ՀՀԿ-ՀՅԴ կոալիցիան քաղաքական պարզ առևտրից կվերածվի՞ արդյոք համակարգային փոփոխությունների

Որքան էլ ՀՀԿ և ՀՅԴ ներկայացուցիչները հայտարարեն, թե կնքված քաղաքական համաձայնագիրը գաղափարական է, որ հիմքում դրված են արժեհամակարգային ընդհանրությունները, միևնույն է, մեծամասնության համար հասկանալի է, որ դա սոսկ քաղաքական առևտրի ամրագրում է: ՀՅԴ-ն միակ խորհրդարանական կուսակցությունն էր, որն անվերապահորեն աջակցեց ՀՀԿ-ի նախաձեռնած սահմանադրական փոփոխություններին:

Մի բան, ինչը չափազանց կարևոր էր ՀՀԿ-ի համար` ցույց տալու աշխարհին, որ նոր Սահմանադրությունը քաղաքական ուժերի կոնսենսուսի արդյունք է: ԲՀԿ-ի պարագայում սցենարը չափազանց անհաջող ստացվեց հայտնի դեպքերից հետո: ՀՅԴ-ն միակը դարձավ, որը համաձայնեց ՀՀԿ-ի խաղի կանոններին: Եվ ահա այդ ամենի վարձատրությունը երեք նախարարական և երկու մարզպետի պաշտոններն են: Այդ համագործակցության մեջ որևէ անբարոյական բան չկա:

Քաղաքականությունը շատ դինամիկ երևույթ է. փոխվում է իրավիճակը, փոխվում են դերերը: Մնայուն են միայն շահերը: ՀՅԴ-ն ազնիվ է իր այն հայտարարություններում, որ միշտ կողմ է եղել խորհրդարանական կառավարման համակարգին, հետևաբար համագործակցում է այդ համակարգը ներդնող ՀՀԿ-ի հետ: Հարցն այն է սոսկ, թե արդյոք կուսակցությունները հավատարիմ են իրենց հռչակած սկզբունքներին և պատասխանատու են ընտրողների ու հասարակության առջև:

ՀՅԴ-ն, ինչպես և մյուս քաղաքական ուժերը, խորհրդարանում են հայտնվել քաղաքացիների քվեների արդյունքում, այսինքն` ՀՅԴ-ն (կամ ցանկացած այլ կուսակցություն) մինչև ՀՀԿ-ի հետ համաձայնագիր ստորագրելը, հիմնարար համաձայնագիր ունի կնքած ընտրողների հետ, որն իրավունք չունի խախտել: Հետևաբար, բոլոր գործողություններում կուսակցությունը պարտավորվել է կատարել իր նախընտրական ծրագիրը և խոստումները: Դա է կուսակցության գործունեության գնահատման առաջնային չափանիշը:

Այս իմաստով ՀՅԴ-ն լուրջ փորձության առջև է կանգնած: Նախկինում կոալիցիաները ձևավորվում էին զուտ քաղաքական նպատակահարմարությունից ելնելով` առաջնորդվելով միայն պաշտոնների, ռեսուրսների բաժանման սկզբունքով: Եվ այսօր, թեև չկա մեծ հույս, բայց կա հնարավորություն փոխել այդ ավանդույթը: Արդյո՞ք ՀՅԴ-ն կգնա այլ ուղով: ՀՅԴ-ն իրեն հռչակել է սոցիալիստական կուսակցություն, որին բաժին են հասել շատ կարևոր նախարարություններ` էկոնոմիկայի, կրթության և գիտության, ինչպես նաև տարածքային կառավարման նախարարությունները: Հայտնի է, որ ՀՅԴ-ն հաճախ է ՀՀԿ-ին քննադատել անարդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն վարելու մեջ, շատ հարցերում դեմ է եղել իշխող մեծամասնության որոշումներին: Հայտնի է պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի օրինակը:

ՀՅԴ-ն դեմ էր քվեարկել 2015թ. բյուջեի նախագծին, իսկ 2016-ի բյուջեի նախագծի քվեարկությունը, ըստ էության, բոյկոտել էր, չէր մասնակցել և այլն: Այսօր, փաստացի, ստացվում է, որ ՀՅԴ-ական նախարարներն ու մարզպետներն աշխատելու են բոլոր այն նորմերով, օրենքներով, որոնց դեմ են քվեարկել: Սակայն դա ներելի կլինի, եթե ՀՅԴ-ն փորձի կատարել կամ գոնե որոշակի քայլեր իրականացնել հիմնական այն խոստումները կյանքի կոչելու ուղղությամբ, որ տվել է իր ընտրողներին: ՀՅԴ-ն ընտրություններից առաջ խոստացել էր կրկնապատկել նվազագույն աշխատավարձը, կենսաթոշակները, վերացնել չքավորությունը, ձևավորել միջին խավ, զսպել գազի, էլեկտրաէներգիայի, խմելու և ոռոգման ջրի գների աճը:

ՀՅԴ-ն համոզում էր, որ 5 տարվա ընթացքում հնարավոր է ստեղծել 200 հազար նոր աշխատատեղ, եռապատկել բյուջեն և կրկնապատկել ՀՆԱ-ն, տասնապատիկ ավելացնել գիտության, կրթության ոլորտի ֆինանսավորումը: Մեծ խոստումներ էին տրվում օտարերկրյա լուրջ տնտեսական ներդրումներ ներգրավելու առումով: Իհարկե, այդ խոստումները վերաբերում էին 2012-2017թթ.: Ընդամենը մեկ տարի է մնացել նոր ընտրություններին, բայց հանրապետականներն ու դաշնակցականները հավաստիացնում են, թե համագործակցությունը նախընտրական դաշինք չէ և երկարատև բնույթ ունի: Հետևաբար, ՀՅԴ-ն հենց հիմա պետք է սկսի իր հռչակած սկզբունքների և խոստումների կյանքի կոչումը:

Անշուշտ, բյուջեն արդեն օրենք է, այն դժվար է հիմա փոխել, տնտեսական ռեալություններն արմատապես փոխվել են, վատթարացել, բայց ՀՅԴ-ն այսօր կոնկրետ տնտեսության ոլորտի պատասխանատուն է և հասարակության մի մասը իր քվեով արտոնել է անել ոչ այլ ինչ, քան այն, ինչ ՀՅԴ-ն խոստացել էր իր ծրագրով: Խորհրդարանական կառավարման համակարգն իսկապես հնարավորություն է տալիս համագործակցելով կոնսենսուսի հասնել երկրի առջև ծառացած լրջագույն խնդիրների հարցում և լուծումներ տալ: ՀՀԿ-ՀՅԴ համագործակցությունը նոր հնարավորություն է` պարզելու, թե այդ համակարգային փոփոխությունների ուղո՞վ ենք գնում, թե՞ ի վերջո կրկին նույն փոսն ենք փորում` ավելի խորացնելով հասարակության անվստահությունն ու ատելությունը կուսակցությունների և քաղաքական այս համակարգի նկատմամբ:

Տիգրան Խաչատրյան