել հիվանդությունը և նվազեցնել բարդությունների առաջացման հավանականությունը։

«Երբ ասում ենք՝ շաքարային դիաբետը ոչ թե հիվանդություն է, այլ ապրելակերպ, դա չի նշանակում, որ կարելի է առանց դեղորայքի բուժվել։ Դեղորայքը պետք է ընդունել բժշկի նշանակմամբ և հետևողականորեն։ Ես պացիենտներին ասում եմ՝ շաքարային դիաբետը ամեն օր, ամեն ժամ, ամեն րոպե խնամք է պահանջում։ Եթե մարդը ճիշտ է կազմակերպում իր օրը, սնունդը, ֆիզիկական ակտիվությունն ու քունը, ապա արյան գլյուկոզի ցուցանիշներն ավելի վերահսկելի են դառնում»-, եզրափակեց իր խոսքը էնդոկրինոլոգը։

Ալիտա Եղիազարյան

Կիսվել
Timeline
IDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
All Timeline »
Most Popular
1 Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future 2 IDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026 3 Joint statement by the parties consolidatted around the national agenda 4 Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business Reputation 5 "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The se...
Poll