Հայաստանի կառավարությունն ու ՄԱԿ-ն անդրադառնում են պարենային անապահովության ու թերսնուցման հարցերին

Հայաստանում տնային տնտեսությունների մոտ 15 տոկոսը 2010 թվականից ի վեր պարենային անապահովություն ունի, իսկ մի զգալի մասը՝ պարենային անապահով դառնալու վտանգի առջև է: Այս է վկայում կառավարության և ՄԱԿ-ի գործակալությունների նոր զեկույցը: Բազմաթիվ այլ տնային տնտեսություններ ունեն սնուցման լուրջ խնդիրներ՝ ի դեմս թերաճություն և գերքաշություն ունցող երեխաների մեծ թվի:

«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ` պարենային ապահովության, խոցելիության և սնուցման ամբողջական վերլուծությունը (ՊԱԽՍԱՎ), որը ներկայացնում է Հայաստանի տնտեսական, պարենային ապահովության և սնուցման կարգավիճակը, մատնանշում է, որ թերսնուցման առկա կրկնակի բեռը խոչընդոտում է Հայաստանի՝ ամբողջական մարդկային և սոցիալ-տնտեսական ներուժին հասնելու կարողությանը:

Զեկույցում նշվում է, որ Հայաստանի տնային տնտեսությունների 28 տոկոսը երկրի` որևէ ցնցումի ենթարկվելու պարագայում կարող է հայտնվել պարենային անապահով դառնալու վտանգի առջև: Ավելին, 5 տարեկանից փոքր երեխաների 19 տոկոսը թերաճ են, իսկ գրեթե 15 տոկոսը՝ գերքաշ: Թերաճությունը պայմանավորված է քրոնիկ թերսնուցմամբ և դրսևորվում է երեխաների՝ իրենց տարիքի համեմատ կարճահասակությամբ: Թերսնուցման այս կրկնակի բեռը, համադրված սննդարար միկրոտարրերի անբավարարությամբ, հանրային առողջապահական լուրջ խնդիր է։
Հայաստանի Հանրապետության ազգային վիճակագրակա ն ծառայության (ՀՀ ԱՎԾ), ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի (ՊՀԾ) և ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) կողմից համատեղ մշակված զեկույցի արդյունքները հիմնված են 2008–2014թթ. Տնային տնտեսությունների կենսամակարդակի ամբողջացված հետազոտությունների (ՏՏԿԱՀ) վրա։ 

«Ազգային վիճակագրական ծառայությունը իր անվանազերծված տվյալների բազան տրամադրել էմասնագետներին, ովքեր այն օգտագործել են այս ամբողջական վերլուծությունը կատարելու ևհանձնարարականներ մշակելու համար, որոնք պարարտ հող կարող են հանդիսանալ որոշումների կայացմանհամար: Այս հանձնարարականնÕ �րը հնարավորություն կտան մեր հաջորդ սերնդի համար ավելի լավ պայմաններստեղծել: Ես նաև կցանկանայի իմ երախտիքն արտահայտել ՊՀԾ-ին և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ին՝ մեր երկրում իրենցանգնահատելի առաքելության համար»,- նշել է ՀՀ ԱՎԾ նախագահ Ստեփան Մնացականյանը:
Հայաստանում ՊՀԾ ներկայացուցիչ Պասկալ Միշոն կարծում է, որ «սովը գին ունի: «Ն ախկինում կատարված միջազգայինհետազոտությունները ցույց են տվել, որ երեխաների թերսնուցումը, առողջապահական ծախսերի աճի և ցածրարտադրողականության հետևանքով, բացասական ազդեցություն է ունենում երկրի համախառն ներքին արդյունքի(ՀՆԱ ) վրա: Այն նաև ավելացնում է կրթական ծախսերը: Պարենային< b> անապահով տնային տնտեսություններնավելի քիչ կրթված անդամներ ունեն և իրենց ընդհանուր եկամտի ավելի փոքր մասն են հատկացնում կրթությանը»,-ասել է Պասկալ Միշոն:
«Թերսնուցումը կարող է անդառնալի հետևանքներ ունենալ երեխաների համար՝ այն կարող է ազդել նրանց մտավորև ֆիզիկական< b> զարգացման, ուսումնական ձեռքբերումների, ինչպես նաև առողջության ուարտադրողականության վրա հետագա կյանքում»,-նշել է Տանյա Ռադոչայը՝ ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի ներկայացուցիչը Հայաստանում: «Հղիության և վաղ մանկության շրջանը՝ կյանքի առաջին 1000 օրը, հատկապես էականեն, ինչը նշանակում է, որ մենք պետք է սնուցումÕ ¨ բարելավելու ձևեր գտնենք ոչ միայն վաղ  տարիքի երեխաների,այլ նաև մայրերի համար: Առանց սննդարար ուտելիքի հասանելիության և առանց դրա կարևորության մասինտեղեկացվածության մենք չենք կարող ակնկալել առողջ, ուժեղ և գործունյա բնակչություն ապագայում»,- ավելացրել է Ռադոչայը:
«Ես կցանկանայի ընդգծել 5 տարեկանից ցածր երեխաների թերաճության բարձր ցուցանիշը: Թերաճությունը ոչմիայն անդրադառնում է ընտանեկան կենսամակարդակի վրա, այլ նաև ազդեցություն է ունենում տուժած երկրներիտնտեսական զարգացման վրա՝ ՀՆԱ-ի հետ ունեցած իր հարաբերակցության պատճառով: Ես վստա հ չեմ, որ մարդիկգիտակցում են այդ ցուցանիշի բարձրության աստիճանը: Ժամանակն է համախմբվել և քայլեր ձեռնարկել այդուղղությամբ: Միավորելով կառավարության և ՄԱԿ-ի գործակալությունների ջանքերը և մոբիլիզացնելովռեսուրսները՝ հնարավոր է նախագծել արդյունավետ միջամտություններ»,- նշել է Հայաստաում ՄԱԿ-ի մշատական համակարգող Բրեդլի Բուզետտոն:

Թերաճությունը նվազեցնելու համար զեկույցն առաջարկում է թերսնման ռիսկերի վաղ հայտնաբերում, իսկ գերքաշության և գիրության դեմ պայքարի համար՝ պատշաճ սնուցման վերաբերյալ իրազեկման բարձրացում: Զեկույցը նաև առաջարկում է բարձրացնել պարենային ապահովության մակարդակը` երիտասարդների ու կանանց զբաղվածության, գյուղական զարգացման, սոցիալական պաշտպանության և կրթության ոլորտներում ներդրումներ կատարելով:
Ավելին, բնական աղետների և տնտեսական սթրեսների հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների պարենային ապահովության վրա մեղմելու համա զեկույցը կոչ է անում բարելավել անվտանգության ցանցերը:
ՊՀԾ-ը ներկայում նպաստում է պարենային ապահովությանը և երեխաների կրթությանը՝ Հայաստանի տարրական դպրոցներում սննդարար մթերքի տրամադրման միջոցով: Գործակալությունը, որը Հայաստանում ներկա է 1993 թ.-ից, ՀՀ կառավարությանն աջակցում է ազգային կայուն դպրոցական սնունդ ծրագիր մշակելու հարցում: