Հայաստանում ՏՏ մասնագետները քննարկում են աշխատողների բաժնետիրացման գործընթացի ներդրման հնարավորությունները

Տեղեկատվական ու հեռահաղորդակցական ոլորտի մասնագետները քննարկում են աշխատողներին խրախուսելու նպատակով ընկերության բաժնետիրացման գործընթացի ներդրման հնարավորությունները Հայաստանում: «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ` նշյալ հնարավորության իրագործմամբ շահագրգռված է նաև ՀՀ կենտորական բանկը` նպատակ ունենալով դրա արդյունքում զարգացնել կապիտալի շուկան: Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռն արկությունների միության անդամ ընկերությունների ղեկավարների հանդիպման ժամանակ աշխատակիցների բաժնետիրացման գործընթացի առանձնահատկությունները, միջազգային փորձն ու Հայաստանում դրա հետ կապված օրենսդրական խոչընդոտները ներկայացրեց ԻՏՁՄ անդամ ԼեգալԼաբիրավաբանական ընկերությանհամահիմնադիր Ստեփան Խզրթյանը: Նրա խոսքով` աշխատելով ՏՏ ոլորտում գործող տեղական ու արտասահմանյան ընկերությունների հետ` բախվել են օրենսդրական կարգավորումների բացակայության խնդրին ու ներկայում աշխատում են առաջարկությո ւնների փաթեթի մշակման վրա: Ստեփան Խզրթյանը նկատեց, որ այսօր ընկերության աշխատակիցներին բաժնետեր դառնալու հնարավորությունը կարելի է ապահովել իրավական աճպարարության միջոցով, մինչդեռ կա միջազգային հաջողված փորձ, որից կարելի է օգտվել ու բարեփոխումներ մտցնել ոլորտը կարգավորող օրենքում: 

Բանախոսի դիտարկմամբ` ՏՏ ոլորտում արդեն կան ընկերություններ, որոնք ցանկանում են կիրառել նշյալ մեխանիզմը: Եվ խնդիրը հիմնականում առաջանում է այն դեպքերում, երբ, օրինակ, ՏՏ սկսնակ ընկերությունը ցանկանում է առաջին աշխատակիցներին բաժնետիրացնել, կամ մեկ այլ դեպք է, երբ արտասահմանյան մայր ընկերության հայաստանյան դուստրը ցանկանում է պարբերաբար ներգրավել արտասահմանյան մասնագետների` վերջիններիս բաժնետեր դարձնելու եղանակով: Եթե միջազգային պրակտիկայում լայնորեն կիրառվում են այնպիսի ֆինանսական գործիքներ, ինչպիսիք են բաժնետոմսի օպցիոնը (stock o ption) և բաժնետոմսի փոխանցումը (stock award), ապա մեզ մոտ դրանց կիրառմանը խոչընդտող հանգամանքներ կան: «Օպցիոնը խոստում է, թուղթ է, որ ենթադրենք 4 տարվա ընթացքում աշխատակիցը կստանա իրավունք ընկերությունից իրացման արժեքով գնել բաժանտոմսեր: Միտքը նրանում է, որ այն պահին, երբ աշխատակիցը կգնի բաժնետոմսեր, դրանց շուկայական արժեքը բարձր կլինի, բայց նա կգնի շուկայականից էժան գնով ու, կապիտալի շուկայում իրացնելով, լրացուցիչ եկամուտներ կստանա: Մեկ այլ տարբերակ էբաժնետոմսի փոխանցումը, որը տրամադրվում է անհատույց կամ նվազ հատուցմամբ: Այսօր ես քեզ փոխան ցում եմ անվճար բաժենտոմսեր, բայց դրանք դու կարող ես տնօրինել, օրինակ, 3 տարի անց: Ըստ «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի» համապատասպան հոդվածի` աշխատակիցներին արգելվում է վարձատրել արժեթղթերով և պարտավորագրերով, իսկ օպցիոնը արժեթուղթ է: Իհարկե, «Բաժնետիրական ընկերությունների» մասին օրենքում կա հոդվածը, որով կարելի է այդ գործընթացն իրականացնել, բայց նախատեսված ընթացակարգը մեծ գլխացավեր է առաջացնում»,-ասաց Ստեփան Խզրթյանը:

Նա նկատեց, որ առաջանում է նաև նախապատվության իրավունքի հարցը, ըստ որի ներկա բաժնետերերը ունեն թողարկվող բաժնետոմսերի նկատմամբ ավելի մեծ իրավունքներ, որի արդյունքում հետագա աշխատակիցները չեն կարող բաժնետոմս ստանալ:

Ստեփան Խզրթյանը ներկայացրեց նաև ԱՄՆ Դելավեր նահանգի փորձը, որն ըստ նրա կորպորատիվ իրավունքի զարգացման վառ օրինակ է, և աշխարհում 1 միլիոն բիզնես օգտվում է Դելավերի կորպորատիվ օրենսդրությունից:

Այնուհետև նա ներկայացրեց իրենց կողմից մշակված առաջարկները: «Տեղեկատվակն տեխնոլոգիաների ոլորտն առաջատար է ու բաժնետիրացման գործընթացը կարելի է սկսել հենց այս ոլորտից: Որպեսզի նեղացնենք շրջանակը, թիրախ ենք վերցրել Հավաստագիր ստացած ընկերությունները: Քանի որ պետական աջակցության նպատակն է ՏՏ ոլորտում հմուտ աշխատուժի ներգարվումը մրցունակ աշխատավարձերի, եկամուտների ապահովման միջոցով, ապա մեր մոտեցմամբ` ճիշտ կլինի աշխատանքն սկսել բաժնետոմսի փոխանցման (stock award) փորձից: Քանի դեռ Հայաստանում չկան հարուստ կապիտալի շուկաներ, առաջինի(stock o ption) կիրառության հնարավորությունները նվազում են: Քանի որ բաժնետոմսը գնելիս կարևոր է միանգամից այն իրացնել համապատասխան կապիտալի շուկայում»,-ասաց Խզրթյանը` շեշտելով, որ անհրաժեշտ է առաջին հերթին վերացնել բաժնետիրացման ամենաէական սահմանափակումները:

«Անհրաժեշտ է ունենալ երեք բան` հասարակ բաժենտոմսերի մի քանի դասի սահմանման հնարավորություն, երկրորդը` թույլ տալ, որ ձեռներեցները տարանջատեն ու իրենք որոշեն, թե որ աշխատակիցներին ինչ նախապատվություններ կարող են տալ: Այսինքն` նախապատվության իրավունքի ճկունության հաստատում:  Եվ երրորդը` ստեղծել պայմաններ, որ չստիպենք աշխատողին անել որևէ վճարում բաժնետեր դառնալու համար»:

ՀՀ Կենտրոնական բանկի իրավախորհրդատու Սոնա Բաղդասարյանն էլ նկատեց, որ ընկերության կողմից աշխատողին բաժնետիրացումը կարող է աշխատուժը Հայաստանում պահելու լավ միջոց լինել: Ընկերություններին, որոնք ցանկանում են նշյալ մեխանիզմը կիրառել, նա հորդորեց աշխատել ԿԲ-ի հետ, պատրաստել փաթեթներ ու դիմել Ֆինանսների նախարարությանը` պարզելու, թե բաժնետիրացման արդյունքում աշխատակիցների պոտենցիալ եկամուտները արդյոք հարկվելու են, թե ոչ: «Այս պահին մեծագույն խնդիրն այն է, թե բաժետիրացման արդյունքում աշխատա կիցների պոտենցիալ եկամուտները հարկվելու են, թե ոչ: Օրենսդրական փոփոխությունները լավ տարբերակ են, բայց դրանք երկար գործընթաց են ենթադրում: Մենք պատրաստ ենք հերթական անգամ անհատապես հանդիպել ու փորձենք փաստաթղթերի փաթեթն ամբողջացնել, դիմել հարկային մարմիններին, փորձենք ստանալ պաշտոնական դիրքորոշում, թե ինչպիսին է նման գործիքների հարկումը Հայաստանում»,-ասաց Սոնա Բաղդասարյանը:

Հանդիպմանը նաև քննարկվեց Կենսաթոշակային ապահովագրության գումարները ՏՏ ոլորտում ներդնելու ծրագիրը:

Լուսանկարը` ՏՀՏ լիդերների հանդիպման ֆեյսբուքյան էջից