Yerevan, 02.November.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office

Հոգեբանական 5 հզոր էֆեկտներ, որոնք փոխում են մեր վարքը

LIFE
Կիսվել

Blognews.am-ը գրում է.

Ինչպե՞ս ներխուժել մտածողության խորքերն ու հասկանալ, թե ինչպես են մեր բնազդները կառավարում մեր որոշումները, և թե ինչու ենք մենք հենց այսպես ընկալում աշխարհը։

Ահա հինգ հոգեբանական էֆեկտներ, որոնք կօգնեն ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես է մեր ուղեղն աշխատում մեր հոգեբանության ազդեցությամբ։

 ①  Դուք ավելի շատ եք դուր գալիս մարդկանց, երբ սխալներ եք թույլ տալիս

Նրանք, ովքեր երբեք չեն սխալվել, ավելի քիչ են հրապուրում, քան նրանք, ովքեր սխալներ են գործում։ Սխալները ձեզ ավելի մարդկային են դարձնում ու հրապուրիչ, մինչդեռ կատարելությունը հեռացնում ու գրգռում է անպարտելիության աուրան։

«Ամբողջական ձախողման» այս էֆեկտը հետազոտել է հոգեբան Էլիոտ Արոնսոնը։ Հետազոտության մասնակիցներին վիկտորինայի մասնակցող մարդկանց ձայնագրություններ են տրվել՝ լսելու համար։ Որոշ ձայնագրություններում լսվել է, թե ինչպես էին որոշ մասնակիցներ ձեռքից վայր գցում սուրճի բաժակը։ Արդյունքները ցույց տվեցին, որ ամենահրապուրիչ մարդիկ, հարվածների համաձայն, հենց նրանք էին, ում ձեռքից վայր էր ընկել սուրճի բաժակը։

② Մեծ սպասումները նոր իրականություն են ստեղծում

Եթե դուք ինչ-որ բանի եք հավատում, ապա մի օր այն տեղի կունենա։ Սա այսպես կոչված Պիգմալիոնի էֆեկտն է։ Հոգեբան Ռոբերտ Ռոզենտալն այն ուսումնասիրել է դպրոցում։ 
Ուսումնական տարվա սկզբում նա ուսուցիչներին ցուցադրեց այն աշակերտների անունների ցանկը, ովքեր IQ թեստի բարձր արդյունքներ էին ցուցաբերել։ Սակայն այս ցանկն իրականությանը չէր համապատասխանում։ Ռոզենտալն աշակերտների անուններն ընտրել էր պատահականության սկզբունքով։ 
Տարվա վերջում հենց այս աշակերտներն էին, որ նկատելիորեն ավելի բարձր արդյունքներ էին ցուցաբերել մյուսների համեմատությամբ։ 
Ուսուցիչների սպասումներն այս երեխաներից ավելի բարձր էին, և այդ սպասումները նոր իրականություն ստեղծեցին։ Ռոզենտալն իր բացահայտումն այսպես բացատրեց. այն, ինչ մի մարդ սպասում է մյուսից, կարող է ինքնակառավարվող մարգարեություն դառնալ։

Գիտե՞ք այս ասացվածքը.

Եթե մարդուն խոզ անվանես, ուշ թե շուտ նա կսկսի խռխռացնել։ 

③ Որքան ավելի շատ է ընտրությունը, այնքան քիչ է հավանականությունը, որ մենք բավարարված կլինենք

Թերևս դուք նույնպես ապրել եք «գնորդի զղջման» զգացումը. ինչ-որ բան ես գնում, իսկ հետո սկսում ես ափսոսալ՝ մտածելով, որ կարելի էր ավելի էժան կամ բոլորովին այլ մոդել գնել կամ գնումներ անել երկու շաբաթից՝ զեղջերի ժամանակ։

Նույնիսկ եթե մեր վերջնական որոշումը ճիշտ է, մենք կարող ենք դժգոհ մնալ, եթե մենք չափից շատ ընտրություն ունենք։ Սա «ընտրության պարադոքսն է». երբ ընտրությունը չափազանց շատ է, դժվար է բավարարվել կայացրած որոշումից։

④Որքան շատ մարդիկ տեսնեն, որ օգնության կարիք ունես, այնքան հավանականությունն ավելի փոքր է, որ քեզ կօգնեն

Եթե օգնության կարիք ունես, այն ամբոխի մեջ մի՛ փնտրիր։ Այս դեպքում աշխատում է «ականատեսի էֆեկտը»։

Այն ուսումնասիրել են Բիբ Լատանը և Ջոն Դարլին։ Փորձարկման ենթարկվողների 85 %-ն օգնության էր հասնում, երբ կարծում էր, որ ինքը դեպքի միակ ականատեսն է։ Երբ փորձարկման ենթարկվողների մոտ ևս մեկ մարդ կար, օգնության էր հասնում նրանց 65 տոկոսը։ Իսկ երբ փորձարկման ենթարկվողները գիտեին, որ 4 ականատեսներ կային, նրանց միայն 31 տոկոսն էր հասնում օգնության։

Հաճախ ավտովթարի և հանցագործության ականատեսները չեն փորձում օգնել վիրավորին. նրանցից յուրաքանչյուրը կարծում է, որ ինչ-որ մեկը, օրինակ, կզանգահարի ոստիկանություն, շտապօգնություն և այլն։ Իսկ միակ ականատեսը հասկանում է, որ օգնել կարող է միայն ինքը և ավելի նախաձեռնողաբար է գործում։

⑤ Ձեր սխալներն այնքան էլ ակնառու չեն, որքան Դուք կարծում եք

Այն զգացողությունը, թե Ձեզ անընդհատ նայում են, պարզապես երևակայության խաղն է։ Պարանոյան ու անինքնավստահությունը, որը մենք զգում ենք ամեն անգամ, երբ սխալվում ենք, իրականում չեն արտացոլում իրականությունը։ Մարդիկ նկատում են մեր սխալները շատ ավելի հազվադեպ, քան մենք կարծում ենք։

«Լուսարձակի էֆեկտ» կոչվող երևույթի ստուգման համար հոգեբանների թիմը խնդրեց հետազոտության մասնակիցներին ողջ օրը տարօրինակ շապիկ կրել, այնուհետև նշել, թե քանի մարդ այն նկատեց։ Հետազոտության մասնակիցների նշած թիվը կրկնակի բարձր էր իրականությունից։ 
Դուք ուշադրության կենտրոնում շատ ավելի հազվադեպ եք հայտնվում, քան կարծում եք։

Սա իմանալով՝ Դուք կարող եք ավելի հանգիստ զգալ հասարակական վայրերում ու լինել այնպիսին, ինչպիսին կաք։ 

Կիսվել
Timeline
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice
All Timeline »
Most Popular
1 Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine 2 Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17 3 Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027 4 Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Intervie... 5 Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Poll